เคล็ดลับอาหารชะลอไตเสื่อม ดูแลไตให้แข็งแรงด้วยการกิน

 ไต เป็นอวัยวะสำคัญมีหน้าที่กรองและขับของเสียออกจากร่างกาย ปรับสมดุลน้ำและเกลือแร่ สร้างฮอร์โมนหลายชนิด ความสามารถในการกรองของไตเรียกว่า อัตราการกรองของไต (estimated glomerular filtration rate, eGFR) อาจจะลดน้อยลงตามอายุที่มากขึ้นได้ และยังมีปัจจัยอื่น ๆ ที่ส่งผลให้ไตเสื่อมได้เร็วขึ้น อาหารชะลอไตเสื่อม จึงมีความสำคัญต่อสุขภาพไต

ทำอย่างไรให้ไตของเรายังสุขภาพดี และชะลอการเสื่อมของไต?

• การปรับเปลี่ยนวิถีชีวิต ได้แก่ ปรับเปลี่ยนการรับประทานอาหาร การควบคุมน้ำหนักให้อยู่ในเกณฑ์ปกติ และการออกกำลังกายสม่ำเสมอ
• ควบคุมโรคประจำตัวให้อยู่ในเกณฑ์เป้าหมาย เช่น เบาหวาน ความดันโลหิตสูง โรคหัวใจ เป็นต้น
• หลีกเลี่ยงการสูบบุหรี่ และการดื่มเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ เนื่องจากการสูบบุหรี่สามารถทำลายหลอดเลือดเล็ก ๆ ในไต ส่งผลให้เลือดไหลเวียนได้น้อย จึงทำให้ไตทำงานได้ลดลง และการดื่มเครื่องดื่มแอลกอฮอล์นำไปสู่โรคหัวใจและความดันโลหิตสูง ทำให้เพิ่มความเสี่ยงการเกิดโรคไต
• ระวังการใช้ยาต้านการอักเสบที่ไม่ใช่สเตียรอยด์ (NSAIDs) ควรใช้ยาตามแพทย์สั่ง และหลีกเลี่ยงอาหารเสริมสมุนไพรต่าง ๆ

แนวทางในการรับประทานอาหารเพื่อชะลอไตเสื่อม

• เลือกรับประทานข้าวแป้ง ถั่ว และธัญพืชไม่ขัดสี เพิ่มการรับประทานผักใบในทุกมื้อ เพิ่มผลไม้สดมื้อละ 1 กำปั้นมือ
• เลี่ยงเนื้อสัตว์ติดมัน เพิ่มการรับประทานปลาอย่างน้อย 1 ครั้งต่อสัปดาห์
• เลือกดื่มนมหรือผลิตภัณฑ์จากนมพร่องหรือขาดมันเนย ลดการได้รับไขมันอิ่มตัว
• ปรุงอาหารเพิ่มรสชาติด้วยเครื่องเทศ พริก มะนาว พริกไทย แทนการเติมเกลือหรือซอส และเลี่ยงการซดน้ำซุปหรือน้ำกับข้าว
• เลือกเมนูอบ ย่าง ต้ม นึ่ง แทนการทอด หรือผัดน้ำมันมาก
• เลี่ยงอาหารสำเร็จรูป อาหารแปรรูปที่มีโซเดียมสูง เช่น บะหมี่กึ่งสำเร็จรูป อาหารแช่แข็ง ลูกชิ้น ไส้กรอก เป็นต้น
• อ่านฉลากโภชนาการเลือกอาหารที่มีน้ำตาล โซเดียม และไขมันอิ่มตัวน้อยที่สุด
• เลี่ยงเครื่องดื่มที่มีน้ำตาลสูง แนะนำจิบน้ำเปล่าเมื่อรู้สึกกระหาย

สอบถามข้อมูลเพิ่มเติมที่นักกำหนดอาหาร โรงพยาบาลศิริราช ปิยมหาราชการุณย์

อ้างอิง

• AMINU K. BELLO, EMEKA NWANKWO, & A. MEGUID EL NAHAS. (2005). Prevention of chronic kidney disease: A global challenge. Kidney International, Vol. 68, Supplement 98, S11–S17. Retrieved March 2025, from https://www.kidney-international.org/article/S0085-2538(15)51257-X/fulltext
• Kidney Health Australia. (2022). How can I keep my kidneys healthy and strong. Retrieved March 2025, from https://kidney.org.au/uploads/resources/KHA-First-Nations-Factsheet-Healthy-and-Strong.pdf g.pdf
• Kidney Health Australia. (2015). My Kidneys My Health Living with early stage chronic kidney disease. Retrieved March 2025, from https://www.bing.com/ck/a?!&&p=0febfd6e6d035d62ecea5ea3434de61f19583bf667839b9f2ae9b5833aaf75beJmltdHM9MTc0MTM5MjAwMA&ptn=3&ver=2&hsh=4&fclid=013f8d38-a1a3-632c-03ca-9d46a064620a&psq=).+My+Kidneys+My+Health+Living+with+early+stage+chronic+kidney+disease&u=a1aHR0cHM6Ly9hc3NldHMua2lkbmV5Lm9yZy5hdS9yZXNvdXJjZXMvS0hBLUJvb2tsZXQtbXkta2lkbmV5cy1teS1oZWFsdGgtMjAxNS5wZGYjOn46dGV4dD1UaGlzJTIwaGFuZGJvb2slMjBoYXMlMjBiZWVuJTIwY3JlYXRlZCUyMHRvJTIwYW5zd2VyJTIwc29tZSxkaXNlYXNlJTJDJTIwb3IlMjB5b3UlMjBtYXklMjBiZSUyMGElMjBsb3ZlZCUyMG9uZS4&ntb=1
• National Institutes of Health. (2016). Preventing Chronic Kidney Disease. Retrieved March 2025, from https://www.niddk.nih.gov/health-information/kidney-disease/chronic-kidney-disease-ckd/prevention

Q&A 10 ข้อ เจาะลึกอาหารและวิธีชะลอไตเสื่อม

1. หน้าที่หลักของไตคืออะไร?

ตอบ: ไตทำหน้าที่กรองและขับของเสียออกจากร่างกาย ปรับสมดุลน้ำและเกลือแร่ รวมถึงสร้างฮอร์โมนหลายชนิด

2. อัตราการกรองของไต (eGFR) เปลี่ยนแปลงได้อย่างไรบ้าง?

ตอบ: eGFR สามารถลดน้อยลงตามอายุที่มากขึ้น และลดลงเร็วขึ้นจากปัจจัยเสี่ยงอื่น ๆ เช่น โรคประจำตัวและพฤติกรรมการใช้ชีวิต

3. การปรับเปลี่ยนวิถีชีวิตเพื่อสุขภาพไตที่ดีควรทำอย่างไร?

ตอบ: ควรปรับการรับประทานอาหาร ควบคุมน้ำหนักให้อยู่ในเกณฑ์ปกติ และออกกำลังกายอย่างสม่ำเสมอ

4. โรคประจำตัวใดบ้างที่ต้องควบคุมเพื่อชะลอการเสื่อมของไต?

ตอบ: ควรควบคุมโรคเบาหวาน ความดันโลหิตสูง และโรคหัวใจให้อยู่ในเกณฑ์เป้าหมายตามที่แพทย์สั่ง

5. การสูบบุหรี่และดื่มแอลกอฮอล์ส่งผลเสียต่อไตอย่างไร?

ตอบ: การสูบบุหรี่ทำลายหลอดเลือดเล็ก ๆ ในไตทำให้เลือดไหลเวียนได้น้อยลง ส่วนแอลกอฮอล์นำไปสู่โรคหัวใจและความดันโลหิตสูงซึ่งเพิ่มความเสี่ยงโรคไต

6. ยาประเภทใดที่ควรระวังเป็นพิเศษเพื่อป้องกันไตเสื่อม?

ตอบ: ควรระวังการใช้ยาต้านการอักเสบที่ไม่ใช่สเตียรอยด์ (NSAIDs) และควรหลีกเลี่ยงอาหารเสริมสมุนไพรต่าง ๆ โดยไม่ปรึกษาแพทย์

7. ควรเลือกทานแป้งและผักผลไม้อย่างไรให้ดีต่อไต?

ตอบ: เลือกทานข้าวแป้งและธัญพืชไม่ขัดสี เพิ่มผักใบในทุกมื้อ และทานผลไม้สดในปริมาณมื้อละ 1 กำปั้นมือ

8. แนวทางการทานโปรตีนและผลิตภัณฑ์จากนมเพื่อชะลอไตเสื่อมเป็นอย่างไร?

ตอบ: ควรเลี่ยงเนื้อสัตว์ติดมัน เพิ่มการทานปลาอย่างน้อย 1 ครั้งต่อสัปดาห์ และเลือกดื่มนมพร่องมันเนยเพื่อลดไขมันอิ่มตัว

9. วิธีการปรุงอาหารแบบใดที่ช่วยลดภาระการทำงานของไต?

ตอบ: เน้นการ อบ ย่าง ต้ม นึ่ง แทนการทอด และใช้เครื่องเทศ มะนาว หรือพริกไทยแทนเกลือหรือซอสปรุงรส

10. อาหารประเภทใดที่คนอยากชะลอไตเสื่อมควรหลีกเลี่ยง?

ตอบ: หลีกเลี่ยงอาหารสำเร็จรูปและแปรรูปที่มีโซเดียมสูง เช่น บะหมี่กึ่งสำเร็จรูป อาหารแช่แข็ง ลูกชิ้น ไส้กรอก และเครื่องดื่มที่มีน้ำตาลสูง

บทความที่เกี่ยวข้อง