หุ่นยนต์ช่วยผ่าตัดข้อเข่าและข้อสะโพกเทียม

 การใช้หุ่นยนต์ช่วยผ่าตัดข้อเข่าและข้อสะโพกเทียม เป็นการนำเทคโนโลยีมาช่วยผ่าตัดภายใต้การควบคุมของศัลยแพทย์ โดยหุ่นยนต์เป็นเพียงผู้ช่วยถืออุปกรณ์ เช่น เลื่อย หรือตัวปั่นกระดูก และควบคุมความแม่นยำให้ออกมาเป็นตัวเลขที่แสดงให้เห็นบนจอคอมพิวเตอร์แบบ real-time คอยเตือนและล็อกการเคลื่อนที่ของอุปกรณ์ผ่าตัดไม่ให้ออกนอกตำแหน่งที่วางแผนไว้ เรียกได้ว่าเป็นการผ่าตัดโดยแพทย์ผ่าตัดแต่มีผู้ช่วยที่เป็นหุ่นยนต์

ทำไมต้องผ่าตัดเปลี่ยนข้อเข่าและข้อสะโพกเทียม?

การผ่าตัดเปลี่ยนข้อเข่าและข้อสะโพกเทียมถือเป็นการรักษาที่มีประสิทธิภาพ สามารถแก้ไขอาการปวดข้อเข่าและข้อสะโพก ขาโก่งผิดรูป ขาสั้นยาวไม่เท่ากัน การติดขัดเหยียดงอที่เกิดจากความเสื่อมของข้อได้จากทุกความผิดปกติ ตั้งแต่ข้อเสื่อมจากอายุที่มากขึ้น การใช้งาน อุบัติเหตุ หรือโรคข้ออักเสบรูมาตอยด์ ปัจจุบันเครื่องมือที่ช่วยในการผ่าตัด ชนิดข้อเทียม วัสดุที่นำมาใช้ และวิธีการผ่าตัดมีการพัฒนาอย่างต่อเนื่อง จนมีความคาดหวังว่าการผ่าตัดเปลี่ยนข้อเทียมจะสามารถผ่าตัดครั้งเดียว และมีอายุการใช้งานได้ยาวนานตลอดชีวิตของผู้ป่วย

โดยเป้าหมายของการผ่าตัดจะต้องได้ข้อเทียมที่วางในตำแหน่งที่แม่นยำ ช่วยให้แนวขาของผู้ป่วยตรงตามแกนการลงน้ำหนักได้อย่างเหมาะสม ข้อเข่าและข้อสะโพกเทียมจะต้องจัดสมดุลกับเนื้อเยื่อและเส้นเอ็นรอบข้ออย่างมั่นคง ช่วยให้การขยับ เหยียดงอข้อได้อย่างราบรื่นในทุกๆ องศาการเคลื่อนไหว นอกจากนี้ในการผ่าตัดจะต้องลดการบาดเจ็บต่อเนื้อเยื่อโดยรอบข้อให้น้อยที่สุด ขนาดแผลลดลง ผู้ป่วยสามารถฟื้นตัวได้เร็ว สามารถยืน เดินได้ภายใน 1 - 2 วันหลังการผ่าตัด

3 ข้อดีของการใช้หุ่นยนต์ช่วยผ่าตัด

1. มีความแม่นยำของการวางแนวขาของผู้ป่วยในตำแหน่งของข้อเทียม โดยมีระดับความคลาดเคลื่อนที่น้อยกว่า 0.5 มิลลิเมตร หรือน้อยกว่า 0.5 องศา ซึ่งเมื่อเทียบกับวิธีการผ่าตัดที่ไม่ใช้หุ่นยนต์ช่วยผ่าตัดจะมีความคลาดเคลื่อนที่มากกว่า 3 องศาได้มากถึง 10 – 15% การใช้หุ่นยนต์ช่วยผ่าตัดสามารถลดความคลาดเคลื่อนลงไปได้น้อยกว่า 1% ซึ่งถือเป็นวิธีที่มีความแม่นยำที่สุดในปัจจุบัน
2. การปรับสมดุลของข้อ สามารถช่วยสร้างความมั่นคงของข้อเข่าหรือข้อสะโพกในการผ่าตัด นอกจากความแม่นยำในการตัดกระดูก การจัดสมดุลภายในข้อต้องสร้างความสมดุลของเนื้อเยื่อและเส้นเอ็นรอบข้อให้เหมาะสมในการเคลื่อนไหวยืดเหยียดงอ การผ่าตัดด้วยวิธีนี้สามารถแสดงผลการจัดความสมดุลออกมาเป็นตัวเลขที่สามารถปรับแต่งได้ละเอียดขนาด 0.5 มิลลิเมตร หรือ 0.5 องศา ช่วยในการวางแผนการผ่าตัดและสามารถวัดผลการผ่าตัดได้อย่างทันที ทำให้ปรับความสมดุลของข้อเทียมได้อย่างเหมาะสมกับผู้ป่วยแต่ละท่าน
3. ความปลอดภัย เนื่องจากศัลยแพทย์สามารถมองเห็นภาพได้อย่างชัดเจน สามารถช่วยลดภาวะแทรกซ้อนที่เกิดจากการบาดเจ็บ ฉีกขาดของเนื้อเยื่อ และเส้นเอ็นรอบข้อได้อย่างมีประสิทธิภาพ หุ่นยนต์จะช่วยควบคุมอุปกรณ์การผ่าตัดไม่ให้ใบเลื่อยหรืออุปกรณ์เจาะกระดูกออกไปนอกตำแหน่งที่มีการวางแผนไว้ โดยระบบการตอบสนองที่เรียกว่า Heptic ซึ่งเป็นระบบปฏิบัติการณ์ที่มีความแม่นยำสูงและตอบสนองอย่างรวดเร็วตลอดเวลาการผ่าตัด

มาตรฐานการรักษาที่โรงพยาบาลศิริราช ปิยมหาราชการุณย์

โรงพยาบาลศิริราช ปิยมหาราชการุณย์ ได้นำเทคโนโลยีหุ่นยนต์ช่วยผ่าตัดเข้ามารักษาโรคข้อเข่าและข้อสะโพกเสื่อม ซึ่งถือเป็นการยกระดับมาตรฐานการรักษาระดับสากลที่สามารถใช้กับผู้ป่วย ด้านทีมผ่าตัดที่มีความพร้อมทุกด้านในการดูแลผู้ป่วย เพื่อให้ได้ผลการรักษาที่มีประสิทธิภาพ ลดภาวะแทรกซ้อน จากการผ่าตัด ปลอดภัย แม่นยำ และเพิ่มโอกาสให้ผู้ป่วยกลับมาใช้ชีวิตได้อย่างปกติ สำหรับผู้ที่สนใจสามารถปรึกษา หรือขอคำแนะนำเพื่อเข้ารับการรักษาได้ที่ศูนย์ออร์โธปิดิกส์

ข้อมูลจาก : รศ.นพ. ระพีพัฒน์ นาคบุญนำ

Q&A ถาม-ตอบ เรื่องหุ่นยนต์ช่วยผ่าตัดข้อเข่าและข้อสะโพกเทียม

1. หุ่นยนต์ช่วยผ่าตัดคืออะไรและทำงานอย่างไร?

ตอบ: คือเทคโนโลยีที่นำมาช่วยผ่าตัดภายใต้การควบคุมของศัลยแพทย์ โดยหุ่นยนต์จะทำหน้าที่ช่วยถืออุปกรณ์ผ่าตัด เช่น เลื่อย หรือตัวปั่นกระดูก และควบคุมความแม่นยำผ่านจอคอมพิวเตอร์แบบ real-time

2. หุ่นยนต์เป็นผู้ลงมือผ่าตัดเองแทนแพทย์ใช่หรือไม่?

ตอบ: ไม่ใช่ เป็นการผ่าตัดโดยศัลยแพทย์ แต่มีหุ่นยนต์เป็นผู้ช่วยมืออาชีพ โดยแพทย์ยังคงเป็นผู้ควบคุมและวางแผนการผ่าตัดทั้งหมด

3. ระบบหุ่นยนต์ช่วยเพิ่มความแม่นยำได้มากแค่ไหน?

ตอบ: มีความแม่นยำสูงมาก โดยมีระดับความคลาดเคลื่อนน้อยกว่า 0.5 มิลลิเมตร หรือน้อยกว่า 0.5 องศา ซึ่งถือเป็นวิธีที่มีความแม่นยำที่สุดในปัจจุบัน

4. เมื่อเทียบกับการผ่าตัดแบบปกติ หุ่นยนต์ดีกว่าอย่างไร?

ตอบ: การผ่าตัดแบบปกติอาจมีความคลาดเคลื่อนได้มากกว่า 3 องศา ถึง 10 – 15% แต่การใช้หุ่นยนต์ช่วยผ่าตัดสามารถลดความคลาดเคลื่อนลงไปได้เหลือน้อยกว่า 1%

5. ระบบ Heptic ในหุ่นยนต์ช่วยเรื่องความปลอดภัยได้อย่างไร?

ตอบ: เป็นระบบที่ช่วยเตือนและล็อกการเคลื่อนที่ของอุปกรณ์ผ่าตัดไม่ให้ออกนอกตำแหน่งที่วางแผนไว้ ช่วยลดภาวะแทรกซ้อนจากการบาดเจ็บหรือฉีกขาดของเนื้อเยื่อและเส้นเอ็นรอบข้อได้อย่างมีประสิทธิภาพ

6. ใครบ้างที่ควรเข้ารับการรักษาด้วยวิธีนี้?

ตอบ: ผู้ที่มีปัญหาปวดข้อเข่าหรือข้อสะโพก ขาโก่งผิดรูป ขาสั้นยาวไม่เท่ากัน หรือข้อติดขัด ซึ่งอาจเกิดจากข้อเสื่อมตามอายุ อุบัติเหตุ หรือโรคข้ออักเสบรูมาตอยด์

7. การใช้หุ่นยนต์ช่วยในการปรับสมดุลข้ออย่างไร?

ตอบ: ระบบสามารถแสดงผลการจัดความสมดุลของเนื้อเยื่อและเส้นเอ็นออกมาเป็นตัวเลขที่ละเอียดถึง 0.5 มิลลิเมตร ทำให้ศัลยแพทย์ปรับแต่งความสมดุลให้เหมาะสมกับร่างกายของผู้ป่วยแต่ละรายได้ทันที

8. หลังผ่าตัดต้องพักฟื้นนานไหมกว่าจะเดินได้?

ตอบ: ด้วยเทคโนโลยีที่ช่วยลดการบาดเจ็บต่อเนื้อเยื่อและทำให้แผลมีขนาดเล็กลง ผู้ป่วยส่วนใหญ่สามารถยืนและเดินได้ภายใน 1 - 2 วันหลังการผ่าตัด

9. ข้อเทียมที่ผ่าตัดด้วยวิธีนี้จะมีอายุการใช้งานนานเท่าไหร่?

ตอบ: ด้วยการวางตำแหน่งที่แม่นยำและการพัฒนาวัสดุอย่างต่อเนื่อง จึงมีความคาดหวังว่าการผ่าตัดเพียงครั้งเดียวจะช่วยให้ข้อเทียมมีอายุการใช้งานยาวนานตลอดชีวิตของผู้ป่วย

10. สามารถติดต่อเข้ารับการรักษาด้วยหุ่นยนต์ช่วยผ่าตัดได้ที่ไหน?

ตอบ: สามารถปรึกษาได้ที่ศูนย์ออร์โธปิดิกส์ ชั้น 2 โซน A โรงพยาบาลศิริราช ปิยมหาราชการุณย์ ซึ่งมีทีมผ่าตัดที่พร้อมดูแลด้วยมาตรฐานระดับสากล

สอบถามข้อมูลเพิ่มเติมได้ที่ ศูนย์ออร์โธปิดิกส์ ชั้น 2 โซน A

บทความที่เกี่ยวข้อง