11 พฤศจิกายน 2569
โรคฝีดาษลิง คืออะไร? อาการ วิธีติดต่อ และการรักษาที่ถูกต้อง
โรคฝีดาษลิง เป็นโรคที่เกิดจากเชื้อไวรัสชนิด DNA ชื่อ monkey pox เป็นเชื้อไวรัสในกลุ่ม Orthopoxvirus ซึ่งเกิดการติดเชื้อในสัตว์มาก่อน และสามารถติดเชื้อจากสัตว์สู่คนได้ โดยต้นกำเนิดพื้นที่การระบาดอยู่ในทวีปแอฟริกาตอนกลางถึงตะวันตกแล้วจึงแพร่ระบาดไปสู่ภูมิภาคอื่น ๆ ถึงแม้ว่าโรคฝีดาษลิงจะมีอาการคล้ายกับโรคฝีดาษคน แต่ฝีดาษลิงมีความสามารถในการแพร่กระจายโรคได้น้อยกว่า และธรรมชาติของโรคมีความรุนแรงน้อยกว่าฝีดาษคนมาก
ไวรัสฝีดาษลิงแบ่งออกเป็น 2 สายพันธุ์หลัก ได้แก่
สายพันธุ์แอฟริกากลาง (clade 1) และสายพันธุ์แอฟริกาตะวันตก (clade 2) โดยสายพันธุ์แอฟริกากลางจะมีการติดเชื้อที่รุนแรงกว่าและอาจแพร่กระจายเชื้อได้ง่ายกว่า
โรคฝีดาษลิงติดต่อได้อย่างไร?
โรคฝีดาษลิงติดต่อได้โดยตรงจากการสัมผัส ทั้งจากสัตว์สู่คน ได้แก่ สัตว์จำพวกหนู กระรอก และลิง และจากคนสู่คนที่ใกล้ชิดกับผู้ที่ติดเชื้อ
- สัมผัสที่ผื่นโดยตรง โดยเฉพาะการสัมผัสผ่านการมีเพศสัมพันธ์ สัมผัสเลือด สัมผัสสารคัดหลั่งต่าง ๆ จากร่างกาย เช่น น้ำมูก น้ำลาย การไอจาม หรือจากสิ่งของที่ปนเปื้อนเชื้อไวรัส
- ติดต่อผ่านละอองฝอยขนาดใหญ่จากทางเดินหายใจ พบในผู้ที่อยู่ใกล้ชิด พูดคุยกันเป็นเวลานาน
- ติดต่อจากแม่สู่ลูกผ่านทางรกได้
อาการของโรคฝีดาษลิงเป็นอย่างไร?
เมื่อได้รับเชื้อฝีดาษลิง จะมีอาการเกิดขึ้นได้ภายใน 6 - 13 วัน หรืออาจพบได้ถึง 21 วัน (หรือที่เรียกว่าระยะฟักตัว) โดยลักษณะอาการดั้งเดิมของโรคฝีดาษลิง สามารถแบ่งได้เป็น 2 ระยะ
- ระยะแพร่เชื้อเข้าสู่ร่างกาย ผู้ป่วยที่ติดเชื้อฝีดาษลิงอาจมีไข้ ปวดศีรษะ ปวดเมื่อยกล้ามเนื้อ อ่อนเพลีย ที่สำคัญคืออาจมีต่อมน้ำเหลืองโตได้ ระยะนี้อาจมีอาการได้ถึง 5 วัน
- ระยะผื่น เกิดขึ้นภายใน 3 วัน หลังจากมีไข้ อย่างไรก็ตามผู้ป่วยกว่าร้อยละ 50 มาด้วยผื่นอย่างเดียวโดยไม่มีไข้นำมาก่อน ผื่นจะมีลักษณะเป็นตุ่มนูน จากนั้นค่อยเป็นตุ่มน้ำใส หรือเป็นตุ่มหนอง และแตกเป็นสะเก็ดหลุดไปในที่สุด ผื่นมักเกิดที่หน้าและแขนขา ฝ่ามือ ฝ่าเท้า มากกว่าที่ตัว สามารถพบได้ในเยื่อบุต่าง ๆ เช่น ในช่องปาก เยื่อบุตา และอวัยวะเพศ
อย่างไรก็ตามในปี 2565 ที่ผ่านมา โรคฝีดาษลิงพบการระบาดใหญ่ทั่วโลก โดยเฉพาะในทวีปยุโรปและอเมริกา และยังพบผู้ป่วยยืนยันในประเทศไทยเรียบร้อยแล้ว อาการของผู้ป่วยส่วนใหญ่อาจต่างไปจากอาการดั้งเดิม ได้แก่
- ไข้ สามารถเป็นได้ทั้งก่อนเป็นผื่น ขณะเกิดผื่น หรือหลังเกิดผื่น ซึ่งผู้ป่วยโรคฝีดาษลิงมากกว่าร้อยละ 50 อาจไม่มีไข้
- ผื่น ส่วนใหญ่มาพบแพทย์ด้วยตุ่มน้ำและตุ่มหนอง หรือเป็นสะเก็ด ซึ่งผื่นสามารถพบได้หลายระยะพร้อมกัน และมักมีอาการเจ็บที่ผื่น โดยบางตำแหน่งผื่นจะมีลักษณะจำเพาะซึ่งทำให้แพทย์สามารถสังเกตได้จากอาการทางคลินิก
- จำนวนผื่นที่มีไม่มาก จากการศึกษาพบว่า กว่าร้อยละ 60 ของผู้ป่วยมีผื่นไม่ถึง 10 ผื่น และเป็นแผลที่อวัยวะเพศหรือทวารหนัก โดยไม่มีผื่นที่อื่นเลย ได้ถึงร้อยละ 10
- ตำแหน่งผื่น พบที่บริเวณอวัยวะเพศมากที่สุด รองลงมาคือที่ตัว แขน ขา หน้า อาจมีผื่นที่ฝ่ามือ ฝ่าเท้าได้ ส่วนใหญ่พบหลายบริเวณพร้อมกัน
- สามารถมีอาการอื่น ๆ ร่วมได้ เช่น อาการเจ็บคอ ปวดทวารเวลาถ่าย หรือมีมูกออกจากทวารหนัก
ส่วนใหญ่อาการไม่รุนแรง แต่หากพบอาการรุนแรง มักเกิดจากการติดเชื้อซ้ำซ้อนที่ปอด เชื้อลามไปที่สมอง เกิดสมองอักเสบ บางรายติดเชื้อที่กระจกตา ทำให้สูญเสียการมองเห็นได้ ผู้ที่มีอาการรุนแรงมีโอกาสเสียชีวิตได้ 3 - 6% โดยเฉพาะผู้ป่วยที่มีภูมิคุ้มกันบกพร่อง
การรักษาและการดูแลผิวหนังเมื่อติดเชื้อฝีดาษลิง
1. หากไม่ได้ทำการรักษาโรคฝีดาษลิง ในผู้ป่วยส่วนใหญ่ ธรรมชาติของโรคจะหายได้เองภายใน 2 - 4 สัปดาห์
2. การรักษาโรคฝีดาษลิง เป็นการรักษาแบบประคับประคอง เช่น การให้สารน้ำทางหลอดเลือดดำ การป้องกันการติดเชื้อแบคทีเรียซ้ำซ้อน เป็นต้น
3. การดูแลผิวหนังที่ติดเชื้อฝีดาษลิง ตามคำแนะนำขององค์การอนามัยโลก มีดังนี้
- งดแกะเกาที่ผื่น
- รักษาความสะอาดของผิวหนังไม่ให้อับชื้น เพื่อป้องกันการติดเชื้อแบคทีเรียซ้ำเติม
- ควรล้างมือด้วยสบู่ หรือแอลกอฮอล์ ก่อนและหลังการสัมผัสผื่น
- ทำความสะอาดผื่นด้วยน้ำสะอาด หรือน้ำยาฆ่าเชื้อ
- ไม่ควรปิดผื่นให้มิดชิด แต่ควรเปิดผื่นให้ระบายอากาศได้
- หากผื่นมีอาการปวด บวมแดง หรือเป็นหนอง แนะนำให้รีบพบแพทย์
ผู้ป่วยมากกว่าร้อยละ 90 มักไม่มีภาวะแทรกซ้อนหลังจากผื่นหาย อย่างไรก็ตามผู้ป่วยสามารถเกิดแผลเป็นภายหลังผื่นหายได้ หากมีอาการผิดปกติหรือไม่แน่ใจแนะนำให้มาพบแพทย์ที่โรงพยาบาล
ตรวจบทความโดย: นพ.สิทธิโรจน์ อรุณขจรศักดิ์
Q&A เกี่ยวกับฝีดาษลิง
1. โรคฝีดาษลิงคืออะไร?
ตอบ: โรคฝีดาษลิง (Monkeypox หรือ Mpox) เป็นโรคติดเชื้อไวรัสดีเอ็นเอในกลุ่ม Orthopoxvirus ที่ติดต่อจากสัตว์สู่คนและจากคนสู่คนได้
2. เชื้อไวรัสฝีดาษลิงมีกี่สายพันธุ์?
ตอบ: แบ่งเป็น 2 สายพันธุ์หลัก ได้แก่ สายพันธุ์แอฟริกากลาง (Clade I) ที่มีความรุนแรงและแพร่กระจายง่ายกว่า และสายพันธุ์แอฟริกาตะวันตก (Clade II)
3. โรคฝีดาษลิงติดต่อผ่านทางไหนได้บ้าง?
ตอบ: ติดต่อผ่านการสัมผัสโดยตรงกับสัตว์พาหะ สัมผัสผื่นหรือสารคัดหลั่งของผู้ติดเชื้อ ผ่านการมีเพศสัมพันธ์ ละอองฝอยทางเดินหายใจ และการติดต่อจากแม่สู่ลูกทางรก
4. ระยะฟักตัวของโรคฝีดาษลิงใช้เวลานานเท่าไหร่?
ตอบ: ระยะฟักตัวโดยทั่วไปอยู่ที่ 6 - 13 วัน และอาจพบได้นานถึง 21 วันหลังจากได้รับเชื้อ
5. อาการระยะแรกของโรคฝีดาษลิงมีอะไรบ้าง?
ตอบ: มีไข้ ปวดศีรษะ ปวดเมื่อยกล้ามเนื้อ อ่อนเพลีย และมีจุดสังเกตสำคัญคืออาการต่อมน้ำเหลืองโต ซึ่งกินเวลาประมาณ 5 วัน
6. ลักษณะผื่นของโรคฝีดาษลิงเป็นอย่างไร?
ตอบ: เริ่มจากตุ่มนูนแดง พัฒนาเป็นตุ่มน้ำใส ตุ่มหนอง และแตกเป็นสะเก็ดหลุดไป มักพบที่หน้า แขน ขา ฝ่ามือ ฝ่าเท้า และบริเวณอวัยวะเพศ
7. จริงหรือไม่ที่ผู้ป่วยฝีดาษลิงบางรายไม่มีไข้?
ตอบ: จริง จากการระบาดล่าสุดพบว่าผู้ป่วยมากกว่า 50% ไม่มีไข้นำมาก่อน และบางรายมีผื่นขึ้นน้อยมากหรือมีแผลที่อวัยวะเพศโดยไม่มีผื่นที่อื่นเลย
8. โรคฝีดาษลิงสามารถหายเองได้หรือไม่?
ตอบ: ในผู้ป่วยส่วนใหญ่ ธรรมชาติของโรคสามารถหายได้เองภายใน 2 - 4 สัปดาห์ โดยเป็นการรักษาแบบประคับประคองตามอาการ
9. วิธีดูแลผิวหนังเมื่อติดเชื้อฝีดาษลิงตามคำแนะนำของ WHO มีอะไรบ้าง?
ตอบ: ห้ามแกะเกาผื่น รักษาความสะอาดผิวหนังไม่ให้อับชื้น ล้างมือก่อน-หลังสัมผัสผื่น ทำความสะอาดด้วยน้ำสะอาดหรือน้ำยาฆ่าเชื้อ และเปิดแผลให้ระบายอากาศได้ดี
10. โรคฝีดาษลิงมีความรุนแรงถึงขั้นเสียชีวิตหรือไม่?
ตอบ: ส่วนใหญ่อาการไม่รุนแรง แต่อาจมีภาวะแทรกซ้อนรุนแรง เช่น ปอดอักเสบ สมองอักเสบ หรือติดเชื้อที่กระจกตา โดยมีโอกาสเสียชีวิตประมาณ 3 - 6% ในผู้ป่วยที่มีภูมิคุ้มกันบกพร่อง
สอบถามข้อมูลเพิ่มเติมได้ที่ ศูนย์ผิวหนังและศัลยกรรมตกแต่ง ชั้น 3 โซน A
บทความที่เกี่ยวข้อง
โรคฝีดาษลิง เป็นโรคที่เกิดจากเชื้อไวรัสชนิด DNA ชื่อ monkey pox เป็นเชื้อไวรัสในกลุ่ม Orthopoxvirus ซึ่งเกิดการติดเชื้อในสัตว์มาก่อน และสามารถติดเชื้อจากสัตว์สู่คนได้ โดยต้นกำเนิดพื้นที่การระบาดอยู่ในทวีปแอฟริกาตอนกลางถึงตะวันตกแล้วจึงแพร่ระบาดไปสู่ภูมิภาคอื่น ๆ ถึงแม้ว่าโรคฝีดาษลิงจะมีอาการคล้ายกับโรคฝีดาษคน แต่ฝีดาษลิงมีความสามารถในการแพร่กระจายโรคได้น้อยกว่า และธรรมชาติของโรคมีความรุนแรงน้อยกว่าฝีดาษคนมาก
ไวรัสฝีดาษลิงแบ่งออกเป็น 2 สายพันธุ์หลัก ได้แก่
สายพันธุ์แอฟริกากลาง (clade 1) และสายพันธุ์แอฟริกาตะวันตก (clade 2) โดยสายพันธุ์แอฟริกากลางจะมีการติดเชื้อที่รุนแรงกว่าและอาจแพร่กระจายเชื้อได้ง่ายกว่า
โรคฝีดาษลิงติดต่อได้อย่างไร?
โรคฝีดาษลิงติดต่อได้โดยตรงจากการสัมผัส ทั้งจากสัตว์สู่คน ได้แก่ สัตว์จำพวกหนู กระรอก และลิง และจากคนสู่คนที่ใกล้ชิดกับผู้ที่ติดเชื้อ
- สัมผัสที่ผื่นโดยตรง โดยเฉพาะการสัมผัสผ่านการมีเพศสัมพันธ์ สัมผัสเลือด สัมผัสสารคัดหลั่งต่าง ๆ จากร่างกาย เช่น น้ำมูก น้ำลาย การไอจาม หรือจากสิ่งของที่ปนเปื้อนเชื้อไวรัส
- ติดต่อผ่านละอองฝอยขนาดใหญ่จากทางเดินหายใจ พบในผู้ที่อยู่ใกล้ชิด พูดคุยกันเป็นเวลานาน
- ติดต่อจากแม่สู่ลูกผ่านทางรกได้
อาการของโรคฝีดาษลิงเป็นอย่างไร?
เมื่อได้รับเชื้อฝีดาษลิง จะมีอาการเกิดขึ้นได้ภายใน 6 - 13 วัน หรืออาจพบได้ถึง 21 วัน (หรือที่เรียกว่าระยะฟักตัว) โดยลักษณะอาการดั้งเดิมของโรคฝีดาษลิง สามารถแบ่งได้เป็น 2 ระยะ
- ระยะแพร่เชื้อเข้าสู่ร่างกาย ผู้ป่วยที่ติดเชื้อฝีดาษลิงอาจมีไข้ ปวดศีรษะ ปวดเมื่อยกล้ามเนื้อ อ่อนเพลีย ที่สำคัญคืออาจมีต่อมน้ำเหลืองโตได้ ระยะนี้อาจมีอาการได้ถึง 5 วัน
- ระยะผื่น เกิดขึ้นภายใน 3 วัน หลังจากมีไข้ อย่างไรก็ตามผู้ป่วยกว่าร้อยละ 50 มาด้วยผื่นอย่างเดียวโดยไม่มีไข้นำมาก่อน ผื่นจะมีลักษณะเป็นตุ่มนูน จากนั้นค่อยเป็นตุ่มน้ำใส หรือเป็นตุ่มหนอง และแตกเป็นสะเก็ดหลุดไปในที่สุด ผื่นมักเกิดที่หน้าและแขนขา ฝ่ามือ ฝ่าเท้า มากกว่าที่ตัว สามารถพบได้ในเยื่อบุต่าง ๆ เช่น ในช่องปาก เยื่อบุตา และอวัยวะเพศ
อย่างไรก็ตามในปี 2565 ที่ผ่านมา โรคฝีดาษลิงพบการระบาดใหญ่ทั่วโลก โดยเฉพาะในทวีปยุโรปและอเมริกา และยังพบผู้ป่วยยืนยันในประเทศไทยเรียบร้อยแล้ว อาการของผู้ป่วยส่วนใหญ่อาจต่างไปจากอาการดั้งเดิม ได้แก่
- ไข้ สามารถเป็นได้ทั้งก่อนเป็นผื่น ขณะเกิดผื่น หรือหลังเกิดผื่น ซึ่งผู้ป่วยโรคฝีดาษลิงมากกว่าร้อยละ 50 อาจไม่มีไข้
- ผื่น ส่วนใหญ่มาพบแพทย์ด้วยตุ่มน้ำและตุ่มหนอง หรือเป็นสะเก็ด ซึ่งผื่นสามารถพบได้หลายระยะพร้อมกัน และมักมีอาการเจ็บที่ผื่น โดยบางตำแหน่งผื่นจะมีลักษณะจำเพาะซึ่งทำให้แพทย์สามารถสังเกตได้จากอาการทางคลินิก
- จำนวนผื่นที่มีไม่มาก จากการศึกษาพบว่า กว่าร้อยละ 60 ของผู้ป่วยมีผื่นไม่ถึง 10 ผื่น และเป็นแผลที่อวัยวะเพศหรือทวารหนัก โดยไม่มีผื่นที่อื่นเลย ได้ถึงร้อยละ 10
- ตำแหน่งผื่น พบที่บริเวณอวัยวะเพศมากที่สุด รองลงมาคือที่ตัว แขน ขา หน้า อาจมีผื่นที่ฝ่ามือ ฝ่าเท้าได้ ส่วนใหญ่พบหลายบริเวณพร้อมกัน
- สามารถมีอาการอื่น ๆ ร่วมได้ เช่น อาการเจ็บคอ ปวดทวารเวลาถ่าย หรือมีมูกออกจากทวารหนัก
ส่วนใหญ่อาการไม่รุนแรง แต่หากพบอาการรุนแรง มักเกิดจากการติดเชื้อซ้ำซ้อนที่ปอด เชื้อลามไปที่สมอง เกิดสมองอักเสบ บางรายติดเชื้อที่กระจกตา ทำให้สูญเสียการมองเห็นได้ ผู้ที่มีอาการรุนแรงมีโอกาสเสียชีวิตได้ 3 - 6% โดยเฉพาะผู้ป่วยที่มีภูมิคุ้มกันบกพร่อง
การรักษาและการดูแลผิวหนังเมื่อติดเชื้อฝีดาษลิง
1. หากไม่ได้ทำการรักษาโรคฝีดาษลิง ในผู้ป่วยส่วนใหญ่ ธรรมชาติของโรคจะหายได้เองภายใน 2 - 4 สัปดาห์
2. การรักษาโรคฝีดาษลิง เป็นการรักษาแบบประคับประคอง เช่น การให้สารน้ำทางหลอดเลือดดำ การป้องกันการติดเชื้อแบคทีเรียซ้ำซ้อน เป็นต้น
3. การดูแลผิวหนังที่ติดเชื้อฝีดาษลิง ตามคำแนะนำขององค์การอนามัยโลก มีดังนี้
- งดแกะเกาที่ผื่น
- รักษาความสะอาดของผิวหนังไม่ให้อับชื้น เพื่อป้องกันการติดเชื้อแบคทีเรียซ้ำเติม
- ควรล้างมือด้วยสบู่ หรือแอลกอฮอล์ ก่อนและหลังการสัมผัสผื่น
- ทำความสะอาดผื่นด้วยน้ำสะอาด หรือน้ำยาฆ่าเชื้อ
- ไม่ควรปิดผื่นให้มิดชิด แต่ควรเปิดผื่นให้ระบายอากาศได้
- หากผื่นมีอาการปวด บวมแดง หรือเป็นหนอง แนะนำให้รีบพบแพทย์
ผู้ป่วยมากกว่าร้อยละ 90 มักไม่มีภาวะแทรกซ้อนหลังจากผื่นหาย อย่างไรก็ตามผู้ป่วยสามารถเกิดแผลเป็นภายหลังผื่นหายได้ หากมีอาการผิดปกติหรือไม่แน่ใจแนะนำให้มาพบแพทย์ที่โรงพยาบาล
ตรวจบทความโดย
นพ.สิทธิโรจน์ อรุณขจรศักดิ์
Q&A เกี่ยวกับฝีดาษลิง
1. โรคฝีดาษลิงคืออะไร?
ตอบ: โรคฝีดาษลิง (Monkeypox หรือ Mpox) เป็นโรคติดเชื้อไวรัสดีเอ็นเอในกลุ่ม Orthopoxvirus ที่ติดต่อจากสัตว์สู่คนและจากคนสู่คนได้
2. เชื้อไวรัสฝีดาษลิงมีกี่สายพันธุ์?
ตอบ: แบ่งเป็น 2 สายพันธุ์หลัก ได้แก่ สายพันธุ์แอฟริกากลาง (Clade I) ที่มีความรุนแรงและแพร่กระจายง่ายกว่า และสายพันธุ์แอฟริกาตะวันตก (Clade II)
3. โรคฝีดาษลิงติดต่อผ่านทางไหนได้บ้าง?
ตอบ: ติดต่อผ่านการสัมผัสโดยตรงกับสัตว์พาหะ สัมผัสผื่นหรือสารคัดหลั่งของผู้ติดเชื้อ ผ่านการมีเพศสัมพันธ์ ละอองฝอยทางเดินหายใจ และการติดต่อจากแม่สู่ลูกทางรก
4. ระยะฟักตัวของโรคฝีดาษลิงใช้เวลานานเท่าไหร่?
ตอบ: ระยะฟักตัวโดยทั่วไปอยู่ที่ 6 - 13 วัน และอาจพบได้นานถึง 21 วันหลังจากได้รับเชื้อ
5. อาการระยะแรกของโรคฝีดาษลิงมีอะไรบ้าง?
ตอบ: มีไข้ ปวดศีรษะ ปวดเมื่อยกล้ามเนื้อ อ่อนเพลีย และมีจุดสังเกตสำคัญคืออาการต่อมน้ำเหลืองโต ซึ่งกินเวลาประมาณ 5 วัน
6. ลักษณะผื่นของโรคฝีดาษลิงเป็นอย่างไร?
ตอบ: เริ่มจากตุ่มนูนแดง พัฒนาเป็นตุ่มน้ำใส ตุ่มหนอง และแตกเป็นสะเก็ดหลุดไป มักพบที่หน้า แขน ขา ฝ่ามือ ฝ่าเท้า และบริเวณอวัยวะเพศ
7. จริงหรือไม่ที่ผู้ป่วยฝีดาษลิงบางรายไม่มีไข้?
ตอบ: จริง จากการระบาดล่าสุดพบว่าผู้ป่วยมากกว่า 50% ไม่มีไข้นำมาก่อน และบางรายมีผื่นขึ้นน้อยมากหรือมีแผลที่อวัยวะเพศโดยไม่มีผื่นที่อื่นเลย
8. โรคฝีดาษลิงสามารถหายเองได้หรือไม่?
ตอบ: ในผู้ป่วยส่วนใหญ่ ธรรมชาติของโรคสามารถหายได้เองภายใน 2 - 4 สัปดาห์ โดยเป็นการรักษาแบบประคับประคองตามอาการ
9. วิธีดูแลผิวหนังเมื่อติดเชื้อฝีดาษลิงตามคำแนะนำของ WHO มีอะไรบ้าง?
ตอบ: ห้ามแกะเกาผื่น รักษาความสะอาดผิวหนังไม่ให้อับชื้น ล้างมือก่อน-หลังสัมผัสผื่น ทำความสะอาดด้วยน้ำสะอาดหรือน้ำยาฆ่าเชื้อ และเปิดแผลให้ระบายอากาศได้ดี
10. โรคฝีดาษลิงมีความรุนแรงถึงขั้นเสียชีวิตหรือไม่?
ตอบ: ส่วนใหญ่อาการไม่รุนแรง แต่อาจมีภาวะแทรกซ้อนรุนแรง เช่น ปอดอักเสบ สมองอักเสบ หรือติดเชื้อที่กระจกตา โดยมีโอกาสเสียชีวิตประมาณ 3 - 6% ในผู้ป่วยที่มีภูมิคุ้มกันบกพร่อง
สอบถามข้อมูลเพิ่มเติมได้ที่
ศูนย์ผิวหนังและศัลยกรรมตกแต่ง ชั้น 3 โซน A
บทความที่เกี่ยวข้อง
