แนวทางการรักษาโรคหลอดเลือดสมองเฉียบพลัน (Treatment of Stroke)
อาการเตือนโรคหลอดเลือดสมองเฉียบพลัน
โรคหลอดเลือดสมองเฉียบพลัน (Stroke) คือโรคที่มีอาการผิดปกติทางระบบประสาทอย่างเฉียบพลันที่เกิดจากหลอดเลือดสมอง ได้แก่ แขนขาอ่อนแรงครึ่งซีก ปากเบี้ยว พูดไม่ชัด วิงเวียนศีรษะหรือเดินเซ หมดสติ
ชนิดของโรคหลอดเลือดสมองเฉียบพลัน
- โรคหลอดเลือดสมองตีบหรืออุดตันเฉียบพลัน เกิดจาก “ลิ่มเลือด” ไปอุดหลอดเลือดที่เลี้ยงสมอง ทำให้ขาดเลือด ส่งผลให้สมองขาดออกซิเจน เกิดการตายของเนื้อสมอง
- โรคหลอดเลือดสมองแตก เกิดจากหลอดเลือดในสมองแตก ทำให้เกิด “ก้อนเลือด” ไปกดเนื้อสมอง ส่งผลให้สมองทำงานผิดปกติ
การตรวจวินิจฉัย
ผู้ป่วยจะได้รับการตรวจวินิจฉัยยืนยันโรค ด้วยเครื่องเอกซเรย์คอมพิวเตอร์สมอง (CT brain) หรือเอกซเรย์คลื่นแม่เหล็กสมอง (MRI brain)
แนวทางการรักษาโรคหลอดเลือดสมองเฉียบพลัน มีอะไรบ้าง?
- โรคหลอดเลือดสมองตีบหรืออุดตันเฉียบพลัน ต้องทำการเปิดหลอดเลือดอย่างเร่งด่วนสามารถทำได้ 2 วิธี ขึ้นอยู่กับระยะเวลาที่เกิดอาการ ข้อบ่งชี้ และข้อห้ามของการรักษา
- โรคหลอดเลือดสมองแตก ปรึกษาแพทย์ศัลยกรรมระบบประสาท เพื่อวางแผนการรักษาว่าจำเป็นต้องได้รับการผ่าตัดหรือไม่

ภาพโรคหลอดเลือดสมองตีบหรืออุดตันเฉียบพลัน

ภาพโรคหลอดเลือดสมองแตก
การรักษาโรคหลอดเลือดสมองเฉียบพลัน
วิธีที่ 1 การให้ “ยาสลายลิ่มเลือด” (rt-PA) ทางหลอดเลือดดำ
เป็นวิธีการรักษาผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมองตีบหรืออุดตันเฉียบพลันที่มีอาการไม่เกิน 4.5 ชั่วโมง และไม่มีข้อห้ามในการให้ยา โดยแพทย์จะให้ยาสลายลิ่มเลือดเพื่อเปิดหลอดเลือดทางหลอดเลือดดำ ซึ่งจะทำให้เลือดสามารถไปเลี้ยงสมองส่วนที่ขาดออกซิเจนได้ทันเวลา
ข้อดี/ประสิทธิภาพ | ได้รับยา | ไม่ได้รับยา |
ความพิการน้อยลงจนแทบไม่มี | 43 % | 26 % |
มีความพิการและต้องมีคนดูแล | 40 % | 53 % |
โอกาสเลือดออกในสมอง | 7 % | 0.6 % |
โอกาสเสียชีวิต | 17 % |
|
ข้อเสีย/ภาวะแทรกซ้อน
- เลือดออกง่ายผิดปกติ เช่น เลือดออกตามไรฟัน เลือดออกในระบบทางเดินอาหาร หรือบริเวณอื่น ๆ
- ผู้ป่วย 1 ใน 100 ราย มีโอกาสแพ้ยารุนแรง
- ผู้ป่วย 7 ใน 100 ราย มีโอกาสเลือดออกในสมอง
วิธีที่ 2 การใส่สายสวนเพื่อเปิดหลอดเลือด (mechanical thrombectomy) และ/หรือให้ร่วมกับยาสลายลิ่มเลือดทางหลอดเลือดดำหรือแดงตามข้อบ่งชี้
เมื่อมีอาการหลอดเลือดแดงสมองขนาดใหญ่ตีบหรืออุดตัน แพทย์จะใส่สายสวนทางหลอดเลือดแดงบริเวณขาหนีบไปตามหลอดเลือดจนถึงหลอดเลือดสมองบริเวณที่มีการอุดตันของลิ่มเลือด และทำการลากหรือดูดลิ่มเลือดออกเพื่อเปิดหลอดเลือดสมอง ทำให้เลือดไปเลี้ยงสมองได้
ข้อดี/ประสิทธิภาพ | ได้รับการรักษา |
โอกาสเปิดหลอดเลือดสมองสำเร็จ | 80 % |
กลับมาใช้ชีวิตปกติ | 50 - 60 % |
ข้อเสีย/ภาวะแทรกซ้อน
- หลอดเลือดฉีดขาดหรือเลือดออกจากสมองน้อยกว่า 5%
ในกรณีผู้ป่วยและญาติได้พิจารณาข้อดี/ข้อเสีย และภาวะแทรกซ้อนที่อาจเกิดขึ้นจากการรักษาแล้วไม่เลือกรับการรักษาทั้ง 2 วิธี ผู้ป่วยจะได้รับการรักษาตามอาการ เพื่อเฝ้าระวังภาวะแทรกซ้อนอื่น ๆ ที่มีโอกาสเกิดตามมา และจะได้รับการรักษาด้วยยาต้านเกล็ดเลือด และการทำกายภาพบำบัด
Q&A เกี่ยวกับแนวทางการรักษาโรคหลอดเลือดสมองเฉียบพลัน
1. โรคหลอดเลือดสมองเฉียบพลัน (Stroke) คืออะไร?
ตอบ: คือภาวะที่สมองขาดเลือดหรือมีเลือดออกในสมองอย่างกะทันหัน ส่งผลให้เนื้อสมองตายและเกิดอาการผิดปกติทางระบบประสาท เช่น แขนขาอ่อนแรงครึ่งซีก ปากเบี้ยว และพูดไม่ชัด
2. โรคหลอดเลือดสมองเฉียบพลัน มีกี่ชนิด?
ตอบ: มี 2 ชนิดหลัก ได้แก่ โรคหลอดเลือดสมองตีบหรืออุดตันเฉียบพลัน และโรคหลอดเลือดสมองแตก
3. อาการเตือนสำคัญของโรคหลอดเลือดสมองมีอะไรบ้าง?
ตอบ: อาการเตือนหลักได้แก่ แขนขาอ่อนแรงครึ่งซีก, ปากเบี้ยว, พูดไม่ชัดหรือฟังไม่เข้าใจ, วิงเวียนศีรษะหรือเดินเซ และอาจมีอาการหมดสติเฉียบพลัน
4. การตรวจวินิจฉัยโรคหลอดเลือดสมองทำอย่างไร?
ตอบ: แพทย์จะทำการตรวจวินิจฉัยยืนยันโรคด้วยเครื่องเอกซเรย์คอมพิวเตอร์สมอง (CT brain) หรือเครื่องเอกซเรย์คลื่นแม่เหล็กสมอง (MRI brain)
5. แนวทางการรักษาโรคหลอดเลือดสมองตีบเฉียบพลันมีกี่วิธี?
ตอบ: มี 2 วิธีหลักในการเปิดหลอดเลือดอย่างเร่งด่วน ได้แก่ การให้ยาสลายลิ่มเลือด (rt-PA) ทางหลอดเลือดดำ และการใส่สายสวนเพื่อเปิดหลอดเลือด (Mechanical Thrombectomy)
6. การให้ยาสลายลิ่มเลือด (rt-PA) ต้องทำภายในเวลากี่ชั่วโมง?
ตอบ: ต้องให้ภายในระยะเวลาไม่เกิน 4.5 ชั่วโมง นับตั้งแต่ผู้ป่วยเริ่มมีอาการ และต้องไม่มีข้อห้ามในการใช้ยา
7. การใส่สายสวนเพื่อเปิดหลอดเลือดสมอง (Mechanical Thrombectomy) ทำอย่างไร?
ตอบ: แพทย์จะใส่สายสวนผ่านหลอดเลือดแดงบริเวณขาหนีบขึ้นไปจนถึงหลอดเลือดสมองที่มีการอุดตัน เพื่อทำการลากหรือดูดลิ่มเลือดออก ทำให้เลือดกลับมาไปเลี้ยงสมองได้ตามปกติ
8. โอกาสเปิดหลอดเลือดสมองสำเร็จด้วยวิธี Mechanical Thrombectomy มีมากแค่ไหน?
ตอบ: มีโอกาสเปิดหลอดเลือดสมองสำเร็จสูงถึง 80% และช่วยให้ผู้ป่วยกลับมาใช้ชีวิตปกติได้ประมาณ 50-60%
9. ภาวะแทรกซ้อนจากการให้ยาสลายลิ่มเลือด (rt-PA) มีอะไรบ้าง?
ตอบ: อาจทำให้เลือดออกง่ายผิดปกติ ผู้ป่วย 1 ใน 100 รายมีโอกาสแพ้ยารุนแรง และผู้ป่วย 7 ใน 100 รายมีโอกาสเกิดภาวะเลือดออกในสมอง
10. หากไม่เลือกรับการรักษาทั้ง 2 วิธี ผู้ป่วยจะได้รับการรักษาอย่างไร?
ตอบ: ผู้ป่วยจะได้รับการรักษาตามอาการเพื่อเฝ้าระวังภาวะแทรกซ้อน, ได้รับการรักษาด้วยยาต้านเกล็ดเลือด และเข้ารับการทำกายภาพบำบัดอย่างต่อเนื่อง
สอบถามข้อมูลเพิ่มเติมได้ที่ ศูนย์อายุรกรรม ชั้น 2 โซน D
บทความที่เกี่ยวข้อง
โรคหลอดเลือดสมอง (Stroke) คืออะไร? รักษาหลอดเลือดสมองไม่ต้องผ่าตัดด้วย Bi-plane DSA เคล็ดลับป้องกันโรคหลอดเลือดสมอง
อาการเตือนโรคหลอดเลือดสมองเฉียบพลัน
โรคหลอดเลือดสมองเฉียบพลัน (Stroke) คือโรคที่มีอาการผิดปกติทางระบบประสาทอย่างเฉียบพลันที่เกิดจากหลอดเลือดสมอง ได้แก่ แขนขาอ่อนแรงครึ่งซีก ปากเบี้ยว พูดไม่ชัด วิงเวียนศีรษะหรือเดินเซ หมดสติ
ชนิดของโรคหลอดเลือดสมองเฉียบพลัน
- โรคหลอดเลือดสมองตีบหรืออุดตันเฉียบพลัน เกิดจาก “ลิ่มเลือด” ไปอุดหลอดเลือดที่เลี้ยงสมอง ทำให้ขาดเลือด ส่งผลให้สมองขาดออกซิเจน เกิดการตายของเนื้อสมอง
- โรคหลอดเลือดสมองแตก เกิดจากหลอดเลือดในสมองแตก ทำให้เกิด “ก้อนเลือด” ไปกดเนื้อสมอง ส่งผลให้สมองทำงานผิดปกติ
การตรวจวินิจฉัย
ผู้ป่วยจะได้รับการตรวจวินิจฉัยยืนยันโรค ด้วยเครื่องเอกซเรย์คอมพิวเตอร์สมอง (CT brain) หรือเอกซเรย์คลื่นแม่เหล็กสมอง (MRI brain)
แนวทางการรักษาโรคหลอดเลือดสมองเฉียบพลัน มีอะไรบ้าง?
- โรคหลอดเลือดสมองตีบหรืออุดตันเฉียบพลัน ต้องทำการเปิดหลอดเลือดอย่างเร่งด่วนสามารถทำได้ 2 วิธี ขึ้นอยู่กับระยะเวลาที่เกิดอาการ ข้อบ่งชี้ และข้อห้ามของการรักษา
- โรคหลอดเลือดสมองแตก ปรึกษาแพทย์ศัลยกรรมระบบประสาท เพื่อวางแผนการรักษาว่าจำเป็นต้องได้รับการผ่าตัดหรือไม่

ภาพโรคหลอดเลือดสมองตีบหรืออุดตันเฉียบพลัน

ภาพโรคหลอดเลือดสมองแตก
การรักษาโรคหลอดเลือดสมองเฉียบพลัน
วิธีที่ 1 การให้ “ยาสลายลิ่มเลือด” (rt-PA) ทางหลอดเลือดดำ
เป็นวิธีการรักษาผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมองตีบหรืออุดตันเฉียบพลันที่มีอาการไม่เกิน 4.5 ชั่วโมง และไม่มีข้อห้ามในการให้ยา โดยแพทย์จะให้ยาสลายลิ่มเลือดเพื่อเปิดหลอดเลือดทางหลอดเลือดดำ ซึ่งจะทำให้เลือดสามารถไปเลี้ยงสมองส่วนที่ขาดออกซิเจนได้ทันเวลา
ข้อดี/ประสิทธิภาพ | ได้รับยา | ไม่ได้รับยา |
ความพิการน้อยลงจนแทบไม่มี | 43 % | 26 % |
มีความพิการและต้องมีคนดูแล | 40 % | 53 % |
โอกาสเลือดออกในสมอง | 7 % | 0.6 % |
โอกาสเสียชีวิต | 17 % |
|
ข้อเสีย/ภาวะแทรกซ้อน
- เลือดออกง่ายผิดปกติ เช่น เลือดออกตามไรฟัน เลือดออกในระบบทางเดินอาหาร หรือบริเวณอื่น ๆ
- ผู้ป่วย 1 ใน 100 ราย มีโอกาสแพ้ยารุนแรง
- ผู้ป่วย 7 ใน 100 ราย มีโอกาสเลือดออกในสมอง
วิธีที่ 2 การใส่สายสวนเพื่อเปิดหลอดเลือด (mechanical thrombectomy) และ/หรือให้ร่วมกับยาสลายลิ่มเลือดทางหลอดเลือดดำหรือแดงตามข้อบ่งชี้
เมื่อมีอาการหลอดเลือดแดงสมองขนาดใหญ่ตีบหรืออุดตัน แพทย์จะใส่สายสวนทางหลอดเลือดแดงบริเวณขาหนีบไปตามหลอดเลือดจนถึงหลอดเลือดสมองบริเวณที่มีการอุดตันของลิ่มเลือด และทำการลากหรือดูดลิ่มเลือดออกเพื่อเปิดหลอดเลือดสมอง ทำให้เลือดไปเลี้ยงสมองได้
ข้อดี/ประสิทธิภาพ | ได้รับการรักษา |
โอกาสเปิดหลอดเลือดสมองสำเร็จ | 80 % |
กลับมาใช้ชีวิตปกติ | 50 - 60 % |
ข้อเสีย/ภาวะแทรกซ้อน
- หลอดเลือดฉีดขาดหรือเลือดออกจากสมองน้อยกว่า 5%
ในกรณีผู้ป่วยและญาติได้พิจารณาข้อดี/ข้อเสีย และภาวะแทรกซ้อนที่อาจเกิดขึ้นจากการรักษาแล้วไม่เลือกรับการรักษาทั้ง 2 วิธี ผู้ป่วยจะได้รับการรักษาตามอาการ เพื่อเฝ้าระวังภาวะแทรกซ้อนอื่น ๆ ที่มีโอกาสเกิดตามมา และจะได้รับการรักษาด้วยยาต้านเกล็ดเลือด และการทำกายภาพบำบัด
Q&A เกี่ยวกับแนวทางการรักษาโรคหลอดเลือดสมองเฉียบพลัน
1. โรคหลอดเลือดสมองเฉียบพลัน (Stroke) คืออะไร?
ตอบ: คือภาวะที่สมองขาดเลือดหรือมีเลือดออกในสมองอย่างกะทันหัน ส่งผลให้เนื้อสมองตายและเกิดอาการผิดปกติทางระบบประสาท เช่น แขนขาอ่อนแรงครึ่งซีก ปากเบี้ยว และพูดไม่ชัด
2. โรคหลอดเลือดสมองเฉียบพลัน มีกี่ชนิด?
ตอบ: มี 2 ชนิดหลัก ได้แก่ โรคหลอดเลือดสมองตีบหรืออุดตันเฉียบพลัน และโรคหลอดเลือดสมองแตก
3. อาการเตือนสำคัญของโรคหลอดเลือดสมองมีอะไรบ้าง?
ตอบ: อาการเตือนหลักได้แก่ แขนขาอ่อนแรงครึ่งซีก, ปากเบี้ยว, พูดไม่ชัดหรือฟังไม่เข้าใจ, วิงเวียนศีรษะหรือเดินเซ และอาจมีอาการหมดสติเฉียบพลัน
4. การตรวจวินิจฉัยโรคหลอดเลือดสมองทำอย่างไร?
ตอบ: แพทย์จะทำการตรวจวินิจฉัยยืนยันโรคด้วยเครื่องเอกซเรย์คอมพิวเตอร์สมอง (CT brain) หรือเครื่องเอกซเรย์คลื่นแม่เหล็กสมอง (MRI brain)
5. แนวทางการรักษาโรคหลอดเลือดสมองตีบเฉียบพลันมีกี่วิธี?
ตอบ: มี 2 วิธีหลักในการเปิดหลอดเลือดอย่างเร่งด่วน ได้แก่ การให้ยาสลายลิ่มเลือด (rt-PA) ทางหลอดเลือดดำ และการใส่สายสวนเพื่อเปิดหลอดเลือด (Mechanical Thrombectomy)
6. การให้ยาสลายลิ่มเลือด (rt-PA) ต้องทำภายในเวลากี่ชั่วโมง?
ตอบ: ต้องให้ภายในระยะเวลาไม่เกิน 4.5 ชั่วโมง นับตั้งแต่ผู้ป่วยเริ่มมีอาการ และต้องไม่มีข้อห้ามในการใช้ยา
7. การใส่สายสวนเพื่อเปิดหลอดเลือดสมอง (Mechanical Thrombectomy) ทำอย่างไร?
ตอบ: แพทย์จะใส่สายสวนผ่านหลอดเลือดแดงบริเวณขาหนีบขึ้นไปจนถึงหลอดเลือดสมองที่มีการอุดตัน เพื่อทำการลากหรือดูดลิ่มเลือดออก ทำให้เลือดกลับมาไปเลี้ยงสมองได้ตามปกติ
8. โอกาสเปิดหลอดเลือดสมองสำเร็จด้วยวิธี Mechanical Thrombectomy มีมากแค่ไหน?
ตอบ: มีโอกาสเปิดหลอดเลือดสมองสำเร็จสูงถึง 80% และช่วยให้ผู้ป่วยกลับมาใช้ชีวิตปกติได้ประมาณ 50-60%
9. ภาวะแทรกซ้อนจากการให้ยาสลายลิ่มเลือด (rt-PA) มีอะไรบ้าง?
ตอบ: อาจทำให้เลือดออกง่ายผิดปกติ ผู้ป่วย 1 ใน 100 รายมีโอกาสแพ้ยารุนแรง และผู้ป่วย 7 ใน 100 รายมีโอกาสเกิดภาวะเลือดออกในสมอง
10. หากไม่เลือกรับการรักษาทั้ง 2 วิธี ผู้ป่วยจะได้รับการรักษาอย่างไร?
ตอบ: ผู้ป่วยจะได้รับการรักษาตามอาการเพื่อเฝ้าระวังภาวะแทรกซ้อน, ได้รับการรักษาด้วยยาต้านเกล็ดเลือด และเข้ารับการทำกายภาพบำบัดอย่างต่อเนื่อง
สอบถามข้อมูลเพิ่มเติมได้ที่
ศูนย์อายุรกรรม ชั้น 2 โซน D
บทความที่เกี่ยวข้อง

โรคหลอดเลือดสมอง (Stroke) คืออะไร?

