วิธีล้างมือให้สะอาดอย่างถูกวิธี

การล้างมือ (Hand hygiene) หมายถึง การขัดถูให้ทั่วมือรวมทั้งช่องลายนิ้วมือ ด้วยสบู่หรือสารเคมีและน้ำ แล้วล้างออกให้สะอาด โดยแบ่งวิธีการล้างมือดังนี้

Normal hand washing (การล้างมือทั่วไป) หมายถึง การล้างมือเพื่อขจัดสิ่งสกปรกต่าง ๆ เหงื่อ ไขมัน ที่ออกมาตามธรรมชาติ และลดจำนวนเชื้อโรคที่อาศัยอยู่ชั่วคราวบนมือ การล้างมืออย่างถูกวิธีต้องล้างด้วยสบู่ก้อนหรือสบู่เหลว ใช้เวลาในการฟอกมือนานประมาณ 15 วินาที
Hygienic hand washing (การล้างมือด้วยน้ำยาฆ่าเชื้อ) หมายถึง การล้างมือด้วยสบู่เหลวผสมน้ำยาฆ่าเชื้อ เช่น Chlorhexidine 4% ใช้เวลาในการฟอกมือนาน 20-30 วินาที
Surgical hand washing (การล้างมือก่อนทำหัตถการ) การล้างมือก่อนทำหัตการในห้องผ่าตัดหรือห้องคลอดเพื่อป้องกันการติดเชื้อ โดยการฟอกมือด้วยสบู่ผสมน้ำยาฆ่าเชื้อ เช่น Chlorhexidine 4% ตั้งแต่มือ แขน ถึงข้อศอกให้ทั่วเป็นเวลา 2-5 นาที
การล้างมือด้วยแอลกอฮอล์เจล (Alcohol gel) หมายถึง การล้างมือในกรณีรีบด่วน ไม่สะดวกในการล้างมือด้วยน้ำและมือไม่ปนเปื้อนสิ่งสกปรก หรือสารคัดหลั่งจากผู้ป่วย ให้ทำความสะอาดมือด้วยแอลกอฮอล์เจล การล้างมือด้วยแอลกอฮอล์เจลประมาณ 10 มิลลิลิตร ใช้เวลาประมาณ 15-25 วินาที

เหตุผลที่คนเราควรล้างมือ

1. มือที่เปียกชื้นสามารถแพร่กระจายแบคทีเรียได้มากกว่ามือที่แห้งถึง 1,000 เท่า

2. 85% ของจุลินทรีย์ ถูกส่งผ่านมือที่เปียกชื้น

3. บนมือของเราสามารถมีแบคทีเรียเกาะอยู่ได้ถึง 3,000 ชนิด

4. เล็บมือเป็นส่วนที่ยากที่สุดในการทำความสะอาดเพื่อทำการกำจัดเชื้อจุลินทรีย์

5. แบคทีเรียสามารถอยู่ในมือได้ 3 ชั่วโมง และแบคทีเรียตัวเดียวสามารถแบ่งตัวได้ถึง 4,000,000 ตัวใน 8 ชั่วโมง

6. การล้างมือด้วยน้ำและสบู่เป็นสิ่งสำคัญที่สุดในการป้องกันโรคในระบบทางเดินอาหาร และทางเดินหายใจ

7. งานวิจัยในสหรัฐอเมริกาพบว่า ผู้หญิงล้างมือด้วยสบู่บ่อยและใช้เวลานานกว่าผู้ชาย

8. โต๊ะทำงานโดยเฉลี่ยมีแบคทีเรียมากกว่าที่นั่งสุขา 400 เท่า

9. พบแบคทีเรียที่อาศัยอยู่ในธนบัตรโดยเฉลี่ยมากถึง 26,000 ตัวต่อฉบับ

10. บนสมาร์ทโฟนสามารถพบแบคทีเรียได้มากกว่า 30,000 ตัว

11. แป้นพิมพ์คอมพิวเตอร์สามารถพบแบคทีเรียได้มากกว่าที่นั่งในห้องน้ำ

12. งานวิจัยในสหราชอาณาจักรสามารถพบเชื้อแบคทีเรียได้ถึง

10% ของบัตรเครดิต
14% ของธนบัตร
26% บนมือเรา

13. มีเพียง 19% ของประชากรทั่วโลกที่ล้างมือกับสบู่หลังเข้าห้องน้ำ

14. การล้างมือด้วยน้ำและสบู่สามารถลดจำนวนการเสียชีวิตจากโรคท้องร่วงได้ถึง 50%

15. การล้างมือที่ถูกวิธีมีประสิทธิภาพเท่ากับการฉีดวัคซีน

6 ขั้นตอนการล้างมือที่ถูกต้องตามหลักสากล

เพื่อขจัดสิ่งสกปรกต่างๆ และลดจำนวนเชื้อโรคที่อาศัยอยู่ชั่วคราวบนมือเรา ควรล้างมือตามขั้นตอนดังนี้

ฟอกฝ่ามือและง่ามนิ้วมือด้านหน้า
ฟอกหลังมือและง่ามนิ้วมือด้านหลัง
ฟอกนิ้วและข้อนิ้วมือด้านหลัง
ฟอกนิ้วหัวแม่มือ ทั้ง 2 ข้าง
ฟอกปลายนิ้วมือ ทั้ง 2 ข้าง
ฟอกรอบข้อมือ ทั้ง 2 ข้าง

** หมายเหตุ ในกรณีใช้แอลกอฮอล์เจล (Alcohol Gel) ไม่ต้องล้างมือซ้ำด้วยน้ำ และไม่ต้องเช็ดด้วยผ้าเช็ดมือ

สิ่งที่ไม่ควรปฏิบัติในการล้างมือ

ใช้ผ้าเช็ดมือผืนใหญ่ร่วมกัน
ห้ามใช้แอลกอฮอล์เจล (Alcohol Gel) ถูมือ ในกรณีมือเปื้อนสิ่งสกปรก หรือสารคัดหลั่งจากร่างกายที่มองไม่เห็นด้วยตาเปล่า แต่ควรล้างมือด้วยน้ำสะอาดตามขั้นตอน

Q&A เกี่ยวกับการล้างมือ

1. การล้างมือ (Hand hygiene) หมายถึงอะไร?

ตอบ: หมายถึง การขัดถูให้ทั่วมือรวมทั้งซอกลายนิ้วมือด้วยสบู่หรือสารเคมีและน้ำ แล้วล้างออกให้สะอาด เพื่อลดจำนวนจุลินทรีย์และป้องกันการแพร่กระจายของเชื้อโรค

2. การล้างมือมีกี่รูปแบบ อะไรบ้าง?

ตอบ: มี 4 รูปแบบหลัก ได้แก่ การล้างมือทั่วไป, การล้างมือด้วยน้ำยาฆ่าเชื้อ, การล้างมือก่อนทำหัตถการ และการล้างมือด้วยแอลกอฮอล์เจล

3. การล้างมือทั่วไปต้องใช้เวลานานเท่าไร?

ตอบ: ควรใช้เวลาในการฟอกมือนานประมาณ 15 วินาที ด้วยสบู่ก้อนหรือสบู่เหลว

4. ขั้นตอนการล้างมือ 6 ขั้นตอนที่ถูกต้องมีอะไรบ้าง?

ตอบ: ฟอกฝ่ามือและง่ามนิ้วมือด้านหน้า, ฟอกหลังมือและง่ามนิ้วมือด้านหลัง, ฟอกนิ้วและข้อนิ้วมือด้านหลัง, ฟอกนิ้วหัวแม่มือทั้ง 2 ข้าง, ฟอกปลายนิ้วมือทั้ง 2 ข้าง และฟอกรอบข้อมือทั้ง 2 ข้าง

5. ทำไมมือที่เปียกชื้นถึงอันตรายกว่ามือแห้ง?

ตอบ: มือที่เปียกชื้นสามารถแพร่กระจายแบคทีเรียได้มากกว่ามือที่แห้งถึง 1,000 เท่า และจุลินทรีย์ถึง 85% ถูกส่งผ่านผ่านมือที่เปียกชื้น

6. การล้างมือด้วยแอลกอฮอล์เจลควรใช้ในกรณีใด?

ตอบ: ใช้ในกรณีรีบด่วน ไม่สะดวกในการล้างมือด้วยน้ำ และมือต้องไม่ปนเปื้อนสิ่งสกปรกหรือสารคัดหลั่ง ใช้ปริมาณประมาณ 10 มิลลิลิตร ถูให้ทั่วเป็นเวลา 15-25 วินาที และไม่ต้องล้างน้ำซ้ำ

7. ของใช้ใกล้ตัวชนิดใดที่มีแบคทีเรียสะสมมากที่สุด?

ตอบ: สมาร์ทโฟนสามารถพบแบคทีเรียได้มากกว่า 30,000 ตัว ซึ่งมากกว่าแป้นพิมพ์คอมพิวเตอร์และที่นั่งในห้องน้ำ

8. การล้างมือช่วยลดอัตราการเสียชีวิตจากโรคใดได้บ้าง?

ตอบ: การล้างมือด้วยน้ำและสบู่สามารถลดจำนวนการเสียชีวิตจากโรคท้องร่วงได้ถึง 50% และช่วยป้องกันโรคในระบบทางเดินอาหารและทางเดินหายใจได้อย่างมีประสิทธิภาพ

9. สิ่งที่ไม่ควรปฏิบัติในการทำความสะอาดมือมีอะไรบ้าง?

ตอบ: ห้ามใช้ผ้าเช็ดมือผืนใหญ่ร่วมกันกับผู้อื่น และห้ามใช้แอลกอฮอล์เจลถูมือในขณะที่มือเปื้อนคราบสิ่งสกปรกหรือสารคัดหลั่งที่มองเห็นได้ชัดเจน

10. หากต้องการสอบถามข้อมูลด้านสุขภาพเพิ่มเติม สามารถติดต่อได้ที่ไหน?

ตอบ: สามารถติดต่อสอบถามได้ที่ ศูนย์อายุรกรรม ชั้น 2 โซน D โรงพยาบาลศิริราช ปิยมหาราชการุณย์

สอบถามข้อมูลเพิ่มเติมได้ที่ ศูนย์อายุรกรรม ชั้น 2 โซน D

บทความที่เกี่ยวข้อง

ของใช้ใกล้มือ สะสมเชื้อโรค (Dirty things)

ห้องน้ำสาธารณะ รู้ก่อนใช้ห่างไกลเชื้อโรค

ทำความสะอาดอย่างไร ห่างไกลเชื้อโรค

Normal hand washing (การล้างมือทั่วไป) หมายถึง การล้างมือเพื่อขจัดสิ่งสกปรกต่าง ๆ เหงื่อ ไขมัน ที่ออกมาตามธรรมชาติ และลดจำนวนเชื้อโรคที่อาศัยอยู่ชั่วคราวบนมือ การล้างมืออย่างถูกวิธีต้องล้างด้วยสบู่ก้อนหรือสบู่เหลว ใช้เวลาในการฟอกมือนานประมาณ 15 วินาที
Hygienic hand washing (การล้างมือด้วยน้ำยาฆ่าเชื้อ) หมายถึง การล้างมือด้วยสบู่เหลวผสมน้ำยาฆ่าเชื้อ เช่น Chlorhexidine 4% ใช้เวลาในการฟอกมือนาน 20-30 วินาที
Surgical hand washing (การล้างมือก่อนทำหัตถการ) การล้างมือก่อนทำหัตการในห้องผ่าตัดหรือห้องคลอดเพื่อป้องกันการติดเชื้อ โดยการฟอกมือด้วยสบู่ผสมน้ำยาฆ่าเชื้อ เช่น Chlorhexidine 4% ตั้งแต่มือ แขน ถึงข้อศอกให้ทั่วเป็นเวลา 2-5 นาที
การล้างมือด้วยแอลกอฮอล์เจล (Alcohol gel) หมายถึง การล้างมือในกรณีรีบด่วน ไม่สะดวกในการล้างมือด้วยน้ำและมือไม่ปนเปื้อนสิ่งสกปรก หรือสารคัดหลั่งจากผู้ป่วย ให้ทำความสะอาดมือด้วยแอลกอฮอล์เจล การล้างมือด้วยแอลกอฮอล์เจลประมาณ 10 มิลลิลิตร ใช้เวลาประมาณ 15-25 วินาที