อหิวาตกโรค (Cholera)

อหิวาตกโรค คือ โรคติดเชื้อของลำไส้ที่เกิดจากแบคทีเรีย Vibrio cholerae โดยเชื้อแบคทีเรียจะหลั่งสารพิษที่ทำให้เกิดอาการท้องเสีย ถ่ายอุจจาระเป็นน้ำ ซึ่งบางครั้งมีลักษณะสีขาวนมคล้ายน้ำซาวข้าว ผู้ป่วยบางส่วนอาจมีอาการรุนแรง ถ่ายเหลวปริมาณมาก ทำให้การสูญเสียน้ำและเกลือแร่อย่างรวดเร็ว 

อหิวาตกโรคติดต่อได้อย่างไร?

1. เชื้ออหิวาตกโรค เข้าสู่ร่างกายผ่านการกินอาหารหรือการดื่มน้ำที่ปนเปื้อนเชื้อโรค หรืออุจจาระของผู้ป่วย เช่น

  • ดื่มน้ำที่ไม่สะอาด หรือน้ำจากแหล่งธรรมชาติที่ปนเปื้อน
  • กินอาหารที่ปนเปื้อนเชื้อโรค อาหารกึ่งสุกกึ่งดิบ อาหารที่มีแมลงวันที่ปนเปื้อนเชื้อโรคตอม 
  • ใช้มือที่ไม่สะอาดที่ปนเปื้อนเชื้อโรค หยิบจับอาหารเข้าปาก

2. ระยะฟักตัวของโรค

  • ผู้ป่วยจะแสดงอาการของโรคภายใน 12 ชั่วโมง – 5 วัน หลังจากได้รับเชื้อ

อาการของอหิวาตกโรค

1. ผู้ป่วยส่วนใหญ่มีอาการไม่รุนแรง เช่น ท้องเสีย ถ่ายเป็นน้ำ ท้องอืด คล้ายโรคท้องร่วงทั่วไป หายได้เองภายใน 1-5 วัน

2. อาการรุนแรง (ต้องรีบไปโรงพยาบาลทันที)

  • ถ่ายอุจจาระเป็นน้ำสีขาวคล้ายน้ำซาวข้าวครั้งละมาก ๆ และถ่ายบ่อยผิดปกติ
  • มีอาการคลื่นไส้ อาเจียนรุนแรง
  • มีภาวะขาดน้ำรุนแรง สังเกตได้จากอาการปากแห้ง ตาโหล ปัสสาวะไม่ออก อ่อนเพลียมาก เวียนศีรษะ หน้ามืด ความดันโลหิตต่ำ หากไม่ได้รับการรักษาอย่างทันท่วงที อาจเกิดภาวะช็อกเพราะขาดน้ำและเสียชีวิตได้ภายในไม่กี่ชั่วโมง

เมื่อเป็นแล้ว ต้องรักษาอย่างไร?

1. ทดแทนน้ำและเกลือแร่ (สำคัญที่สุด)

  • ให้ผู้ป่วยจิบน้ำผสมผงเกลือแร่ เพื่อทดแทนน้ำและเกลือแร่ที่สูญเสียไป
  • กรณีอาการหนัก หรือมีอาการบ่งชี้ภาวะขาดน้ำรุนแรง ควรรีบไปโรงพยาบาลเพื่อให้น้ำเกลือทางหลอดเลือดดำ และสังเกตอาการอย่างใกล้ชิด

2. ยาปฏิชีวนะ

  • พิจารณาให้เฉพาะในรายที่อาการรุนแรง เพื่อลดระยะเวลาการป่วยของโรค

วิธีป้องกันตัวเองจากอหิวาตกโรค

  • รับประทานอาหารที่ปรุงสุกใหม่ ๆ เลี่ยงอาหารดิบ หรืออาหารที่มีแมลงวันตอม
  • ดื่มน้ำต้มสุก น้ำบรรจุขวดที่มีฝาปิดมิดชิด หรือน้ำที่ผ่านเครื่องกรองที่ได้มาตรฐาน
  • ล้างมือด้วยน้ำและสบู่ให้สะอาด ก่อนสัมผัสหรือกินอาหาร และหลังเข้าห้องน้ำทุกครั้ง
  • ให้วัคซีนป้องกันอหิวาตกโรคในผู้ที่จะเดินทางไปยังพื้นที่ที่มีการระบาด เช่น แอฟริกา ตะวันออกกลาง เอเชียใต้ (บังคลาเทศ อินเดีย ปากีสถาน) และเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ (เมียนมาร์ ฟิลิปปินส์) เป็นต้น

ข้อมูลจาก : นพ.พงศธร แสนโคตร


Q&A เกี่ยวกับอหิวาตกโรค

1. อหิวาตกโรคติดต่อได้อย่างไร?

ตอบ: ติดต่อจากการรับประทานอาหารหรือดื่มน้ำที่ปนเปื้อนเชื้อ Vibrio cholerae รวมถึงการใช้มือที่ปนเปื้อนเชื้อหยิบจับอาหารเข้าปาก

2. อาการแบบไหนที่ควรรีบไปโรงพยาบาล?

ตอบ: หากถ่ายเป็นน้ำจำนวนมากและถ่ายบ่อยผิดปกติ โดยเฉพาะมีอาการอาเจียนรุนแรง หรือมีสัญญาณขาดน้ำ เช่น ปากแห้ง ตาโหล ปัสสาวะไม่ออก อ่อนเพลียมาก เวียนศีรษะ หน้ามืด หรือความดันโลหิตต่ำ ควรรีบไปโรงพยาบาล

3. อหิวาตกโรครักษาอย่างไร?

ตอบ: สิ่งสำคัญที่สุดคือการทดแทนน้ำและเกลือแร่ หากมีอาการขาดน้ำรุนแรง แพทย์อาจให้น้ำเกลือทางหลอดเลือดดำ ส่วนยาปฏิชีวนะจะพิจารณาใช้ในผู้ป่วยที่มีอาการรุนแรง

4. ถ่ายเป็นน้ำทุกครั้ง จะเป็นอหิวาตกโรคหรือไม่?

ตอบ: ไม่จำเป็นต้องเป็นอหิวาตกโรค เพราะอาการถ่ายเป็นน้ำสามารถเกิดจากโรคหรือการติดเชื้ออื่นได้เช่นกัน หากถ่ายมากหรือมีอาการขาดน้ำ ควรพบแพทย์เพื่อประเมินสาเหตุและความรุนแรง

5. ป้องกันอหิวาตกโรคได้อย่างไร?

ตอบ: รับประทานอาหารที่ปรุงสุกใหม่ ดื่มน้ำสะอาดหรือน้ำที่ผ่านการกรองอย่างได้มาตรฐาน และล้างมือด้วยน้ำและสบู่ก่อนรับประทานอาหารและหลังเข้าห้องน้ำทุกครั้ง

สอบถามข้อมูลเพิ่มเติมได้ที่ ศูนย์อายุรกรรม ชั้น 2 โซน D

บทความที่เกี่ยวข้อง

เทคนิคการเลือกดื่มนมสำหรับคนที่ดื่มนมแล้วปวดท้อง ท้องเสีย และการเลือกโยเกิร์ตที่มีโพรไบโอติกส์ อุจจาระบอกอะไร? เช็ก 7 ลักษณะอุจจาระด้วย Bristol Stool Scale ไวรัสโรต้า วายร้ายใกล้ตัว ที่พ่อ-แม่ต้องระวัง

เทคนิคการเลือกดื่มนมสำหรับคนที่ดื่มแล้วปวดท้อง    อุจจาระบอกอะไร? เช็ก 7 ลักษณะอุจจาระ       ไวรัสโรต้า วายร้ายใกล้ตัว ที่พ่อ-แม่ต้องระวัง

อหิวาตกโรค คือ โรคติดเชื้อของลำไส้ที่เกิดจากแบคทีเรีย Vibrio cholerae โดยเชื้อแบคทีเรียจะหลั่งสารพิษที่ทำให้เกิดอาการท้องเสีย ถ่ายอุจจาระเป็นน้ำ ซึ่งบางครั้งมีลักษณะสีขาวนมคล้ายน้ำซาวข้าว ผู้ป่วยบางส่วนอาจมีอาการรุนแรง ถ่ายเหลวปริมาณมาก ทำให้การสูญเสียน้ำและเกลือแร่อย่างรวดเร็ว 

อหิวาตกโรคติดต่อได้อย่างไร?

1. เชื้ออหิวาตกโรค เข้าสู่ร่างกายผ่านการกินอาหารหรือการดื่มน้ำที่ปนเปื้อนเชื้อโรค หรืออุจจาระของผู้ป่วย เช่น

  • ดื่มน้ำที่ไม่สะอาด หรือน้ำจากแหล่งธรรมชาติที่ปนเปื้อน
  • กินอาหารที่ปนเปื้อนเชื้อโรค อาหารกึ่งสุกกึ่งดิบ อาหารที่มีแมลงวันที่ปนเปื้อนเชื้อโรคตอม 
  • ใช้มือที่ไม่สะอาดที่ปนเปื้อนเชื้อโรค หยิบจับอาหารเข้าปาก

2. ระยะฟักตัวของโรค

  • ผู้ป่วยจะแสดงอาการของโรคภายใน 12 ชั่วโมง – 5 วัน หลังจากได้รับเชื้อ

อาการของอหิวาตกโรค

1. ผู้ป่วยส่วนใหญ่มีอาการไม่รุนแรง เช่น ท้องเสีย ถ่ายเป็นน้ำ ท้องอืด คล้ายโรคท้องร่วงทั่วไป หายได้เองภายใน 1-5 วัน

2. อาการรุนแรง (ต้องรีบไปโรงพยาบาลทันที)

  • ถ่ายอุจจาระเป็นน้ำสีขาวคล้ายน้ำซาวข้าวครั้งละมาก ๆ และถ่ายบ่อยผิดปกติ
  • มีอาการคลื่นไส้ อาเจียนรุนแรง
  • มีภาวะขาดน้ำรุนแรง สังเกตได้จากอาการปากแห้ง ตาโหล ปัสสาวะไม่ออก อ่อนเพลียมาก เวียนศีรษะ หน้ามืด ความดันโลหิตต่ำ หากไม่ได้รับการรักษาอย่างทันท่วงที อาจเกิดภาวะช็อกเพราะขาดน้ำและเสียชีวิตได้ภายในไม่กี่ชั่วโมง

เมื่อเป็นแล้ว ต้องรักษาอย่างไร?

1. ทดแทนน้ำและเกลือแร่ (สำคัญที่สุด)

  • ให้ผู้ป่วยจิบน้ำผสมผงเกลือแร่ เพื่อทดแทนน้ำและเกลือแร่ที่สูญเสียไป
  • กรณีอาการหนัก หรือมีอาการบ่งชี้ภาวะขาดน้ำรุนแรง ควรรีบไปโรงพยาบาลเพื่อให้น้ำเกลือทางหลอดเลือดดำ และสังเกตอาการอย่างใกล้ชิด

2. ยาปฏิชีวนะ

  • พิจารณาให้เฉพาะในรายที่อาการรุนแรง เพื่อลดระยะเวลาการป่วยของโรค

วิธีป้องกันตัวเองจากอหิวาตกโรค

  • รับประทานอาหารที่ปรุงสุกใหม่ ๆ เลี่ยงอาหารดิบ หรืออาหารที่มีแมลงวันตอม
  • ดื่มน้ำต้มสุก น้ำบรรจุขวดที่มีฝาปิดมิดชิด หรือน้ำที่ผ่านเครื่องกรองที่ได้มาตรฐาน
  • ล้างมือด้วยน้ำและสบู่ให้สะอาด ก่อนสัมผัสหรือกินอาหาร และหลังเข้าห้องน้ำทุกครั้ง
  • ให้วัคซีนป้องกันอหิวาตกโรคในผู้ที่จะเดินทางไปยังพื้นที่ที่มีการระบาด เช่น แอฟริกา ตะวันออกกลาง เอเชียใต้ (บังคลาเทศ อินเดีย ปากีสถาน) และเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ (เมียนมาร์ ฟิลิปปินส์) เป็นต้น

ข้อมูลจาก : นพ.พงศธร แสนโคตร


Q&A เกี่ยวกับอหิวาตกโรค

1. อหิวาตกโรคติดต่อได้อย่างไร?

ตอบ: ติดต่อจากการรับประทานอาหารหรือดื่มน้ำที่ปนเปื้อนเชื้อ Vibrio cholerae รวมถึงการใช้มือที่ปนเปื้อนเชื้อหยิบจับอาหารเข้าปาก

2. อาการแบบไหนที่ควรรีบไปโรงพยาบาล?

ตอบ: หากถ่ายเป็นน้ำจำนวนมากและถ่ายบ่อยผิดปกติ โดยเฉพาะมีอาการอาเจียนรุนแรง หรือมีสัญญาณขาดน้ำ เช่น ปากแห้ง ตาโหล ปัสสาวะไม่ออก อ่อนเพลียมาก เวียนศีรษะ หน้ามืด หรือความดันโลหิตต่ำ ควรรีบไปโรงพยาบาล

3. อหิวาตกโรครักษาอย่างไร?

ตอบ: สิ่งสำคัญที่สุดคือการทดแทนน้ำและเกลือแร่ หากมีอาการขาดน้ำรุนแรง แพทย์อาจให้น้ำเกลือทางหลอดเลือดดำ ส่วนยาปฏิชีวนะจะพิจารณาใช้ในผู้ป่วยที่มีอาการรุนแรง

4. ถ่ายเป็นน้ำทุกครั้ง จะเป็นอหิวาตกโรคหรือไม่?

ตอบ: ไม่จำเป็นต้องเป็นอหิวาตกโรค เพราะอาการถ่ายเป็นน้ำสามารถเกิดจากโรคหรือการติดเชื้ออื่นได้เช่นกัน หากถ่ายมากหรือมีอาการขาดน้ำ ควรพบแพทย์เพื่อประเมินสาเหตุและความรุนแรง

5. ป้องกันอหิวาตกโรคได้อย่างไร?

ตอบ: รับประทานอาหารที่ปรุงสุกใหม่ ดื่มน้ำสะอาดหรือน้ำที่ผ่านการกรองอย่างได้มาตรฐาน และล้างมือด้วยน้ำและสบู่ก่อนรับประทานอาหารและหลังเข้าห้องน้ำทุกครั้ง

สอบถามข้อมูลเพิ่มเติมได้ที่ 
ศูนย์อายุรกรรม ชั้น 2 โซน D

บทความที่เกี่ยวข้อง

เทคนิคการเลือกดื่มนมสำหรับคนที่ดื่มนมแล้วปวดท้อง ท้องเสีย และการเลือกโยเกิร์ตที่มีโพรไบโอติกส์
เทคนิคการเลือกดื่มนมสำหรับคนที่ดื่มแล้วปวดท้อง 

อุจจาระบอกอะไร? เช็ก 7 ลักษณะอุจจาระด้วย Bristol Stool Scale
อุจจาระบอกอะไร? เช็ก 7 ลักษณะอุจจาระ 

ไวรัสโรต้า วายร้ายใกล้ตัว ที่พ่อ-แม่ต้องระวัง
ไวรัสโรต้า วายร้ายใกล้ตัว ที่พ่อ-แม่ต้องระวัง