14 ตุลาคม 2569
ติ่งเนื้องอกในลำไส้ใหญ่ คืออะไร?
ติ่งเนื้องอกในลำไส้ใหญ่คืออะไร?
ติ่งเนื้องอกในสำไส้ใหญ่ เป็นการเจริญเติบโตของก้อนเนื้อที่เกิดขึ้นที่ผนังลำไส้ใหญ่ มีลักษณะเหมือนก้อนเล็ก ๆ ที่ยื่นออกมาจากผนังลำไส้ บางครั้งจะมีลักษณะเหมือนเห็ด บางครั้งมีรูปร่างแบน ขนาดของติ่งเนื้อจะแตกต่างกันออกไป ตั้งแต่ขนาดเส้นผ่านศูนย์กลาง 2 – 5 มิลลิเมตร ไปจนกระทั่งหลายเซ็นติเมตร สามารถเกิดขึ้นได้ในหลายจุดตลอดทางเดินอาหารแต่พบบ่อยที่สุดคือบริเวณลำไส้ใหญ่
ติ่งเนื้องอกในลำไส้ใหญ่มีกี่ชนิด?
ติ่งเนื้องอกในลำไส้ใหญ่มี 2 ชนิดหลัก ๆ คือ
- ติ่งเนื้อชนิด hyperplastic เป็นติ่งเนื้อชนิดที่ไม่เสี่ยงที่จะเป็นมะเร็ง
- ติ่งเนื้อชนิด adenoma เป็นชนิดที่เชื่อกันว่าเป็นขั้นเริ่มแรกของมะเร็งลำไส้ใหญ่ แต่ติ่งเนื้อชนิด adenoma ส่วนใหญ่ก็ไม่ได้กลายเป็นมะเร็งเสมอไป พบว่าติ่งเนื้อที่มีขนาดใหญ่มีโอกาสเป็นมะเร็งได้มากกว่า
ทั้งนี้ การจะแยกว่าติ่งเนื้อนั้นเป็นชนิดใดทำได้โดยการตรวจชิ้นเนื้อ และเนื่องจากแพทย์ไม่สามารถบ่งชี้ชนิดของติ่งเนื้อได้แม่นยำจากการส่องกล้องเท่านั้น แพทย์จึงต้องตัดเอาติ่งเนื้อออกมาตรวจ ยกเว้นติ่งเนื้อขนาดเล็กมากๆ และมีรูปแบบเหมาะกับ hyperplastic เท่านั้นที่สามารถละไว้ได้
ใครบ้างที่จัดอยู่ในกลุ่มเสี่ยง?
- อายุมากกว่า 50 ปี แม้จะไม่มีปัจจัยเสี่ยงใดๆ ก็ยังมีโอกาสที่พบติ่งเนื้องอกในลำไส้ใหญ่ได้ถึง 25%
- มีประวัติคนในครอบครัวเคยมีติ่งเนื้องอกหรือเป็นมะเร็งลำไส้ใหญ่
- ผู้ที่มีประวัติเคยมีติ่งเนื้อหรือเป็นมะเร็งอาจมีความเสี่ยงที่จะเกิดติ่งเนื้อที่ใหม่ได้อีก
- การมีติ่งเนื้อหรือมะเร็งบางชนิดที่เป็นกรรมพันธุ์ อาจเพิ่มความเสี่ยงที่จะเกิดขึ้นได้แม้อายุยังไม่มาก
สาเหตุและปัจจัยกระตุ้น
ในปัจจุบันยังไม่ทราบสาเหตุที่แน่ชัดของการเกิดติ่งเนื้องอกในลำไส้ใหญ่ แต่ผู้เชี่ยวชาญบางรายเชื่อว่า อาหารที่มีไขมันสูง อาหารกากใยน้อย อาจเป็นสาเหตุของการก่อตัวของติ่งเนื้อ หรืออาจเป็นเรื่องของพันธุกรรม
วิธีการตรวจคัดกรองติ่งเนื้องอกในลำไส้ใหญ่
โดยทั่วไปแล้วติ่งเนื้องอกในลำไส้ใหญ่มักไม่ก่อให้เกิดอาการ แต่ถ้าติ่งเนื้อมีขนาดใหญ่อาจทำให้มีเลือดปนออกมากับอุจจาระได้ วิธีที่ดีที่สุดในการตรวจหาติ่งเนื้องอกในลำไส้ใหญ่คือการตรวจคัดกรอง ซึ่งทำได้หลายวิธี เช่น
- การตรวจอุจจาระเพื่อหาเลือดแฝง
- การส่องกล้องตรวจบริเวณลำไส้ใหญ่ส่วนปลาย (sigmoidoscopy) เพื่อดูลำไส้ส่วนล่าง
- การตรวจทางรังสี เช่น การสวนทวารด้วยแบเรียม หากการตรวจทำให้พบติ่งเนื้อที่น่าสงสัย แพทย์มักแนะนำให้ผู้ป่วยเข้ารับการส่องกล้องตรวจลำไส้ใหญ่ (colonoscopy) เพื่อนำติ่งเนื้อออกมา และเนื่องจาก colonoscopy เป็นวิธีที่แม่นยำที่สุดในการตรวจหาติ่งเนื้อ ปัจจุบันผู้เชี่ยวชาญหลายรายจึงแนะนำให้ colonoscopy เป็นหนึ่งในวิธีการตรวจคัดกรอง เนื่องจากวิธีนี้เมื่อพบติ่งเนื้อที่น่าสงสัยแล้วสามารถตัดออกมาได้ทันทีในการทำหัตถการเดียวกัน
แนวทางการรักษาและการตัดติ่งเนื้อ
เมื่อมีการตรวจพบติ่งเนื้อจากการส่องกล้องลำไส้ใหญ่แล้ว แพทย์สามารถทำการตัดติ่งเนื้อออก ก่อนที่ติ่งเนื้อนั้นจะมีโอกาสกลายเป็นมะเร็งลำไส้ใหญ่ในอนาคตด้วยเทคนิคการผ่าตัดผ่านกล้องส่องตรวจลำไส้ใหญ่ กรณีที่ติ่งเนื้อใหญ่มากสามารถใช้วิธีที่เรียกว่า Endoscopic Submucosal Dissection หรือ ESD ทำให้สามารถตัดติ่งเนื้อขนาดใหญ่ ที่แม้บางส่วนมีการกลายเป็นมะเร็งแล้ว แต่ยังไม่มีการลุกลามไปยังต่อมน้ำเหลืองออกได้ ทำให้ผู้ป่วยไม่ต้องมีแผลผ่าตัดหน้าท้อง หลังจากการผ่าตัดผ่านกล้องแล้วผู้ป่วยควรเข้ารับการส่องกล้องติดตามอย่างสม่ำเสมอตามคำแนะนำของแพทย์
วิธีป้องกันติ่งเนื้องอกในลำไส้ใหญ่ด้วยตัวเอง
การส่องกล้องเพื่อตรวจหาติ่งเนื้อเปรียบเสมือนการตรวจเช็กร่างกาย โดยไม่ต้องรอให้เกิดความผิดปกติ โดยเฉพาะคนที่มีอายุมากกว่า 50 ปี หรือมีประวัติคนในครอบครัวเป็นมะเร็งลำไส้ใหญ่ ควรได้รับการส่องกล้องตรวจทางเดินอาหารอย่างสม่ำเสมอ และควรเลือกตรวจกับแพทย์ที่มีความชำนาญในการใช้เทคโนโลยีการส่องกล้อง เพื่อให้เกิดการวินิจฉัยที่แม่นยำ พร้อมกันนี้ ควรลดพฤติกรรมเสี่ยงที่อาจส่งผลให้เกิดความผิดปกติกับลำไส้ใหญ่ร่วมด้วย เช่น รับประทานอาหารที่ไม่ได้ปรุงสุกใหม่, อาหารแช่แข็ง, หรืออาหารที่แปรรูปมาแล้ว เช่น เนื้อแดงและไส้กรอก
ขอบคุณข้อมูลจาก ผศ. พญ. อวยพร เค้าสมบัติวัฒนา
Q&A เกี่ยวกับติ่งเนื้องอกในลำไส้ใหญ่
1. ติ่งเนื้องอกในลำไส้ใหญ่ คืออะไร?
ตอบ: เป็นการเจริญเติบโตของก้อนเนื้อที่เกิดขึ้นบริเวณผนังลำไส้ใหญ่ มีลักษณะคล้ายก้อนเล็ก ๆ ยื่นออกมา บางครั้งเหมือนเห็ดหรือแบนราบ ขนาดตั้งแต่ไม่กี่มิลลิเมตรจนถึงหลายเซนติเมตร
2. ติ่งเนื้องอกในลำไส้ใหญ่มีกี่ชนิด อะไรบ้าง?
ตอบ: มี 2 ชนิดหลัก ๆ คือ ชนิด Hyperplastic ซึ่งไม่เสี่ยงเป็นมะเร็ง และชนิด Adenoma ซึ่งเชื่อว่าเป็นขั้นเริ่มแรกของมะเร็งลำไส้ใหญ่ ยิ่งขนาดใหญ่ยิ่งเสี่ยงสูง
3. ใครบ้างที่จัดอยู่ในกลุ่มเสี่ยงเกิดติ่งเนื้อลำไส้ใหญ่?
ตอบ: ผู้ที่มีอายุมากกว่า 50 ปีขึ้นไป, ผู้ที่มีประวัติคนในครอบครัวเคยเป็นติ่งเนื้อหรือมะเร็งลำไส้ใหญ่, ผู้ที่มีประวัติเคยมีติ่งเนื้อมาก่อน และผู้ที่มีความผิดปกติทางพันธุกรรม
4. ติ่งเนื้องอกในลำไส้ใหญ่มีอาการแสดงอย่างไร?
ตอบ: โดยทั่วไปในระยะแรกมักไม่มีอาการผิดปกติ แต่หากติ่งเนื้อมีขนาดใหญ่ อาจทำให้มีเลือดปนออกมากับอุจจาระได้
5. วิธีที่ดีที่สุดในการตรวจหาติ่งเนื้องอกในลำไส้ใหญ่คืออะไร?
ตอบ: คือการส่องกล้องตรวจลำไส้ใหญ่ทั้งหมด (Colonoscopy) เนื่องจากเป็นวิธีที่แม่นยำที่สุด และสามารถตัดติ่งเนื้อออกได้ทันทีในครั้งเดียว
6. หากตรวจพบติ่งเนื้อระหว่างส่องกล้อง ต้องผ่าตัดใหญ่ไหม?
ตอบ: ไม่จำเป็นต้องผ่าตัดใหญ่ แพทย์สามารถตัดออกได้ทันทีด้วยวิธี Polypectomy ผ่านทางการส่องกล้อง
7. เทคนิค ESD (Endoscopic Submucosal Dissection) คืออะไร?
ตอบ: เป็นเทคนิคการตัดติ่งเนื้อขนาดใหญ่หรือเริ่มมีความผิดปกติลึกผ่านการส่องกล้อง โดยไม่ต้องผ่าตัดเปิดหน้าท้อง ทำให้ผู้ป่วยฟื้นตัวไว
8. เราสามารถป้องกันติ่งเนื้องอกในลำไส้ใหญ่ด้วยตัวเองได้อย่างไร?
ตอบ: โดยการเข้ารับการตรวจคัดกรองส่องกล้องสม่ำเสมอเมื่ออายุเกิน 50 ปี และลดพฤติกรรมเสี่ยง เช่น หลีกเลี่ยงอาหารไขมันสูง เนื้อแดง อาหารแปรรูป หรืออาหารแช่แข็ง
9. ติ่งเนื้อชนิด Adenoma ทุกก้อนจะกลายเป็นมะเร็งเสมอไปหรือไม่?
ตอบ: ไม่เสมอไป ติ่งเนื้อชนิด Adenoma ส่วนใหญ่ไม่ได้กลายเป็นมะเร็งทุกก้อน แต่ติ่งเนื้อที่มีขนาดใหญ่จะมีโอกาสพัฒนาเป็นมะเร็งได้สูงกว่า
10. ควรตรวจซ้ำหรือติดตามอาการอย่างไรหลังตัดติ่งเนื้อ?
ตอบ: ผู้ป่วยควรเข้ารับการส่องกล้องติดตามผลอย่างสม่ำเสมอตามคำแนะนำของแพทย์ผู้ชำนาญการ เพื่อป้องกันและเฝ้าระวังการเกิดติ่งเนื้อใหม่
สอบถามข้อมูลเพิ่มเติมได้ที่ ศูนย์ทางเดินอาหารและตับ ชั้น 4 โซน A
บทความที่เกี่ยวข้อง
ติ่งเนื้องอกในลำไส้ใหญ่คืออะไร?
ติ่งเนื้องอกในสำไส้ใหญ่ เป็นการเจริญเติบโตของก้อนเนื้อที่เกิดขึ้นที่ผนังลำไส้ใหญ่ มีลักษณะเหมือนก้อนเล็ก ๆ ที่ยื่นออกมาจากผนังลำไส้ บางครั้งจะมีลักษณะเหมือนเห็ด บางครั้งมีรูปร่างแบน ขนาดของติ่งเนื้อจะแตกต่างกันออกไป ตั้งแต่ขนาดเส้นผ่านศูนย์กลาง 2 – 5 มิลลิเมตร ไปจนกระทั่งหลายเซ็นติเมตร สามารถเกิดขึ้นได้ในหลายจุดตลอดทางเดินอาหารแต่พบบ่อยที่สุดคือบริเวณลำไส้ใหญ่
ติ่งเนื้องอกในลำไส้ใหญ่มีกี่ชนิด?
ติ่งเนื้องอกในลำไส้ใหญ่มี 2 ชนิดหลัก ๆ คือ
- ติ่งเนื้อชนิด hyperplastic เป็นติ่งเนื้อชนิดที่ไม่เสี่ยงที่จะเป็นมะเร็ง
- ติ่งเนื้อชนิด adenoma เป็นชนิดที่เชื่อกันว่าเป็นขั้นเริ่มแรกของมะเร็งลำไส้ใหญ่ แต่ติ่งเนื้อชนิด adenoma ส่วนใหญ่ก็ไม่ได้กลายเป็นมะเร็งเสมอไป พบว่าติ่งเนื้อที่มีขนาดใหญ่มีโอกาสเป็นมะเร็งได้มากกว่า
ทั้งนี้ การจะแยกว่าติ่งเนื้อนั้นเป็นชนิดใดทำได้โดยการตรวจชิ้นเนื้อ และเนื่องจากแพทย์ไม่สามารถบ่งชี้ชนิดของติ่งเนื้อได้แม่นยำจากการส่องกล้องเท่านั้น แพทย์จึงต้องตัดเอาติ่งเนื้อออกมาตรวจ ยกเว้นติ่งเนื้อขนาดเล็กมากๆ และมีรูปแบบเหมาะกับ hyperplastic เท่านั้นที่สามารถละไว้ได้
ใครบ้างที่จัดอยู่ในกลุ่มเสี่ยง?
- อายุมากกว่า 50 ปี แม้จะไม่มีปัจจัยเสี่ยงใดๆ ก็ยังมีโอกาสที่พบติ่งเนื้องอกในลำไส้ใหญ่ได้ถึง 25%
- มีประวัติคนในครอบครัวเคยมีติ่งเนื้องอกหรือเป็นมะเร็งลำไส้ใหญ่
- ผู้ที่มีประวัติเคยมีติ่งเนื้อหรือเป็นมะเร็งอาจมีความเสี่ยงที่จะเกิดติ่งเนื้อที่ใหม่ได้อีก
- การมีติ่งเนื้อหรือมะเร็งบางชนิดที่เป็นกรรมพันธุ์ อาจเพิ่มความเสี่ยงที่จะเกิดขึ้นได้แม้อายุยังไม่มาก
สาเหตุและปัจจัยกระตุ้น
ในปัจจุบันยังไม่ทราบสาเหตุที่แน่ชัดของการเกิดติ่งเนื้องอกในลำไส้ใหญ่ แต่ผู้เชี่ยวชาญบางรายเชื่อว่า อาหารที่มีไขมันสูง อาหารกากใยน้อย อาจเป็นสาเหตุของการก่อตัวของติ่งเนื้อ หรืออาจเป็นเรื่องของพันธุกรรม
วิธีการตรวจคัดกรองติ่งเนื้องอกในลำไส้ใหญ่
โดยทั่วไปแล้วติ่งเนื้องอกในลำไส้ใหญ่มักไม่ก่อให้เกิดอาการ แต่ถ้าติ่งเนื้อมีขนาดใหญ่อาจทำให้มีเลือดปนออกมากับอุจจาระได้ วิธีที่ดีที่สุดในการตรวจหาติ่งเนื้องอกในลำไส้ใหญ่คือการตรวจคัดกรอง ซึ่งทำได้หลายวิธี เช่น
- การตรวจอุจจาระเพื่อหาเลือดแฝง
- การส่องกล้องตรวจบริเวณลำไส้ใหญ่ส่วนปลาย (sigmoidoscopy) เพื่อดูลำไส้ส่วนล่าง
- การตรวจทางรังสี เช่น การสวนทวารด้วยแบเรียม หากการตรวจทำให้พบติ่งเนื้อที่น่าสงสัย แพทย์มักแนะนำให้ผู้ป่วยเข้ารับการส่องกล้องตรวจลำไส้ใหญ่ (colonoscopy) เพื่อนำติ่งเนื้อออกมา และเนื่องจาก colonoscopy เป็นวิธีที่แม่นยำที่สุดในการตรวจหาติ่งเนื้อ ปัจจุบันผู้เชี่ยวชาญหลายรายจึงแนะนำให้ colonoscopy เป็นหนึ่งในวิธีการตรวจคัดกรอง เนื่องจากวิธีนี้เมื่อพบติ่งเนื้อที่น่าสงสัยแล้วสามารถตัดออกมาได้ทันทีในการทำหัตถการเดียวกัน
แนวทางการรักษาและการตัดติ่งเนื้อ
เมื่อมีการตรวจพบติ่งเนื้อจากการส่องกล้องลำไส้ใหญ่แล้ว แพทย์สามารถทำการตัดติ่งเนื้อออก ก่อนที่ติ่งเนื้อนั้นจะมีโอกาสกลายเป็นมะเร็งลำไส้ใหญ่ในอนาคตด้วยเทคนิคการผ่าตัดผ่านกล้องส่องตรวจลำไส้ใหญ่ กรณีที่ติ่งเนื้อใหญ่มากสามารถใช้วิธีที่เรียกว่า Endoscopic Submucosal Dissection หรือ ESD ทำให้สามารถตัดติ่งเนื้อขนาดใหญ่ ที่แม้บางส่วนมีการกลายเป็นมะเร็งแล้ว แต่ยังไม่มีการลุกลามไปยังต่อมน้ำเหลืองออกได้ ทำให้ผู้ป่วยไม่ต้องมีแผลผ่าตัดหน้าท้อง หลังจากการผ่าตัดผ่านกล้องแล้วผู้ป่วยควรเข้ารับการส่องกล้องติดตามอย่างสม่ำเสมอตามคำแนะนำของแพทย์
วิธีป้องกันติ่งเนื้องอกในลำไส้ใหญ่ด้วยตัวเอง
การส่องกล้องเพื่อตรวจหาติ่งเนื้อเปรียบเสมือนการตรวจเช็กร่างกาย โดยไม่ต้องรอให้เกิดความผิดปกติ โดยเฉพาะคนที่มีอายุมากกว่า 50 ปี หรือมีประวัติคนในครอบครัวเป็นมะเร็งลำไส้ใหญ่ ควรได้รับการส่องกล้องตรวจทางเดินอาหารอย่างสม่ำเสมอ และควรเลือกตรวจกับแพทย์ที่มีความชำนาญในการใช้เทคโนโลยีการส่องกล้อง เพื่อให้เกิดการวินิจฉัยที่แม่นยำ พร้อมกันนี้ ควรลดพฤติกรรมเสี่ยงที่อาจส่งผลให้เกิดความผิดปกติกับลำไส้ใหญ่ร่วมด้วย เช่น รับประทานอาหารที่ไม่ได้ปรุงสุกใหม่, อาหารแช่แข็ง, หรืออาหารที่แปรรูปมาแล้ว เช่น เนื้อแดงและไส้กรอก
ขอบคุณข้อมูลจาก ผศ. พญ. อวยพร เค้าสมบัติวัฒนา
Q&A เกี่ยวกับติ่งเนื้องอกในลำไส้ใหญ่
1. ติ่งเนื้องอกในลำไส้ใหญ่ คืออะไร?
ตอบ: เป็นการเจริญเติบโตของก้อนเนื้อที่เกิดขึ้นบริเวณผนังลำไส้ใหญ่ มีลักษณะคล้ายก้อนเล็ก ๆ ยื่นออกมา บางครั้งเหมือนเห็ดหรือแบนราบ ขนาดตั้งแต่ไม่กี่มิลลิเมตรจนถึงหลายเซนติเมตร
2. ติ่งเนื้องอกในลำไส้ใหญ่มีกี่ชนิด อะไรบ้าง?
ตอบ: มี 2 ชนิดหลัก ๆ คือ ชนิด Hyperplastic ซึ่งไม่เสี่ยงเป็นมะเร็ง และชนิด Adenoma ซึ่งเชื่อว่าเป็นขั้นเริ่มแรกของมะเร็งลำไส้ใหญ่ ยิ่งขนาดใหญ่ยิ่งเสี่ยงสูง
3. ใครบ้างที่จัดอยู่ในกลุ่มเสี่ยงเกิดติ่งเนื้อลำไส้ใหญ่?
ตอบ: ผู้ที่มีอายุมากกว่า 50 ปีขึ้นไป, ผู้ที่มีประวัติคนในครอบครัวเคยเป็นติ่งเนื้อหรือมะเร็งลำไส้ใหญ่, ผู้ที่มีประวัติเคยมีติ่งเนื้อมาก่อน และผู้ที่มีความผิดปกติทางพันธุกรรม
4. ติ่งเนื้องอกในลำไส้ใหญ่มีอาการแสดงอย่างไร?
ตอบ: โดยทั่วไปในระยะแรกมักไม่มีอาการผิดปกติ แต่หากติ่งเนื้อมีขนาดใหญ่ อาจทำให้มีเลือดปนออกมากับอุจจาระได้
5. วิธีที่ดีที่สุดในการตรวจหาติ่งเนื้องอกในลำไส้ใหญ่คืออะไร?
ตอบ: คือการส่องกล้องตรวจลำไส้ใหญ่ทั้งหมด (Colonoscopy) เนื่องจากเป็นวิธีที่แม่นยำที่สุด และสามารถตัดติ่งเนื้อออกได้ทันทีในครั้งเดียว
6. หากตรวจพบติ่งเนื้อระหว่างส่องกล้อง ต้องผ่าตัดใหญ่ไหม?
ตอบ: ไม่จำเป็นต้องผ่าตัดใหญ่ แพทย์สามารถตัดออกได้ทันทีด้วยวิธี Polypectomy ผ่านทางการส่องกล้อง
7. เทคนิค ESD (Endoscopic Submucosal Dissection) คืออะไร?
ตอบ: เป็นเทคนิคการตัดติ่งเนื้อขนาดใหญ่หรือเริ่มมีความผิดปกติลึกผ่านการส่องกล้อง โดยไม่ต้องผ่าตัดเปิดหน้าท้อง ทำให้ผู้ป่วยฟื้นตัวไว
8. เราสามารถป้องกันติ่งเนื้องอกในลำไส้ใหญ่ด้วยตัวเองได้อย่างไร?
ตอบ: โดยการเข้ารับการตรวจคัดกรองส่องกล้องสม่ำเสมอเมื่ออายุเกิน 50 ปี และลดพฤติกรรมเสี่ยง เช่น หลีกเลี่ยงอาหารไขมันสูง เนื้อแดง อาหารแปรรูป หรืออาหารแช่แข็ง
9. ติ่งเนื้อชนิด Adenoma ทุกก้อนจะกลายเป็นมะเร็งเสมอไปหรือไม่?
ตอบ: ไม่เสมอไป ติ่งเนื้อชนิด Adenoma ส่วนใหญ่ไม่ได้กลายเป็นมะเร็งทุกก้อน แต่ติ่งเนื้อที่มีขนาดใหญ่จะมีโอกาสพัฒนาเป็นมะเร็งได้สูงกว่า
10. ควรตรวจซ้ำหรือติดตามอาการอย่างไรหลังตัดติ่งเนื้อ?
ตอบ: ผู้ป่วยควรเข้ารับการส่องกล้องติดตามผลอย่างสม่ำเสมอตามคำแนะนำของแพทย์ผู้ชำนาญการ เพื่อป้องกันและเฝ้าระวังการเกิดติ่งเนื้อใหม่
สอบถามข้อมูลเพิ่มเติมได้ที่ ศูนย์ทางเดินอาหารและตับ ชั้น 4 โซน A
บทความที่เกี่ยวข้อง
