มะเร็งรังไข่ คืออะไร? สาเหตุ อาการ วิธีตรวจ และแนวทางการรักษา

มะเร็งรังไข่ คืออะไร?

มะเร็งรังไข่มีหลายชนิด ชนิดที่พบบ่อยที่สุด คือ มะเร็งชนิดเซลล์เยื่อบุผิวซึ่งพบประมาณ 80% ของมะเร็งรังไข่ทั้งหมด

ปัจจัยเสี่ยงและสาเหตุมะเร็งรังไข่

สาเหตุของการเกิดมะเร็งรังไข่ยังไม่สามารถสรุปแน่นอนแต่มักจะเกิดในสตรีที่อายุค่อนข้างมาก มีบุตรน้อยอาจสัมพันธ์กับการรับประทานอาหารที่มีไขมันสูง รวมทั้งอาจพบได้ในสตรีที่รับยากระตุ้นให้มีการตกไข่ นอกจากนี้ยังพบเป็นน้อยลงในสตรีที่รับประทานยาคุมหรือฉีดยาคุมกำเนิด จากข้อมูลการศึกษาในปัจจุบันพบว่าความผิดปกติทางพันธุกรรมบางอย่างก็เป็นสาเหตุทำให้เกิดมะเร็งรังไข่ ซึ่งเป็นสาเหตุให้หญิงที่ได้รับการถ่ายทอดความผิดปกติทางพันธุกรรมในครอบครัวเดียวกันพบเป็นมะเร็งชนิดที่เกี่ยวข้องร่วมกันได้บ่อย ๆ

อาการมะเร็งรังไข่ที่ควรเฝ้าระวัง

มะเร็งรังไข่ระยะเริ่มต้นมักไม่มีอาการผิดปกติเลย อาการที่ผู้ป่วยมาหาแพทย์บ่อย ได้แก่ ปวดท้องจากก้อนรังไข่โตขึ้นกดเบียดในท้อง อาการท้องโตขึ้นซึ่งอาจจะเกิดขึ้นได้ทั้งจากก้อนมะเร็งที่รังไข่หรือจากท้องมานก็ได้ นอกจากนี้ผู้ป่วยอาจมาด้วยอาการอื่นๆ จากมะเร็งที่กระจายไป เช่น กระจายไปที่ต่อมน้ำเหลืองที่คอ ทำให้ตรวจพบต่อมน้ำเหลืองที่คอโต หรือกระจายไปที่ปอดทำให้ผู้ป่วยมาด้วยอาการไอ เหนื่อยหอบ หรือมีน้ำในเยื่อหุ้มปอด เป็นต้น

วิธีตรวจหามะเร็งรังไข่และการวินิจฉัย

การตรวจร่างกายและการตรวจภายใน อาจตรวจพบว่ารังไข่กลายเป็นก้อนโต และหากตรวจพบตามอาการแสดงดังกล่าว แพทย์จะให้การวินิจฉัยเบื้องต้นว่าผู้ป่วยอาจจะเป็นเนื้องอกรังไข่

อย่างไรก็ตาม ในกรณีที่แพทย์ตรวจพบก้อนที่รังไข่เพียงอย่างเดียว โดยไม่ตรวจพบการลุกลามหรือแพร่กระจายอย่างอื่น อาจจำเป็นจะต้องอาศัยการตรวจสืบค้นเพิ่มเติมเพื่อสนับสนุนการวินิจฉัย เช่น การตรวจโดยเครื่องอัลตราซาวนด์ ซึ่งสามารถที่จะบอกถึงลักษณะของรังไข่ที่โตนั้นว่าเป็นถุงน้ำล้วน ๆ หรือเป็นเนื้อตัน หรือเป็นถุงที่มีเนื้อตันโตแรกอยู่

นอกจากนี้ยังสามารถบอกได้ว่ามีภาวะท้องมานร่วมด้วยหรือไม่ และยังอาจระบุถึงเนื้องอกที่เกิดจากมะเร็งกระจายไปบริเวณอื่น ๆ ได้อีกด้วย บางครั้งถ้าใช้เครื่องอัลตราซาวนด์ที่ทันสมัยยังอาจบอกได้ถึงปริมาณเลือดที่มาหล่อเลี้ยงก้อนเนื้อที่รังไข่ ช่วยให้มีความแม่นยำในการวินิจฉัยมะเร็งรังไข่สูงขึ้น

การตรวจหาระดับของโปรตีนจำเพาะที่สูงผิดปกติ (สารส่อมะเร็ง) จากการตรวจเลือด ก็อาจจะช่วยสนับสนุนการวินิจฉัยนี้ อย่างไรก็ตาม การตรวจพบภาวะก้อนที่รังไข่เพียงอย่างเดียว อาจจะไม่ได้หมายความว่าจะต้องเป็นเนื้องอกเสมอไป โดยเฉพาะกรณีพบเป็นถุงน้ำ นั่นหมายความว่ารังไข่ที่โตบางชนิดสามารถที่จะยุบหายเองได้โดยไม่ต้องการรักษาหรือการผ่าตัด รวมถึงก้อนที่รังไข่ที่ไม่ยุบหายเองก็ไม่จำเป็นต้องเป็นมะเร็งรังไข่ แต่ส่วนใหญ่เป็นเนื้องอกชนิดไม่ร้ายแรง ซึ่งสามารถผ่าตัดรักษาให้หายได้

แนวทางการรักษามะเร็งรังไข่

การรักษามะเร็งรังไข่นั้นมักจะเริ่มต้นด้วยการผ่าตัดก่อน โดยเฉพาะกรณีเป็นระยะต้น หรือยังไม่พบการแพร่กระจายทั่วช่องท้อง ซึ่งแพทย์ผู้ทำผ่าตัดจะตรวจตราดูการลุกลามของมะเร็ง โดยทั่วไปแพทย์จะตัดมดลูกและปีกมดลูกทั้งสองข้างออกเลาะต่อมน้ำเหลืองอุ้งเชิงกราน และข่งหลอดเลือดแดงใหญ่หลังชิองท้อง รวมทั้งตัดพังผืดธรรมชาติใต้ลำไส้ใหญ่ขวางออก นอกจากนี้ถ้าพบมะเร็งที่บริเวณอื่น ๆ แพทย์ก็จะพยายามตัดออกให้หมดหรือเหลือน้อยที่สุดเท่าที่จะกระทำได้ โดยพยายามไม่ให้เกิดภาวะแทรกซ้อนจากการผ่าตัด หลังจากการผ่าตัดแล้วผู้ป่วยอาจมีความจำเป็นต้องได้รับการรักษาเพิ่มเติมโดยการรับยาเคมีบำบัด และ/หรือยามุ่งเป้าซึ่งสามารถที่จะทำลายมะเร็งรังไข่ที่หลงเหลือจากการผ่าตัดได้ต่อไป

ผู้ป่วยบางรายซึ่งมีสภาพไม่เหมาะที่จะรับการผ่าตัดเบื้องต้น เช่น ผู้ป่วยมีความเสี่ยงสูงต่อการดมยาสลบหรือมีโรคที่อาจจะมีความเสี่ยงสูงในการทำผ่าตัด หรือมีรอบโรคกระจายทั่วช่องท้องหรือลุกลามไปนอกช่องท้องซึ่งไม่สามารผ่าตัดเนื้องอกให้เหลือน้อยมากได้ ผู้ป่วยเหล่านี้ควรได้รับยาเคมีก่อนโดยเมื่อก้อนมะเร็งยุบลงและสภาพผู้ป่วยเหมาะสมแก่การผ่าตัด แพทย์จะพิจารณาผ่าตัดภายหลัง อยากจะกล่าวย้ำว่าการมาตรวจหรือรักษาตามแพทย์แนะนำมีความสำคัญมากต่อผลการรักษา และเมื่อดำเนินมาจนกระทั่งรับการรักษาครบแล้ว การมาตรวจติดตามตามแพทย์นัดก็มีความสำคัญยิ่งยวดเช่นกัน

การพยากรณ์ของโรคขึ้นกับหลายปัจจัยที่สำคัญ ได้แก่ ระยะของโรค ชนิดของพยาธิวิทยามะเร็ง และขนาดของเนื้อมะเร็งที่เหลือจากการผ่าตัด รวมทั้งขึ้นกับการตอบสนองต่อการรักษาด้วยยาเคมีบำบัด และ/หรือยามุ่งเป้าเป็นสำคัญ นอกจากนี้ยังอาจมีปัจจัยอื่น ๆ อีก

ขอบคุณข้อมูลจาก ผศ. นพ.บุญเลิศ วิริยะภาค

5 คำถามเกี่ยวกับมะเร็งรังไข่

1. มะเร็งรังไข่คืออะไร และพบได้บ่อยแค่ไหน?

ตอบ: มะเร็งรังไข่คือโรคมะเร็งที่เกิดจากเซลล์ของรังไข่ โดยชนิดที่พบบ่อยที่สุดคือมะเร็งชนิดเซลล์เยื่อบุผิว คิดเป็นประมาณ 80% ของมะเร็งรังไข่ทั้งหมด และมักพบในผู้หญิงที่มีอายุมากขึ้น

2. มะเร็งรังไข่เกิดจากสาเหตุใด?

ตอบ: ปัจจุบันยังไม่ทราบสาเหตุที่แน่ชัด แต่พบปัจจัยเสี่ยงที่เกี่ยวข้อง เช่น อายุที่มากขึ้น มีบุตรน้อย การรับประทานอาหารที่มีไขมันสูง การใช้ยากระตุ้นการตกไข่ รวมถึงความผิดปกติทางพันธุกรรมที่ถ่ายทอดในครอบครัว

3. มะเร็งรังไข่มีอาการอย่างไรในระยะเริ่มต้น?

ตอบ: มะเร็งรังไข่ในระยะแรกมักไม่แสดงอาการผิดปกติ เมื่อโรคลุกลามอาจมีอาการปวดหรือแน่นท้อง ท้องโตผิดปกติ หรือมีอาการจากการกระจายของมะเร็ง เช่น ไอ เหนื่อย หรือพบต่อมน้ำเหลืองโต

4. ตรวจหามะเร็งรังไข่ได้อย่างไร?

ตอบ: การตรวจเริ่มจากการตรวจร่างกายและตรวจภายใน หากพบก้อนที่รังไข่ แพทย์อาจตรวจเพิ่มเติมด้วยอัลตราซาวนด์เพื่อลักษณะของก้อน ตรวจภาวะท้องมาน และอาจตรวจเลือดหาสารบ่งชี้มะเร็งเพื่อช่วยในการวินิจฉัย

5. มะเร็งรังไข่รักษาได้หรือไม่?

ตอบ: มะเร็งรังไข่สามารถรักษาได้ โดยการรักษาหลักคือการผ่าตัดเอาเนื้องอกออกให้มากที่สุด ร่วมกับการให้ยาเคมีบำบัดและ/หรือยามุ่งเป้า ทั้งนี้ผลการรักษาขึ้นกับระยะของโรค ชนิดของมะเร็ง และการตอบสนองต่อการรักษา

สอบถามข้อมูลเพิ่มเติมได้ที่ คลิก!! ศูนย์นรีเวช ชั้น 2 โซน E

บทความที่เกี่ยวข้อง