อหิวาตกโรค (Cholera)
อหิวาตกโรค คือ โรคติดเชื้อของลำไส้ที่เกิดจากแบคทีเรีย Vibrio cholerae โดยเชื้อแบคทีเรียจะหลั่งสารพิษที่ทำให้เกิดอาการท้องเสีย ถ่ายอุจจาระเป็นน้ำ ซึ่งบางครั้งมีลักษณะสีขาวนมคล้ายน้ำซาวข้าว ผู้ป่วยบางส่วนอาจมีอาการรุนแรง ถ่ายเหลวปริมาณมาก ทำให้การสูญเสียน้ำและเกลือแร่อย่างรวดเร็ว
อหิวาตกโรคติดต่อได้อย่างไร?
1. เชื้ออหิวาตกโรค เข้าสู่ร่างกายผ่านการกินอาหารหรือการดื่มน้ำที่ปนเปื้อนเชื้อโรค หรืออุจจาระของผู้ป่วย เช่น
- ดื่มน้ำที่ไม่สะอาด หรือน้ำจากแหล่งธรรมชาติที่ปนเปื้อน
- กินอาหารที่ปนเปื้อนเชื้อโรค อาหารกึ่งสุกกึ่งดิบ อาหารที่มีแมลงวันที่ปนเปื้อนเชื้อโรคตอม
- ใช้มือที่ไม่สะอาดที่ปนเปื้อนเชื้อโรค หยิบจับอาหารเข้าปาก
2. ระยะฟักตัวของโรค
- ผู้ป่วยจะแสดงอาการของโรคภายใน 12 ชั่วโมง – 5 วัน หลังจากได้รับเชื้อ
อาการของอหิวาตกโรค
1. ผู้ป่วยส่วนใหญ่มีอาการไม่รุนแรง เช่น ท้องเสีย ถ่ายเป็นน้ำ ท้องอืด คล้ายโรคท้องร่วงทั่วไป หายได้เองภายใน 1-5 วัน
2. อาการรุนแรง (ต้องรีบไปโรงพยาบาลทันที)
- ถ่ายอุจจาระเป็นน้ำสีขาวคล้ายน้ำซาวข้าวครั้งละมาก ๆ และถ่ายบ่อยผิดปกติ
- มีอาการคลื่นไส้ อาเจียนรุนแรง
- มีภาวะขาดน้ำรุนแรง สังเกตได้จากอาการปากแห้ง ตาโหล ปัสสาวะไม่ออก อ่อนเพลียมาก เวียนศีรษะ หน้ามืด ความดันโลหิตต่ำ หากไม่ได้รับการรักษาอย่างทันท่วงที อาจเกิดภาวะช็อกเพราะขาดน้ำและเสียชีวิตได้ภายในไม่กี่ชั่วโมง
เมื่อเป็นแล้ว ต้องรักษาอย่างไร?
1. ทดแทนน้ำและเกลือแร่ (สำคัญที่สุด)
- ให้ผู้ป่วยจิบน้ำผสมผงเกลือแร่ เพื่อทดแทนน้ำและเกลือแร่ที่สูญเสียไป
- กรณีอาการหนัก หรือมีอาการบ่งชี้ภาวะขาดน้ำรุนแรง ควรรีบไปโรงพยาบาลเพื่อให้น้ำเกลือทางหลอดเลือดดำ และสังเกตอาการอย่างใกล้ชิด
2. ยาปฏิชีวนะ
- พิจารณาให้เฉพาะในรายที่อาการรุนแรง เพื่อลดระยะเวลาการป่วยของโรค
วิธีป้องกันตัวเองจากอหิวาตกโรค
- รับประทานอาหารที่ปรุงสุกใหม่ ๆ เลี่ยงอาหารดิบ หรืออาหารที่มีแมลงวันตอม
- ดื่มน้ำต้มสุก น้ำบรรจุขวดที่มีฝาปิดมิดชิด หรือน้ำที่ผ่านเครื่องกรองที่ได้มาตรฐาน
- ล้างมือด้วยน้ำและสบู่ให้สะอาด ก่อนสัมผัสหรือกินอาหาร และหลังเข้าห้องน้ำทุกครั้ง
- ให้วัคซีนป้องกันอหิวาตกโรคในผู้ที่จะเดินทางไปยังพื้นที่ที่มีการระบาด เช่น แอฟริกา ตะวันออกกลาง เอเชียใต้ (บังคลาเทศ อินเดีย ปากีสถาน) และเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ (เมียนมาร์ ฟิลิปปินส์) เป็นต้น
ข้อมูลจาก : นพ.พงศธร แสนโคตร
Q&A เกี่ยวกับอหิวาตกโรค
1. อหิวาตกโรคติดต่อได้อย่างไร?
ตอบ: ติดต่อจากการรับประทานอาหารหรือดื่มน้ำที่ปนเปื้อนเชื้อ Vibrio cholerae รวมถึงการใช้มือที่ปนเปื้อนเชื้อหยิบจับอาหารเข้าปาก
2. อาการแบบไหนที่ควรรีบไปโรงพยาบาล?
ตอบ: หากถ่ายเป็นน้ำจำนวนมากและถ่ายบ่อยผิดปกติ โดยเฉพาะมีอาการอาเจียนรุนแรง หรือมีสัญญาณขาดน้ำ เช่น ปากแห้ง ตาโหล ปัสสาวะไม่ออก อ่อนเพลียมาก เวียนศีรษะ หน้ามืด หรือความดันโลหิตต่ำ ควรรีบไปโรงพยาบาล
3. อหิวาตกโรครักษาอย่างไร?
ตอบ: สิ่งสำคัญที่สุดคือการทดแทนน้ำและเกลือแร่ หากมีอาการขาดน้ำรุนแรง แพทย์อาจให้น้ำเกลือทางหลอดเลือดดำ ส่วนยาปฏิชีวนะจะพิจารณาใช้ในผู้ป่วยที่มีอาการรุนแรง
4. ถ่ายเป็นน้ำทุกครั้ง จะเป็นอหิวาตกโรคหรือไม่?
ตอบ: ไม่จำเป็นต้องเป็นอหิวาตกโรค เพราะอาการถ่ายเป็นน้ำสามารถเกิดจากโรคหรือการติดเชื้ออื่นได้เช่นกัน หากถ่ายมากหรือมีอาการขาดน้ำ ควรพบแพทย์เพื่อประเมินสาเหตุและความรุนแรง
5. ป้องกันอหิวาตกโรคได้อย่างไร?
ตอบ: รับประทานอาหารที่ปรุงสุกใหม่ ดื่มน้ำสะอาดหรือน้ำที่ผ่านการกรองอย่างได้มาตรฐาน และล้างมือด้วยน้ำและสบู่ก่อนรับประทานอาหารและหลังเข้าห้องน้ำทุกครั้ง
สอบถามข้อมูลเพิ่มเติมได้ที่ ศูนย์อายุรกรรม ชั้น 2 โซน D
บทความที่เกี่ยวข้อง
เทคนิคการเลือกดื่มนมสำหรับคนที่ดื่มแล้วปวดท้อง อุจจาระบอกอะไร? เช็ก 7 ลักษณะอุจจาระ ไวรัสโรต้า วายร้ายใกล้ตัว ที่พ่อ-แม่ต้องระวัง
อหิวาตกโรค คือ โรคติดเชื้อของลำไส้ที่เกิดจากแบคทีเรีย Vibrio cholerae โดยเชื้อแบคทีเรียจะหลั่งสารพิษที่ทำให้เกิดอาการท้องเสีย ถ่ายอุจจาระเป็นน้ำ ซึ่งบางครั้งมีลักษณะสีขาวนมคล้ายน้ำซาวข้าว ผู้ป่วยบางส่วนอาจมีอาการรุนแรง ถ่ายเหลวปริมาณมาก ทำให้การสูญเสียน้ำและเกลือแร่อย่างรวดเร็ว
อหิวาตกโรคติดต่อได้อย่างไร?
1. เชื้ออหิวาตกโรค เข้าสู่ร่างกายผ่านการกินอาหารหรือการดื่มน้ำที่ปนเปื้อนเชื้อโรค หรืออุจจาระของผู้ป่วย เช่น
- ดื่มน้ำที่ไม่สะอาด หรือน้ำจากแหล่งธรรมชาติที่ปนเปื้อน
- กินอาหารที่ปนเปื้อนเชื้อโรค อาหารกึ่งสุกกึ่งดิบ อาหารที่มีแมลงวันที่ปนเปื้อนเชื้อโรคตอม
- ใช้มือที่ไม่สะอาดที่ปนเปื้อนเชื้อโรค หยิบจับอาหารเข้าปาก
2. ระยะฟักตัวของโรค
- ผู้ป่วยจะแสดงอาการของโรคภายใน 12 ชั่วโมง – 5 วัน หลังจากได้รับเชื้อ
อาการของอหิวาตกโรค
1. ผู้ป่วยส่วนใหญ่มีอาการไม่รุนแรง เช่น ท้องเสีย ถ่ายเป็นน้ำ ท้องอืด คล้ายโรคท้องร่วงทั่วไป หายได้เองภายใน 1-5 วัน
2. อาการรุนแรง (ต้องรีบไปโรงพยาบาลทันที)
- ถ่ายอุจจาระเป็นน้ำสีขาวคล้ายน้ำซาวข้าวครั้งละมาก ๆ และถ่ายบ่อยผิดปกติ
- มีอาการคลื่นไส้ อาเจียนรุนแรง
- มีภาวะขาดน้ำรุนแรง สังเกตได้จากอาการปากแห้ง ตาโหล ปัสสาวะไม่ออก อ่อนเพลียมาก เวียนศีรษะ หน้ามืด ความดันโลหิตต่ำ หากไม่ได้รับการรักษาอย่างทันท่วงที อาจเกิดภาวะช็อกเพราะขาดน้ำและเสียชีวิตได้ภายในไม่กี่ชั่วโมง
เมื่อเป็นแล้ว ต้องรักษาอย่างไร?
1. ทดแทนน้ำและเกลือแร่ (สำคัญที่สุด)
- ให้ผู้ป่วยจิบน้ำผสมผงเกลือแร่ เพื่อทดแทนน้ำและเกลือแร่ที่สูญเสียไป
- กรณีอาการหนัก หรือมีอาการบ่งชี้ภาวะขาดน้ำรุนแรง ควรรีบไปโรงพยาบาลเพื่อให้น้ำเกลือทางหลอดเลือดดำ และสังเกตอาการอย่างใกล้ชิด
2. ยาปฏิชีวนะ
- พิจารณาให้เฉพาะในรายที่อาการรุนแรง เพื่อลดระยะเวลาการป่วยของโรค
วิธีป้องกันตัวเองจากอหิวาตกโรค
- รับประทานอาหารที่ปรุงสุกใหม่ ๆ เลี่ยงอาหารดิบ หรืออาหารที่มีแมลงวันตอม
- ดื่มน้ำต้มสุก น้ำบรรจุขวดที่มีฝาปิดมิดชิด หรือน้ำที่ผ่านเครื่องกรองที่ได้มาตรฐาน
- ล้างมือด้วยน้ำและสบู่ให้สะอาด ก่อนสัมผัสหรือกินอาหาร และหลังเข้าห้องน้ำทุกครั้ง
- ให้วัคซีนป้องกันอหิวาตกโรคในผู้ที่จะเดินทางไปยังพื้นที่ที่มีการระบาด เช่น แอฟริกา ตะวันออกกลาง เอเชียใต้ (บังคลาเทศ อินเดีย ปากีสถาน) และเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ (เมียนมาร์ ฟิลิปปินส์) เป็นต้น
ข้อมูลจาก : นพ.พงศธร แสนโคตร
Q&A เกี่ยวกับอหิวาตกโรค
1. อหิวาตกโรคติดต่อได้อย่างไร?
ตอบ: ติดต่อจากการรับประทานอาหารหรือดื่มน้ำที่ปนเปื้อนเชื้อ Vibrio cholerae รวมถึงการใช้มือที่ปนเปื้อนเชื้อหยิบจับอาหารเข้าปาก
2. อาการแบบไหนที่ควรรีบไปโรงพยาบาล?
ตอบ: หากถ่ายเป็นน้ำจำนวนมากและถ่ายบ่อยผิดปกติ โดยเฉพาะมีอาการอาเจียนรุนแรง หรือมีสัญญาณขาดน้ำ เช่น ปากแห้ง ตาโหล ปัสสาวะไม่ออก อ่อนเพลียมาก เวียนศีรษะ หน้ามืด หรือความดันโลหิตต่ำ ควรรีบไปโรงพยาบาล
3. อหิวาตกโรครักษาอย่างไร?
ตอบ: สิ่งสำคัญที่สุดคือการทดแทนน้ำและเกลือแร่ หากมีอาการขาดน้ำรุนแรง แพทย์อาจให้น้ำเกลือทางหลอดเลือดดำ ส่วนยาปฏิชีวนะจะพิจารณาใช้ในผู้ป่วยที่มีอาการรุนแรง
4. ถ่ายเป็นน้ำทุกครั้ง จะเป็นอหิวาตกโรคหรือไม่?
ตอบ: ไม่จำเป็นต้องเป็นอหิวาตกโรค เพราะอาการถ่ายเป็นน้ำสามารถเกิดจากโรคหรือการติดเชื้ออื่นได้เช่นกัน หากถ่ายมากหรือมีอาการขาดน้ำ ควรพบแพทย์เพื่อประเมินสาเหตุและความรุนแรง
5. ป้องกันอหิวาตกโรคได้อย่างไร?
ตอบ: รับประทานอาหารที่ปรุงสุกใหม่ ดื่มน้ำสะอาดหรือน้ำที่ผ่านการกรองอย่างได้มาตรฐาน และล้างมือด้วยน้ำและสบู่ก่อนรับประทานอาหารและหลังเข้าห้องน้ำทุกครั้ง
สอบถามข้อมูลเพิ่มเติมได้ที่
ศูนย์อายุรกรรม ชั้น 2 โซน D
บทความที่เกี่ยวข้อง

เทคนิคการเลือกดื่มนมสำหรับคนที่ดื่มแล้วปวดท้อง

