โรคกระดูกสันหลังส่วนคอเสื่อม (Cervical Spondylosis): อาการ สาเหตุ และวิธีรักษา
โรคกระดูกสันหลังส่วนคอเสื่อม (Cervical Spondylosis) เป็นกระบวนการสึกหรอของหมอนรองกระดูกและข้อกระดูกสันหลังส่วนคอ โดยหมอนรองกระดูกแคบลง มีหินปูนจับที่ขอบของผิวข้อ เกิดเป็นแนวกระดูกสร้างใหม่โดยรอบข้อกระดูกสันหลังและหมอนรองกระดูกซึ่งเรียกว่า กระดูกงอก ทำให้เกิดการกดไขสันหลังโดยตรงหรือบางส่วนที่อยู่ด้านข้าง และอาจกดรากประสาทที่แยกออกจากไขสันหลังด้วย
สาเหตุของโรคกระดูกสันหลังส่วนคอเสื่อม
- อายุ มักเป็นในช่วงอายุ 45 ปีขึ้นไป และเป็นมากขึ้นเมื่ออายุมากขึ้น
- พฤติกรรมในชีวิตประจำวัน เช่น ใช้คอก้มหรือเงยติดต่อกันเป็นเวลานาน ยกของหนักผิดวิธี
- อุบัติเหตุและการบาดเจ็บ บริเวณศีรษะและลำคอ
- ภาวะที่มีการสึกกร่อนและฉีกขาดของหมอนรองกระดูกสันหลังส่วนคอเอง พบมากที่กระดูกสันหลังส่วนคอ ระดับ 5 – 6 เนื่องจากเป็นตำแหน่งที่ใช้งานและเคลื่อนไหวมากที่สุด
- การแคบลงของช่องว่างระหว่างกระดูกสันหลังส่วนคอแต่ละปล้อง เนื่องจากการบางและเล็กลงของหมอนรองกระดูกสันหลังทำให้เกิดการเคลื่อนไหวนั้นถูกจำกัด จึงเกิดการเสื่อมได้เร็ว
- กรรมพันธุ์ ที่เกิดจากความผิดปกติของเมตาโบลิซึม
อาการเตือน... โรคกระดูกสันหลังส่วนคอเสื่อม
- ปวดร้าวลงแขนอาจมีอาการชาหรืออ่อนแรงของกล้ามเนื้อที่แขนหรือมือข้างที่มีอาการปวด
- ปวดคอด้านหลังตามแนวกลาง
- ปวดคอด้านข้าง ปวดบ่าเกิดการหดรั้งของกล้ามเนื้อจากความปวด ซึ่งเป็นผลตามมาของอาการปวดจากความเสื่อม
- อ่อนแรงของแขนขา มือใช้งานแย่ลง เดินเซเสียการทรงตัว เนื่องจากไขสันหลังถูกกด
- วิงเวียนศีรษะเมื่อต้องก้ม เงย และเอียงศีรษะ เนื่องจากเส้นเลือดแดงไปเลี้ยงกระดูกสันหลังส่วนคอและสมองถูกรบกวนหรือถูกกด
- ข้อยึดติด ทำให้เคลื่อนไหวคอได้จำกัด
แนวทางการรักษาโรคกระดูกสันหลังส่วนคอเสื่อม
1. การพัก เมื่อเกิดอาการปวด
2. การใช้ยา เมื่อมีอาการปวดมาก แพทย์จะให้ยาลดอาการปวด ยาคลายกล้ามเนื้อ หรือยาลดการอักเสบ
3. การกายภาพบำบัด ซึ่งมีหลายวิธีในการเลือกรักษาขึ้นอยู่กับแพทย์พิจารณา
- การใช้ความเย็นประคบบริเวณต้นคอ ในระยะที่มีอาการปวดเฉียบพลัน
- การใช้ความร้อน เช่น การใช้ผ้าถุงร้อนประคบบริเวณต้นคอ การทำอัลตราซาวนด์
- การใส่เครื่องพยุงคอ มี 2 ชนิด คือแบบแข็งและแบบอ่อน เพื่อช่วยประคองคอให้กล้ามเนื้อได้พัก และผ่อนคลายอาการเกร็งของกล้ามเนื้อคอ โดยค่อยๆ ลดชั่วโมงที่ใส่ลงเมื่ออาการดีขึ้น
- การดึงคอ จะดึงรั้งนานประมาณ 15 - 30 นาที วันละ 1 ครั้ง
4. การรักษาโดยการผ่าตัด เมื่อการรักษาวิธีอื่นไม่ดีขึ้น แพทย์จะพิจารณาการรักษาโดยวิธีการผ่าตัด ลดการกดทับประสาทไขสันหลัง ลดอาการปวด ในผู้ป่วยบางรายอาจจำเป็นต้องดามและเชื่อมกระดูกคอเพื่อให้กระดูกคออยู่นิ่ง
เมื่อใดจึงพิจารณาผ่าตัด?
การผ่าตัดอาจจำเป็นเมื่อมีการกดไขสันหลังหรือรากประสาทจนเกิดความผิดปกติทางระบบประสาทอาการแย่ลง หรือปวดร้าวลงแขนต่อเนื่องแม้รักษาโดยไม่ผ่าตัดอย่างเหมาะสมแล้ว เป้าหมายคือคลายการกดทับ และในบางกรณีอาจต้องยึดตรึงหรือเชื่อมกระดูกเพื่อเพิ่มความมั่นคง วิธีผ่าตัดขึ้นกับตำแหน่งที่กดทับ แนวกระดูกคอ จำนวนระดับ อายุ และสุขภาพโดยรวมของผู้ป่วย
ข้อบ่งชี้ในการผ่าตัด
- อาการปวด
- ตรวจพบความไม่มั่นคงของกระดูกคอ
- มีอาการแสดงของรากประสาทถูกกดอย่างชัดเจน และมีการสูญเสียการทำงานของประสาทไขสันหลัง ซึ่งเป็นข้อบ่งชี้ที่สำคัญมากที่สุดสำหรับการผ่าตัด
วิธีดูแลสุขภาพคอในชีวิตประจำวัน
- เปลี่ยนท่า ทุก 30-60 นาที และพักสายตาจากหน้าจอเป็นระยะ
- ยกโทรศัพท์หรือแท็บเล็ตให้อยู่ใกล้ระดับสายตา แทนการก้มคอนาน ๆ
- จัดโต๊ะทำงานให้เหมาะกับสรีระ ให้ศีรษะอยู่เหนือไหล่ ไหล่ผ่อนคลาย และหลังมีพนักพิง
- ออกกำลังกายสม่ำเสมอ เน้นความแข็งแรงและความยืดหยุ่นของคอ สะบัก และลำตัว โดยไม่ฝืนจนปวดร้าวหรือชา
- งดสูบบุหรี่และนอนให้เพียงพอ เพื่อส่งเสริมสุขภาพของกระดูกและเนื้อเยื่อโดยรวม
ขอขอบคุณข้อมูลจาก ผศ. นพ.ศิริชัย วิลาศรัศมี
Q&A เกี่ยวกับโรคกระดูกสันหลังส่วนคอเสื่อม
1. โรคกระดูกสันหลังส่วนคอเสื่อม คืออะไร?
ตอบ: เป็นกระบวนการสึกหรอของหมอนรองกระดูกและข้อกระดูกสันหลังส่วนคอ ทำให้หมอนรองกระดูกแคบลง มีหินปูนจับจนเกิดเป็นกระดูกงอก และอาจไปกดทับไขสันหลังหรือรากประสาท
2. โรคกระดูกสันหลังส่วนคอเสื่อมมักเกิดกับช่วงอายุใด?
ตอบ: มักพบบ่อยในช่วงอายุ 45 ปีขึ้นไป และความเสื่อมจะรุนแรงมากขึ้นตามอายุที่เพิ่มขึ้น
3. สาเหตุหลักที่ทำให้กระดูกสันหลังส่วนคอเสื่อมมีอะไรบ้าง?
ตอบ: เกิดจากอายุที่มากขึ้น, พฤติกรรมในชีวิตประจำวัน (เช่น ก้มหรือเงยคอติดต่อกันนาน ๆ, ยกของหนัก), อุบัติเหตุบริเวณศีรษะและลำคอ, ภาวะหมอนรองกระดูกสึกกร่อน (พบบ่อยที่ระดับ C5-C6) และพันธุศาสตร์
4. อาการเด่นของโรคกระดูกสันหลังส่วนคอเสื่อมมีอะไรบ้าง?
ตอบ: ปวดคอด้านหลังตามแนวกลาง ปวดร้าวลงแขน มีอาการชาหรือกล้ามเนื้อแขนและมืออ่อนแรง
5. ทำไมผู้ป่วยกระดูกคอเสื่อมจึงมีอาการวิงเวียนศีรษะ?
ตอบ: เกิดขึ้นเวลาที่ผู้ป่วยก้ม เงย หรือเอียงศีรษะ ซึ่งไปรบกวนหรือกดทับเส้นเลือดแดงที่ไปเลี้ยงกระดูกสันหลังส่วนคอและสมอง
6. แนวทางการรักษาโรคกระดูกสันหลังส่วนคอเสื่อมมีกี่วิธี?
ตอบ: มีหลัก ๆ 2 แนวทาง คือ การรักษาแบบไม่ผ่าตัด (พักผ่อน, ใช้ยา, กายภาพบำบัด) และการรักษาโดยการผ่าตัดเมื่ออาการไม่ดีขึ้น
7. การทำกายภาพบำบัดสำหรับโรคนี้มีวิธีใดบ้าง?
ตอบ: ได้แก่ การประคบร้อนหรือเย็น, การทำอัลตราซาวนด์, การใส่เครื่องพยุงคอ (แบบแข็งหรืออ่อน) และการดึงคอครั้งละ 15-30 นาที วันละ 1 ครั้ง
8. เมื่อใดแพทย์จึงจะพิจารณาทำการรักษาด้วยการผ่าตัด?
ตอบ: เมื่อการรักษาแบบอื่นไม่ได้ผล มีการกดทับไขสันหลังหรือรากประสาทจนเกิดความผิดปกติทางระบบประสาท ปวดร้าวลงแขนต่อเนื่อง หรือตรวจพบความไม่มั่นคงของกระดูกคอ
9. ข้อบ่งชี้ที่สำคัญที่สุดในการผ่าตัดกระดูกคอคืออะไร?
ตอบ: คือการมีอาการแสดงของรากประสาทถูกกดอย่างชัดเจน และมีการสูญเสียการทำงานของประสาทไขสันหลัง
10. เราจะมีวิธีดูแลสุขภาพคอในชีวิตประจำวันอย่างไรให้ห่างไกลจากโรคนี้?
ตอบ: ควรเปลี่ยนอิริยาบถทุก 30-60 นาที, ยกโทรศัพท์หรือแท็บเล็ตให้อยู่ในระดับสายตาแทนการก้ม, จัดโต๊ะทำงานให้ถูกต้องตามหลักสรีรศาสตร์, ออกกำลังกายบริหารกล้ามเนื้อคอและสะบักอย่างสม่ำเสมอ รวมถึงงดสูบบุหรี่และนอนหลับให้เพียงพอ
สอบถามข้อมูลเพิ่มเติมได้ที่ ศูนย์ออร์โธปิดิกส์ ชั้น 2 โซน A
บทความที่เกี่ยวข้อง
โรคกระดูกสันหลังส่วนคอเสื่อม (Cervical Spondylosis) เป็นกระบวนการสึกหรอของหมอนรองกระดูกและข้อกระดูกสันหลังส่วนคอ โดยหมอนรองกระดูกแคบลง มีหินปูนจับที่ขอบของผิวข้อ เกิดเป็นแนวกระดูกสร้างใหม่โดยรอบข้อกระดูกสันหลังและหมอนรองกระดูกซึ่งเรียกว่า กระดูกงอก ทำให้เกิดการกดไขสันหลังโดยตรงหรือบางส่วนที่อยู่ด้านข้าง และอาจกดรากประสาทที่แยกออกจากไขสันหลังด้วย
สาเหตุของโรคกระดูกสันหลังส่วนคอเสื่อม
- อายุ มักเป็นในช่วงอายุ 45 ปีขึ้นไป และเป็นมากขึ้นเมื่ออายุมากขึ้น
- พฤติกรรมในชีวิตประจำวัน เช่น ใช้คอก้มหรือเงยติดต่อกันเป็นเวลานาน ยกของหนักผิดวิธี
- อุบัติเหตุและการบาดเจ็บ บริเวณศีรษะและลำคอ
- ภาวะที่มีการสึกกร่อนและฉีกขาดของหมอนรองกระดูกสันหลังส่วนคอเอง พบมากที่กระดูกสันหลังส่วนคอ ระดับ 5 – 6 เนื่องจากเป็นตำแหน่งที่ใช้งานและเคลื่อนไหวมากที่สุด
- การแคบลงของช่องว่างระหว่างกระดูกสันหลังส่วนคอแต่ละปล้อง เนื่องจากการบางและเล็กลงของหมอนรองกระดูกสันหลังทำให้เกิดการเคลื่อนไหวนั้นถูกจำกัด จึงเกิดการเสื่อมได้เร็ว
- กรรมพันธุ์ ที่เกิดจากความผิดปกติของเมตาโบลิซึม
อาการเตือน... โรคกระดูกสันหลังส่วนคอเสื่อม
- ปวดร้าวลงแขนอาจมีอาการชาหรืออ่อนแรงของกล้ามเนื้อที่แขนหรือมือข้างที่มีอาการปวด
- ปวดคอด้านหลังตามแนวกลาง
- ปวดคอด้านข้าง ปวดบ่าเกิดการหดรั้งของกล้ามเนื้อจากความปวด ซึ่งเป็นผลตามมาของอาการปวดจากความเสื่อม
- อ่อนแรงของแขนขา มือใช้งานแย่ลง เดินเซเสียการทรงตัว เนื่องจากไขสันหลังถูกกด
- วิงเวียนศีรษะเมื่อต้องก้ม เงย และเอียงศีรษะ เนื่องจากเส้นเลือดแดงไปเลี้ยงกระดูกสันหลังส่วนคอและสมองถูกรบกวนหรือถูกกด
- ข้อยึดติด ทำให้เคลื่อนไหวคอได้จำกัด
แนวทางการรักษาโรคกระดูกสันหลังส่วนคอเสื่อม
1. การพัก เมื่อเกิดอาการปวด
2. การใช้ยา เมื่อมีอาการปวดมาก แพทย์จะให้ยาลดอาการปวด ยาคลายกล้ามเนื้อ หรือยาลดการอักเสบ
3. การกายภาพบำบัด ซึ่งมีหลายวิธีในการเลือกรักษาขึ้นอยู่กับแพทย์พิจารณา
- การใช้ความเย็นประคบบริเวณต้นคอ ในระยะที่มีอาการปวดเฉียบพลัน
- การใช้ความร้อน เช่น การใช้ผ้าถุงร้อนประคบบริเวณต้นคอ การทำอัลตราซาวนด์
- การใส่เครื่องพยุงคอ มี 2 ชนิด คือแบบแข็งและแบบอ่อน เพื่อช่วยประคองคอให้กล้ามเนื้อได้พัก และผ่อนคลายอาการเกร็งของกล้ามเนื้อคอ โดยค่อยๆ ลดชั่วโมงที่ใส่ลงเมื่ออาการดีขึ้น
- การดึงคอ จะดึงรั้งนานประมาณ 15 - 30 นาที วันละ 1 ครั้ง
4. การรักษาโดยการผ่าตัด เมื่อการรักษาวิธีอื่นไม่ดีขึ้น แพทย์จะพิจารณาการรักษาโดยวิธีการผ่าตัด ลดการกดทับประสาทไขสันหลัง ลดอาการปวด ในผู้ป่วยบางรายอาจจำเป็นต้องดามและเชื่อมกระดูกคอเพื่อให้กระดูกคออยู่นิ่ง
เมื่อใดจึงพิจารณาผ่าตัด?
การผ่าตัดอาจจำเป็นเมื่อมีการกดไขสันหลังหรือรากประสาทจนเกิดความผิดปกติทางระบบประสาทอาการแย่ลง หรือปวดร้าวลงแขนต่อเนื่องแม้รักษาโดยไม่ผ่าตัดอย่างเหมาะสมแล้ว เป้าหมายคือคลายการกดทับ และในบางกรณีอาจต้องยึดตรึงหรือเชื่อมกระดูกเพื่อเพิ่มความมั่นคง วิธีผ่าตัดขึ้นกับตำแหน่งที่กดทับ แนวกระดูกคอ จำนวนระดับ อายุ และสุขภาพโดยรวมของผู้ป่วย
ข้อบ่งชี้ในการผ่าตัด
- อาการปวด
- ตรวจพบความไม่มั่นคงของกระดูกคอ
- มีอาการแสดงของรากประสาทถูกกดอย่างชัดเจน และมีการสูญเสียการทำงานของประสาทไขสันหลัง ซึ่งเป็นข้อบ่งชี้ที่สำคัญมากที่สุดสำหรับการผ่าตัด
วิธีดูแลสุขภาพคอในชีวิตประจำวัน
- เปลี่ยนท่า ทุก 30-60 นาที และพักสายตาจากหน้าจอเป็นระยะ
- ยกโทรศัพท์หรือแท็บเล็ตให้อยู่ใกล้ระดับสายตา แทนการก้มคอนาน ๆ
- จัดโต๊ะทำงานให้เหมาะกับสรีระ ให้ศีรษะอยู่เหนือไหล่ ไหล่ผ่อนคลาย และหลังมีพนักพิง
- ออกกำลังกายสม่ำเสมอ เน้นความแข็งแรงและความยืดหยุ่นของคอ สะบัก และลำตัว โดยไม่ฝืนจนปวดร้าวหรือชา
- งดสูบบุหรี่และนอนให้เพียงพอ เพื่อส่งเสริมสุขภาพของกระดูกและเนื้อเยื่อโดยรวม
ขอขอบคุณข้อมูลจาก ผศ. นพ.ศิริชัย วิลาศรัศมี
Q&A เกี่ยวกับโรคกระดูกสันหลังส่วนคอเสื่อม
1. โรคกระดูกสันหลังส่วนคอเสื่อม คืออะไร?
ตอบ: เป็นกระบวนการสึกหรอของหมอนรองกระดูกและข้อกระดูกสันหลังส่วนคอ ทำให้หมอนรองกระดูกแคบลง มีหินปูนจับจนเกิดเป็นกระดูกงอก และอาจไปกดทับไขสันหลังหรือรากประสาท
2. โรคกระดูกสันหลังส่วนคอเสื่อมมักเกิดกับช่วงอายุใด?
ตอบ: มักพบบ่อยในช่วงอายุ 45 ปีขึ้นไป และความเสื่อมจะรุนแรงมากขึ้นตามอายุที่เพิ่มขึ้น
3. สาเหตุหลักที่ทำให้กระดูกสันหลังส่วนคอเสื่อมมีอะไรบ้าง?
ตอบ: เกิดจากอายุที่มากขึ้น, พฤติกรรมในชีวิตประจำวัน (เช่น ก้มหรือเงยคอติดต่อกันนาน ๆ, ยกของหนัก), อุบัติเหตุบริเวณศีรษะและลำคอ, ภาวะหมอนรองกระดูกสึกกร่อน (พบบ่อยที่ระดับ C5-C6) และพันธุศาสตร์
4. อาการเด่นของโรคกระดูกสันหลังส่วนคอเสื่อมมีอะไรบ้าง?
ตอบ: ปวดคอด้านหลังตามแนวกลาง ปวดร้าวลงแขน มีอาการชาหรือกล้ามเนื้อแขนและมืออ่อนแรง
5. ทำไมผู้ป่วยกระดูกคอเสื่อมจึงมีอาการวิงเวียนศีรษะ?
ตอบ: เกิดขึ้นเวลาที่ผู้ป่วยก้ม เงย หรือเอียงศีรษะ ซึ่งไปรบกวนหรือกดทับเส้นเลือดแดงที่ไปเลี้ยงกระดูกสันหลังส่วนคอและสมอง
6. แนวทางการรักษาโรคกระดูกสันหลังส่วนคอเสื่อมมีกี่วิธี?
ตอบ: มีหลัก ๆ 2 แนวทาง คือ การรักษาแบบไม่ผ่าตัด (พักผ่อน, ใช้ยา, กายภาพบำบัด) และการรักษาโดยการผ่าตัดเมื่ออาการไม่ดีขึ้น
7. การทำกายภาพบำบัดสำหรับโรคนี้มีวิธีใดบ้าง?
ตอบ: ได้แก่ การประคบร้อนหรือเย็น, การทำอัลตราซาวนด์, การใส่เครื่องพยุงคอ (แบบแข็งหรืออ่อน) และการดึงคอครั้งละ 15-30 นาที วันละ 1 ครั้ง
8. เมื่อใดแพทย์จึงจะพิจารณาทำการรักษาด้วยการผ่าตัด?
ตอบ: เมื่อการรักษาแบบอื่นไม่ได้ผล มีการกดทับไขสันหลังหรือรากประสาทจนเกิดความผิดปกติทางระบบประสาท ปวดร้าวลงแขนต่อเนื่อง หรือตรวจพบความไม่มั่นคงของกระดูกคอ
9. ข้อบ่งชี้ที่สำคัญที่สุดในการผ่าตัดกระดูกคอคืออะไร?
ตอบ: คือการมีอาการแสดงของรากประสาทถูกกดอย่างชัดเจน และมีการสูญเสียการทำงานของประสาทไขสันหลัง
10. เราจะมีวิธีดูแลสุขภาพคอในชีวิตประจำวันอย่างไรให้ห่างไกลจากโรคนี้?
ตอบ: ควรเปลี่ยนอิริยาบถทุก 30-60 นาที, ยกโทรศัพท์หรือแท็บเล็ตให้อยู่ในระดับสายตาแทนการก้ม, จัดโต๊ะทำงานให้ถูกต้องตามหลักสรีรศาสตร์, ออกกำลังกายบริหารกล้ามเนื้อคอและสะบักอย่างสม่ำเสมอ รวมถึงงดสูบบุหรี่และนอนหลับให้เพียงพอ
สอบถามข้อมูลเพิ่มเติมได้ที่
ศูนย์ออร์โธปิดิกส์ ชั้น 2 โซน A
บทความที่เกี่ยวข้อง


