เรื่องน่ารู้ของฮอร์โมนเพศชาย

ฮอร์โมนเพศชาย คืออะไร?

ฮอร์โมนเพศชาย หรือ “เทสโทสเตอโรน (Testosterone)” เป็นฮอร์โมนที่ผลิตโดยอัณฑะ (Testis) ซึ่งเป็นอวัยวะสืบพันธุ์ของผู้ชาย มี 2 ข้างอยู่ในถุงอัณฑะ (Scrotum) ฮอร์โมนนี้ช่วยส่งเสริมสมรรถภาพทางเพศ และยังส่งผลต่อการทำงานส่วนอื่นของร่างกาย โดยช่วยในการผลิตเซลล์เม็ดเลือดแดง เพิ่มมวลกล้ามเนื้อ ลดระดับไขมันสะสมในร่างกาย และป้องกันโรคกระดูกพรุนอีกด้วย

ฮอร์โมนเพศชาย ทำหน้าที่อะไร?

หน้าที่สำคัญของฮอร์โมนเพศชาย คือการกระตุ้นให้เด็กชายก้าวเข้าสู่วัยหนุ่ม โดยจะทำให้อวัยวะสืบพันธุ์เพศชายทั้งภายนอกและภายในเจริญเติบโตเต็มที่ องคชาติขยายใหญ่และยาวขึ้น มีขนขึ้นที่อวัยวะเพศ รักแร้ หน้าแข้ง แขน ขา มีลูกกระเดือก ไหล่กว้าง สะโพกแคบ กล้ามเนื้อเจริญเติบโตขึ้น ผลของการเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้นนี้ ส่งผลต่อร่างกายและจิตใจหลายด้าน เช่น

มีความรู้สึกรักใคร่และความต้องการทางเพศ
มีเหงื่อออกมากขึ้น และอาจทำให้มีกลิ่นตัว
เสียงแหบ หรือเสียงทุ้มขึ้น
กระดูกใหญ่ขึ้น ไหล่และหน้าอกกว้างขึ้น
ผิวหนังสร้างไขมันมากขึ้น ทำให้มีรูขุมขนใหญ่ขึ้น และบางคนอาจเป็นสิวที่ใบหน้า
มีขนที่ใต้วงแขน และหัวเหน่า

ระดับฮอร์โมนเพศชายปกติคือเท่าไร?

ระดับปกติของฮอร์โมนเทสโทสเตอโรน ควรอยู่ระหว่าง 350-1000 ng/dl (นาโนกรัมต่อเดซิลิตร) แต่หลังจากที่ผู้ชายมีอายุ 40 ปีขึ้นไป ระดับฮอร์โมนเพศชายจะค่อยๆลดลงประมาณ 1-2% ต่อปี ทำให้มีโอกาสแสดงอาการจากการขาดฮอร์โมนได้มากขึ้นตามอายุที่เพิ่มมากขึ้น

ในผู้ที่ระดับฮอร์โมนเทสโทสเตอโรนลดลงผิดปกติก็อาจทำให้เกิดภาวะพร่องฮอร์โมนเพศชาย (Testosterone deficiency) ซึ่งส่งผลกระทบต่อร่างกายและจิตใจหลายอย่าง เช่น หงุดหงิดง่าย ซึมเศร้า อ้วนลงพุง ความรู้สึกทางเพศลดลง การหย่อนสมรรถภาพทางเพศ เป็นต้น

อาการที่บ่งบอกว่าฮอร์โมนต่ำ

ผู้ชายส่วนมากมักไม่รู้ตัวว่าตนเองกำลังมีภาวะฮอร์โมนเพศชายต่ำ หรือภาวะพร่องฮอร์โมนเพศชาย เนื่องจากเป็นภาวะที่แสดงออกได้ในหลายระบบของร่างกาย

ดังนั้น หากรู้สึกว่าตนเองมีอาการของการขาดฮอร์โมนเพศชาย เช่น อารมณ์แปรปรวน หงุดหงิดง่าย นอนไม่ค่อยหลับ ไม่กระฉับกระเฉง อารมณ์ทางเพศและสมรรถภาพทางเพศลดลง หรืออยู่ในกลุ่มเสี่ยง เช่น มีความเครียดมาก ทำงานหนัก พักผ่อนน้อย อ้วนลงพุง ดื่มเครื่องดื่มแอลกอฮอล์เป็นประจำ สูบบุหรี่ หรือมีโรคประจำตัวที่เกี่ยวข้อง ก็ควรเข้ารับการตรวจระดับฮอร์โมน

วิธีการตรวจระดับฮอร์โมนเพศชายทำอย่างไร?

แพทย์จะเริ่มจากการซักประวัติ ตรวจร่างกาย และเก็บตัวอย่างเลือดส่งตรวจที่ห้องปฏิบัติการณ์ หลังจากนั้นจะนำผลตรวจมาวิเคราะห์ และวางแผนการรักษาอย่างเหมาะสมต่อไป

การตรวจระดับฮอร์โมนเพศชาย รวมถึงการตรวจระดับฮอร์โมนที่เกี่ยวข้องจะตรวจด้วยวิธีการเจาะเลือด (Blood test) แล้วส่งตรวจทางห้องปฏิบัติการณ์

โดยแพทย์จะซักประวัติผู้เข้ารับการตรวจ ตรวจร่างกาย และนำผลการตรวจระดับฮอร์โมนในเลือดที่ได้ มาประเมินเพื่อหาสาเหตุและวางแผนการรักษา รวมทั้งแนวทางการดูแลสุขภาพที่เหมาะสมกับผู้ป่วย

สำหรับผู้ที่ต้องการตรวจระดับฮอร์โมนเพศชาย แนะนำให้เจาะเลือดในช่วงเช้า 7.00 - 11.00 น. และอาจต้องงดอาหารมาอย่างน้อย 12 ชั่วโมงก่อนเจาะเลือด ขึ้นอยู่กับสิ่งที่ต้องการเจาะตรวจเพิ่มเติม และถ้าหากมีโรคประจำตัว หรือใช้ยารักษาโรคประจำตัวอยู่เป็นประจำ ควรแจ้งให้แพทย์ พยาบาล หรือเจ้าหน้าที่ทราบก่อนเข้ารับการตรวจด้วย

ข้อดีของการตรวจฮอร์โมนเพศชาย

การตรวจฮอร์โมนจะช่วยให้ทราบระดับของฮอร์โมนเพศชายและผลเลือดที่เกี่ยวข้อง เพื่อนำไปวิเคราะห์หาสาเหตุและวางแผนในการรักษา ในผู้ป่วยที่มีอาการจากการขาดฮอร์โมนเพศชาย หรือมีภาวะแทรกซ้อนจากการขากฮอร์โมน การเสริมฮอร์โมนเพศชายจะช่วยทำให้อาการต่างดีขึ้น และช่วยลดภาวะแทรกซ้อนที่เกิดขึ้นอีกด้วย

ใครที่สมควรรับการตรวจระดับฮอร์โมนเพศชาย?

ผู้ที่มีอาการของการขาดฮอร์โมนเพศชาย เช่น

อารมณ์แปรปรวน หงุดหงิดง่าย
นอนไม่ค่อยหลับ หรือการนอนหลับผิดปกติ
ระดับพลังงานลดลง อ่อนเพลีย ไม่กระฉับกระเฉง
อารมณ์ทางเพศและสมรรถภาพทางเพศลดลง
การแข็งตัวของอวัยวะเพศในช่วงเช้าลดลง
ปริมาณน้ำอสุจิน้อยลง
สมรรถภาพทางกายลดลง กล้ามเนื้อลีบลง

ผู้ที่มีความเสี่ยงต่อการขาดของฮอร์โมนเพศชาย ได้แก่

ผู้ที่เป็นเบาหวาน
ผู้ที่มีน้ำหนักตัวเกินเกณฑ์มาตรฐาน หรือมีภาวะอ้วนลงพุง
ผู้ที่ดื่มแอลกอฮอล์เป็นประจำ
ผู้ที่สูบบุหรี่ หรือใช้สารเสพติด
ผู้ที่มีความเครียด พักผ่อนไม่เพียงพอ ขาดการออกกำลังกาย
ผู้ที่เคยได้รับเคมีบำบัด หรือฉายแสงบริเวณอุ้งเชิงกราน
ผู้ป่วยที่เคยได้รับการผ่าตัดบริเวณขาหนีบ อัณฑะหรือในอุ้งเชิงกราน

วิธีดูแลตัวเอง

เรายังสามารถดูแลตนเองได้ง่าย ๆ ด้วยการปรับเปลี่ยนลักษณะการดำเนินชีวิตให้เหมาะสม เช่น

ดูแลสุขภาพร่างกายให้แข็งแรง ออกกำลังกายอย่างสม่ำเสมอ
รักษารูปร่างให้ไม่มีภาวะอ้วนลงพุง
พักผ่อนให้เพียงพอ ไม่เครียด
หลีกเลี่ยงการรับประทานของทอด ของมัน ของหวาน
หลีกเลี่ยงการดื่มแอลกอฮอล์ และสารเสพติด
งดสูบบุหรี่

หากพบว่ามีฮอร์โมนเพศชายต่ำ รักษาอย่างไร?

การรักษาภาวะฮอร์โมนเพศชายต่ำทำได้โดยการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมการใช้ชีวิตให้เหมาะสม

นอกจากนี้ แพทย์อาจพิจารณาให้ยาหรือฮอร์โมนเพศชายทดแทน ซึ่งสามารถทำให้เพิ่มระดับฮอร์โมนที่ขาดได้ ทำให้ลดอาการจากการขาดฮอร์โมนเพศชายและป้องกันภาวะแทรกซ้อนที่เกี่ยวข้อง

Q&A เรื่องฮอร์โมนเพศชาย

1. ฮอร์โมนเพศชาย (Testosterone) คืออะไร?

ตอบ: คือฮอร์โมนหลักที่ผลิตจากอัณฑะ ทำหน้าที่ควบคุมลักษณะทางเพศชาย มวลกล้ามเนื้อ ระดับไขมัน และช่วยในการสร้างเซลล์เม็ดเลือดแดง รวมถึงส่งเสริมสมรรถภาพทางเพศ

2. หน้าที่สำคัญของฮอร์โมนเพศชายมีอะไรบ้าง?

ตอบ: ทำหน้าที่กระตุ้นการเข้าสู่วัยหนุ่ม ทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลงทางร่างกาย เช่น องคชาติเจริญเติบโต เสียงทุ้มขึ้น มีขนตามร่างกาย กระดูกใหญ่ขึ้น และมีความต้องการทางเพศ

3. ระดับฮอร์โมนเพศชายที่ปกติควรเป็นเท่าไร?

ตอบ: ระดับปกติของฮอร์โมนเทสโทสเตอโรนควรอยู่ที่ระหว่าง 350-1,000 ng/dl (นาโนกรัมต่อเดซิลิตร)

4. เมื่ออายุมากขึ้น ระดับฮอร์โมนเพศชายจะเปลี่ยนแปลงอย่างไร?

ตอบ: หลังจากอายุ 40 ปีขึ้นไป ระดับฮอร์โมนเพศชายจะค่อยๆ ลดลงประมาณ 1-2% ต่อปี ซึ่งอาจทำให้เริ่มแสดงอาการของการขาดฮอร์โมนได้

5. อาการแบบไหนที่บ่งบอกว่าฮอร์โมนเพศชายต่ำ?

ตอบ: อาการที่พบได้บ่อย เช่น อารมณ์แปรปรวน หงุดหงิดง่าย นอนหลับยาก อ่อนเพลีย ไม่กระฉับกระเฉง ความต้องการทางเพศลดลง และสมรรถภาพทางเพศถดถอย

6. ใครบ้างที่เสี่ยงต่อภาวะฮอร์โมนเพศชายต่ำ?

ตอบ: กลุ่มเสี่ยงได้แก่ ผู้ป่วยเบาหวาน, ผู้ที่มีภาวะอ้วนลงพุง, ผู้ที่ดื่มแอลกอฮอล์หรือสูบบุหรี่เป็นประจำ, ผู้ที่เครียดสะสม พักผ่อนน้อย และผู้ที่เคยผ่าตัดหรือฉายแสงบริเวณอุ้งเชิงกราน

7. วิธีการตรวจระดับฮอร์โมนเพศชายทำอย่างไร?

ตอบ: แพทย์จะทำการซักประวัติและตรวจร่างกาย จากนั้นใช้วิธีการเจาะเลือด (Blood test) เพื่อนำไปวิเคราะห์ในห้องปฏิบัติการ

8. ต้องเตรียมตัวอย่างไรก่อนไปตรวจฮอร์โมนเพศชาย?

ตอบ: แนะนำให้เจาะเลือดในช่วงเช้า (7.00 - 11.00 น.) และอาจต้องงดอาหารอย่างน้อย 12 ชั่วโมง ทั้งนี้ควรแจ้งประวัติโรคประจำตัวและการใช้ยาให้แพทย์ทราบก่อนเสมอ

9. การรักษาภาวะฮอร์โมนเพศชายต่ำทำได้อย่างไร?

ตอบ: เริ่มจากการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมการใช้ชีวิตให้เหมาะสม เช่น ออกกำลังกายสม่ำเสมอ พักผ่อนให้เพียงพอ และแพทย์อาจพิจารณาให้ยาหรือฮอร์โมนทดแทนในรายที่จำเป็น

10. เราสามารถดูแลตัวเองเพื่อเพิ่มระดับฮอร์โมนเพศชายได้อย่างไร?

ตอบ: ดูแลสุขภาพให้แข็งแรง รักษาน้ำหนักตัวไม่ให้เกินเกณฑ์ งดสูบบุหรี่และแอลกอฮอล์ หลีกเลี่ยงของทอดของมัน และจัดการความเครียดอย่างเหมาะสม

สอบถามข้อมูลเพิ่มเติมได้ที่ ศูนย์ทางเดินปัสสาวะ ชั้น 4 โซน A

บทความที่เกี่ยวข้อง