14 พฤษภาคม 2569
EVALI คืออะไร? เจาะลึกอันตรายจากบุหรี่ไฟฟ้า และสัญญาณเตือนที่ห้ามละเลย
EVALI คืออะไร? ไขข้อสงสัยเกี่ยวกับบุหรี่ไฟฟ้าและอันตรายที่ซ่อนอยู่
คนส่วนมากมักเข้าใจผิดว่า “บุหรี่ไฟฟ้าปลอดภัย รูปลักษณ์สวยดูดี” ส่งผลทำให้วัยรุ่นนิยมสูบบุหรี่ไฟฟ้ากันมากขึ้น แต่ในความเป็นจริงบุหรี่ไฟฟ้ามีอันตรายมากกว่าที่คิด
การสูบบุหรี่ไฟฟ้าจะทำให้ได้รับนิโคตินจากการสูบที่น้อยครั้งกว่าการสูบบุหรี่ธรรมดา แต่การสูบบุหรี่ไฟฟ้า 1 ครั้ง ส่งนิโคตินถึงสมองใน 10 วินาที มากกว่าที่สูบบุหรี่ 1 มวน บุหรี่ไฟฟ้าประกอบด้วยสารเคมีมากมาย ผลกระทบของบุหรี่ไฟฟ้ามีทั้งแบบเฉียบพลันทำให้ปอดอักเสบรุนแรงจนเป็นโรคที่เรียกว่า “EVALI” หรือส่งผลต่อระบบทางเดินหายใจระยะยาว และบุหรี่ไฟฟ้ายังประกอบด้วยสารก่อมะเร็งได้
สัญญาณเตือนและอาการสำคัญของ EVALI ที่ต้องรีบพบแพทย์
EVALI ย่อมาจาก E-cigarette or Vaping product use Associated Lung Injury คือ ปอดอักเสบรุนแรงที่เกิดจากการสูบบุหรี่ ไฟฟ้า อย่างที่กล่าวไปข้างต้น
ผู้ที่ป่วยเป็นโรค EVALI โดยส่วนใหญ่ 95% ผู้ป่วยจะมีอาการ ไข้หนาวสั่น ไอ หายใจลำบาก ปวดเมื่อยตามตัว คล้ายการติดเชื้อไวรัสหรือแบคทีเรีย แต่พบว่า 77% ของผู้ป่วยมีอาการเกี่ยวกับระบบทางเดินอาหาร เช่น คลื่นไส้ อาเจียน ท้องเสีย ซึ่งผู้ป่วยทุกคนมีภาพ X-ray และ CT Scan ปอดมักจะมีความผิดปกติ เป็นฝ้าขาว และจะหายใจไม่ไหว
5 ความเชื่อผิด ๆ เกี่ยวกับบุหรี่ไฟฟ้า
ในปัจจุบันพบว่าบุหรี่ไฟฟ้า กลายเป็นอุปกรณ์ยอดนิยมในหมู่วัยรุ่นและวัยทำงาน รูปร่างและการใช้งานที่ง่ายมากขึ้น ทำให้เป็นที่นิยมและเข้าใจว่าไม่ร้ายแรงเท่ากับบุหรี่แบบมวน แต่ในความเป็นจริงพบว่ามีความร้ายแรงเทียบเท่ากับบุหรี่แบบมวนได้ด้วยเช่นกัน และยังคงมีกลุ่มวัยรุ่นที่ยังคงเข้าใจผิดเกี่ยวกับการสูบบุหรี่ไฟฟ้า อาทิเช่น
1. ความเชื่อ : การสูบบุหรี่ไฟฟ้าช่วยเลิกสูบบุหรี่มวนได้
ในปัจจุบันจะยังไม่มีข้อมูลที่สนับสนุนได้เพียงพอว่าการสูบบุหรี่ไฟฟ้าจะสามารถช่วยเลิกสูบบุหรี่มวนได้ แต่แพทย์ไม่แนะนำ เพราะบุหรี่ไฟฟ้าอาจส่งผลต่อสุขภาพได้ในระยะยาว
2. ความเชื่อ : การสูบบุหรี่ไฟฟ้าไม่ทำให้เป็นมะเร็งปอด เนื่องจากไม่มีสารก่อมะเร็ง
แม้ว่าในปัจจุบันยังไม่มีข้อมูลเพียงพอว่าบุหรี่ไฟฟ้าทำให้เกิดมะเร็งปอด แต่ภายในบุหรี่ไฟฟ้ามีสารที่ทำให้เกิดการเป็นมะเร็งได้ เช่น โพรไพลีนไกลคอล และกลีเซอรีน หากสูดดมอาจก่อให้เกิดการระคายเคืองปอดได้ และเพิ่มความเสี่ยงของการเกิดหอบหืด บุหรี่ไฟฟ้ายังเป็นสาเหตุในการเกิดโรคเส้นเลือดหัวใจตีบ โรคเส้นเลือดสมอง ความดันโลหิตสูง หลอดเลือดหดตัว เหนื่อยง่ายในคนที่อายุน้อย
3. ความเชื่อ : การสูบบุหรี่ไฟฟ้าลดการเกิดโรคที่เกี่ยวกับปอด และทำลายปอดน้อยกว่าการสูบบุหรี่แบบมวน
บุหรี่ไฟฟ้ามีกลไกการทำงานที่ไม่มีกระบวนการเผาไหม้เหมือนบุหรี่ธรรมดา ทำให้ผู้สูบลดความเสี่ยงที่จะได้รับสารที่เป็นอันตรายจากการเผาไหม้บางตัว เช่น น้ำมันดินหรือทาร์ (Tar) และคาร์บอนมอนอกไซด์ (Carbon Monoxide) ซึ่งเป็นสาเหตุของโรคมะเร็งและโรคเกี่ยวกับระบบทางเดินหายใจ แต่ทำให้เกิดโรคอื่นซึ่งร้ายแรงเช่นกันคือ EVALI หรือ ปอดอักเสบรุนแรงที่เกิดจากการสูบบุหรี่ไฟฟ้า อาการของโรคเรียกได้ว่าเป็นภาวะกึ่งเฉียบพลัน ภาวะลมรั่วในช่องเยื่อหุ้มปอดและอาจเกิดการเสื่อมสมรรถภาพปอดได้
4. ความเชื่อ : การสูบบุหรี่ไฟฟ้าไม่ทำให้ติดเท่ากับการสูบบุหรี่แบบมวน
ในความเป็นจริง บุหรี่ไฟฟ้ามีสารนิโคตินที่ทำให้เกิดการเสพติดและนำไปสู่การสูบบุหรี่มากขึ้น ทำให้ร่างกายเสพติดการสูบบุหรี่ ดังนั้นบุหรี่ไฟฟ้าไม่ได้ช่วยให้เลิกบุหรี่ได้
5. ความเชื่อ : การสูบบุหรี่ไฟฟ้าไม่มีผลต่อสุขภาพปอดเนื่องจากเป็นพียงแค่ไอน้ำ
หลายๆ คนมักเข้าใจผิดว่าบุหรี่ไฟฟ้าจะอันตรายน้อยกว่าบุหรี่มวน แต่จริง ๆ แล้ว ควันจากบุหรี่ไฟฟ้ามีสารพิษที่ก่อให้เกิดโรครวมอยู่ด้วย ทั้งโลหะหนัก เช่น นิกเกิล ดีบุก และตะกั่ว ซึ่งก่อตัวกลายเป็นโมเลกุลฝุ่นขนาดเล็ก 1.0 และ PM 2.5 สร้างสามารถสร้างผลเสียต่อระบบการหายใจ ที่ทำให้เกิดภาวะปอดอักเสบเฉียบพลัน
ข้อมูลจาก นพ.ภาสกร จิตรรักไทย แพทย์ผู้เชี่ยวชาญด้านอายุรศาสตร์โรคระบบทางเดินหายใจ
Q&A เจาะลึกอันตรายจากบุหรี่ไฟฟ้าและโรค EVALI
1. EVALI คืออะไร?
ตอบ: EVALI ย่อมาจาก E-cigarette or Vaping product use Associated Lung Injury คือโรคปอดอักเสบรุนแรงที่มีสาเหตุมาจากการสูบบุหรี่ไฟฟ้า
2. สัญญาณเตือนของโรค EVALI ที่สังเกตได้เองมีอะไรบ้าง?
ตอบ: อาการที่พบบ่อยคือ มีไข้ หนาวสั่น ไอ หายใจลำบาก ปวดเมื่อยตามตัวคล้ายการติดเชื้อไวรัส นอกจากนี้ยังอาจมีอาการคลื่นไส้ อาเจียน หรือท้องเสียร่วมด้วย
3. การตรวจวินิจฉัยโรค EVALI แพทย์จะพบความผิดปกติอย่างไร?
ตอบ: เมื่อทำภาพ X-ray หรือ CT Scan ปอด มักจะพบความผิดปกติเป็นลักษณะ "ฝ้าขาว" และผู้ป่วยจะมีสภาวะหายใจไม่ไหว
4. บุหรี่ไฟฟ้าปลอดภัยกว่าบุหรี่มวนจริงหรือไม่?
ตอบ: ไม่จริง แม้บุหรี่ไฟฟ้าจะไม่มีกระบวนการเผาไหม้เหมือนบุหรี่ธรรมดา แต่สารเคมีในบุหรี่ไฟฟ้าก่อให้เกิดอันตรายรุนแรงได้เทียบเท่ากัน และทำให้เกิดโรคเฉพาะทางอย่าง EVALI
5. การสูบบุหรี่ไฟฟ้าช่วยให้เลิกบุหรี่มวนได้จริงไหม?
ตอบ: ปัจจุบันยังไม่มีข้อมูลสนับสนุนเพียงพอว่าช่วยได้จริง และแพทย์ไม่แนะนำให้ใช้เนื่องจากบุหรี่ไฟฟ้ามีนิโคตินที่ทำให้ร่างกายเสพติดและส่งผลเสียต่อสุขภาพระยะยาว
6. นิโคตินในบุหรี่ไฟฟ้าออกฤทธิ์เร็วแค่ไหน?
ตอบ: การสูบบุหรี่ไฟฟ้าเพียง 1 ครั้ง สามารถส่งนิโคตินถึงสมองได้ภายใน 10 วินาที ซึ่งมีความเข้มข้นมากกว่าการสูบบุหรี่ธรรมดา 1 มวน
7. ควันจากบุหรี่ไฟฟ้าเป็นเพียงแค่ไอน้ำที่ปลอดภัยใช่หรือไม่?
ตอบ: ไม่ใช่ ควันจากบุหรี่ไฟฟ้าประกอบด้วยสารพิษ โลหะหนัก (เช่น นิกเกิล ดีบุก ตะกั่ว) และฝุ่นขนาดเล็ก PM 2.5 ซึ่งสามารถสร้างผลเสียต่อระบบทางเดินหายใจและทำให้ปอดอักเสบเฉียบพลัน
8. บุหรี่ไฟฟ้าทำให้เสี่ยงต่อการเป็นโรคมะเร็งหรือไม่?
ตอบ: แม้ข้อมูลในปัจจุบันจะยังไม่สรุปชัดเจนเรื่องมะเร็งปอด แต่ในบุหรี่ไฟฟ้ามีสารเคมีและสารก่อมะเร็ง เช่น โพรไพลีนไกลคอล และกลีเซอรีน ซึ่งเพิ่มความเสี่ยงต่อการเกิดมะเร็งได้
9. นอกจากโรคปอด บุหรี่ไฟฟ้าส่งผลต่อระบบอื่นอย่างไรบ้าง?
ตอบ: บุหรี่ไฟฟ้าเป็นสาเหตุของโรคเส้นเลือดหัวใจตีบ โรคเส้นเลือดสมอง ความดันโลหิตสูง ทำให้หลอดเลือดหดตัว และทำให้เหนื่อยง่ายแม้ในคนที่อายุน้อย
10. หากมีอาการสงสัยว่าเป็น EVALI ควรทำอย่างไร?
ตอบ: ควรรีบพบแพทย์ทันทีเพื่อทำการตรวจวินิจฉัย โดยสามารถรับคำปรึกษาได้ที่ศูนย์ระบบการหายใจ
สอบถามข้อมูลเพิ่มเติมได้ที่ ศูนย์ระบบการหายใจ ชั้น 3 โซน C
บทความที่เกี่ยวข้อง
EVALI คืออะไร? ไขข้อสงสัยเกี่ยวกับบุหรี่ไฟฟ้าและอันตรายที่ซ่อนอยู่
คนส่วนมากมักเข้าใจผิดว่า “บุหรี่ไฟฟ้าปลอดภัย รูปลักษณ์สวยดูดี” ส่งผลทำให้วัยรุ่นนิยมสูบบุหรี่ไฟฟ้ากันมากขึ้น แต่ในความเป็นจริงบุหรี่ไฟฟ้ามีอันตรายมากกว่าที่คิด
การสูบบุหรี่ไฟฟ้าจะทำให้ได้รับนิโคตินจากการสูบที่น้อยครั้งกว่าการสูบบุหรี่ธรรมดา แต่การสูบบุหรี่ไฟฟ้า 1 ครั้ง ส่งนิโคตินถึงสมองใน 10 วินาที มากกว่าที่สูบบุหรี่ 1 มวน บุหรี่ไฟฟ้าประกอบด้วยสารเคมีมากมาย ผลกระทบของบุหรี่ไฟฟ้ามีทั้งแบบเฉียบพลันทำให้ปอดอักเสบรุนแรงจนเป็นโรคที่เรียกว่า “EVALI” หรือส่งผลต่อระบบทางเดินหายใจระยะยาว และบุหรี่ไฟฟ้ายังประกอบด้วยสารก่อมะเร็งได้
สัญญาณเตือนและอาการสำคัญของ EVALI ที่ต้องรีบพบแพทย์
EVALI ย่อมาจาก E-cigarette or Vaping product use Associated Lung Injury คือ ปอดอักเสบรุนแรงที่เกิดจากการสูบบุหรี่ ไฟฟ้า อย่างที่กล่าวไปข้างต้น
ผู้ที่ป่วยเป็นโรค EVALI โดยส่วนใหญ่ 95% ผู้ป่วยจะมีอาการ ไข้หนาวสั่น ไอ หายใจลำบาก ปวดเมื่อยตามตัว คล้ายการติดเชื้อไวรัสหรือแบคทีเรีย แต่พบว่า 77% ของผู้ป่วยมีอาการเกี่ยวกับระบบทางเดินอาหาร เช่น คลื่นไส้ อาเจียน ท้องเสีย ซึ่งผู้ป่วยทุกคนมีภาพ X-ray และ CT Scan ปอดมักจะมีความผิดปกติ เป็นฝ้าขาว และจะหายใจไม่ไหว
5 ความเชื่อผิด ๆ เกี่ยวกับบุหรี่ไฟฟ้า
ในปัจจุบันพบว่าบุหรี่ไฟฟ้า กลายเป็นอุปกรณ์ยอดนิยมในหมู่วัยรุ่นและวัยทำงาน รูปร่างและการใช้งานที่ง่ายมากขึ้น ทำให้เป็นที่นิยมและเข้าใจว่าไม่ร้ายแรงเท่ากับบุหรี่แบบมวน แต่ในความเป็นจริงพบว่ามีความร้ายแรงเทียบเท่ากับบุหรี่แบบมวนได้ด้วยเช่นกัน และยังคงมีกลุ่มวัยรุ่นที่ยังคงเข้าใจผิดเกี่ยวกับการสูบบุหรี่ไฟฟ้า อาทิเช่น
1. ความเชื่อ : การสูบบุหรี่ไฟฟ้าช่วยเลิกสูบบุหรี่มวนได้
ในปัจจุบันจะยังไม่มีข้อมูลที่สนับสนุนได้เพียงพอว่าการสูบบุหรี่ไฟฟ้าจะสามารถช่วยเลิกสูบบุหรี่มวนได้ แต่แพทย์ไม่แนะนำ เพราะบุหรี่ไฟฟ้าอาจส่งผลต่อสุขภาพได้ในระยะยาว
2. ความเชื่อ : การสูบบุหรี่ไฟฟ้าไม่ทำให้เป็นมะเร็งปอด เนื่องจากไม่มีสารก่อมะเร็ง
แม้ว่าในปัจจุบันยังไม่มีข้อมูลเพียงพอว่าบุหรี่ไฟฟ้าทำให้เกิดมะเร็งปอด แต่ภายในบุหรี่ไฟฟ้ามีสารที่ทำให้เกิดการเป็นมะเร็งได้ เช่น โพรไพลีนไกลคอล และกลีเซอรีน หากสูดดมอาจก่อให้เกิดการระคายเคืองปอดได้ และเพิ่มความเสี่ยงของการเกิดหอบหืด บุหรี่ไฟฟ้ายังเป็นสาเหตุในการเกิดโรคเส้นเลือดหัวใจตีบ โรคเส้นเลือดสมอง ความดันโลหิตสูง หลอดเลือดหดตัว เหนื่อยง่ายในคนที่อายุน้อย
3. ความเชื่อ : การสูบบุหรี่ไฟฟ้าลดการเกิดโรคที่เกี่ยวกับปอด และทำลายปอดน้อยกว่าการสูบบุหรี่แบบมวน
บุหรี่ไฟฟ้ามีกลไกการทำงานที่ไม่มีกระบวนการเผาไหม้เหมือนบุหรี่ธรรมดา ทำให้ผู้สูบลดความเสี่ยงที่จะได้รับสารที่เป็นอันตรายจากการเผาไหม้บางตัว เช่น น้ำมันดินหรือทาร์ (Tar) และคาร์บอนมอนอกไซด์ (Carbon Monoxide) ซึ่งเป็นสาเหตุของโรคมะเร็งและโรคเกี่ยวกับระบบทางเดินหายใจ แต่ทำให้เกิดโรคอื่นซึ่งร้ายแรงเช่นกันคือ EVALI หรือ ปอดอักเสบรุนแรงที่เกิดจากการสูบบุหรี่ไฟฟ้า อาการของโรคเรียกได้ว่าเป็นภาวะกึ่งเฉียบพลัน ภาวะลมรั่วในช่องเยื่อหุ้มปอดและอาจเกิดการเสื่อมสมรรถภาพปอดได้
4. ความเชื่อ : การสูบบุหรี่ไฟฟ้าไม่ทำให้ติดเท่ากับการสูบบุหรี่แบบมวน
ในความเป็นจริง บุหรี่ไฟฟ้ามีสารนิโคตินที่ทำให้เกิดการเสพติดและนำไปสู่การสูบบุหรี่มากขึ้น ทำให้ร่างกายเสพติดการสูบบุหรี่ ดังนั้นบุหรี่ไฟฟ้าไม่ได้ช่วยให้เลิกบุหรี่ได้
5. ความเชื่อ : การสูบบุหรี่ไฟฟ้าไม่มีผลต่อสุขภาพปอดเนื่องจากเป็นพียงแค่ไอน้ำ
หลายๆ คนมักเข้าใจผิดว่าบุหรี่ไฟฟ้าจะอันตรายน้อยกว่าบุหรี่มวน แต่จริง ๆ แล้ว ควันจากบุหรี่ไฟฟ้ามีสารพิษที่ก่อให้เกิดโรครวมอยู่ด้วย ทั้งโลหะหนัก เช่น นิกเกิล ดีบุก และตะกั่ว ซึ่งก่อตัวกลายเป็นโมเลกุลฝุ่นขนาดเล็ก 1.0 และ PM 2.5 สร้างสามารถสร้างผลเสียต่อระบบการหายใจ ที่ทำให้เกิดภาวะปอดอักเสบเฉียบพลัน
ข้อมูลจาก นพ.ภาสกร จิตรรักไทย แพทย์ผู้เชี่ยวชาญด้านอายุรศาสตร์โรคระบบทางเดินหายใจ
Q&A เจาะลึกอันตรายจากบุหรี่ไฟฟ้าและโรค EVALI
1. EVALI คืออะไร?
ตอบ: EVALI ย่อมาจาก E-cigarette or Vaping product use Associated Lung Injury คือโรคปอดอักเสบรุนแรงที่มีสาเหตุมาจากการสูบบุหรี่ไฟฟ้า
2. สัญญาณเตือนของโรค EVALI ที่สังเกตได้เองมีอะไรบ้าง?
ตอบ: อาการที่พบบ่อยคือ มีไข้ หนาวสั่น ไอ หายใจลำบาก ปวดเมื่อยตามตัวคล้ายการติดเชื้อไวรัส นอกจากนี้ยังอาจมีอาการคลื่นไส้ อาเจียน หรือท้องเสียร่วมด้วย
3. การตรวจวินิจฉัยโรค EVALI แพทย์จะพบความผิดปกติอย่างไร?
ตอบ: เมื่อทำภาพ X-ray หรือ CT Scan ปอด มักจะพบความผิดปกติเป็นลักษณะ "ฝ้าขาว" และผู้ป่วยจะมีสภาวะหายใจไม่ไหว
4. บุหรี่ไฟฟ้าปลอดภัยกว่าบุหรี่มวนจริงหรือไม่?
ตอบ: ไม่จริง แม้บุหรี่ไฟฟ้าจะไม่มีกระบวนการเผาไหม้เหมือนบุหรี่ธรรมดา แต่สารเคมีในบุหรี่ไฟฟ้าก่อให้เกิดอันตรายรุนแรงได้เทียบเท่ากัน และทำให้เกิดโรคเฉพาะทางอย่าง EVALI
5. การสูบบุหรี่ไฟฟ้าช่วยให้เลิกบุหรี่มวนได้จริงไหม?
ตอบ: ปัจจุบันยังไม่มีข้อมูลสนับสนุนเพียงพอว่าช่วยได้จริง และแพทย์ไม่แนะนำให้ใช้เนื่องจากบุหรี่ไฟฟ้ามีนิโคตินที่ทำให้ร่างกายเสพติดและส่งผลเสียต่อสุขภาพระยะยาว
6. นิโคตินในบุหรี่ไฟฟ้าออกฤทธิ์เร็วแค่ไหน?
ตอบ: การสูบบุหรี่ไฟฟ้าเพียง 1 ครั้ง สามารถส่งนิโคตินถึงสมองได้ภายใน 10 วินาที ซึ่งมีความเข้มข้นมากกว่าการสูบบุหรี่ธรรมดา 1 มวน
7. ควันจากบุหรี่ไฟฟ้าเป็นเพียงแค่ไอน้ำที่ปลอดภัยใช่หรือไม่?
ตอบ: ไม่ใช่ ควันจากบุหรี่ไฟฟ้าประกอบด้วยสารพิษ โลหะหนัก (เช่น นิกเกิล ดีบุก ตะกั่ว) และฝุ่นขนาดเล็ก PM 2.5 ซึ่งสามารถสร้างผลเสียต่อระบบทางเดินหายใจและทำให้ปอดอักเสบเฉียบพลัน
8. บุหรี่ไฟฟ้าทำให้เสี่ยงต่อการเป็นโรคมะเร็งหรือไม่?
ตอบ: แม้ข้อมูลในปัจจุบันจะยังไม่สรุปชัดเจนเรื่องมะเร็งปอด แต่ในบุหรี่ไฟฟ้ามีสารเคมีและสารก่อมะเร็ง เช่น โพรไพลีนไกลคอล และกลีเซอรีน ซึ่งเพิ่มความเสี่ยงต่อการเกิดมะเร็งได้
9. นอกจากโรคปอด บุหรี่ไฟฟ้าส่งผลต่อระบบอื่นอย่างไรบ้าง?
ตอบ: บุหรี่ไฟฟ้าเป็นสาเหตุของโรคเส้นเลือดหัวใจตีบ โรคเส้นเลือดสมอง ความดันโลหิตสูง ทำให้หลอดเลือดหดตัว และทำให้เหนื่อยง่ายแม้ในคนที่อายุน้อย
10. หากมีอาการสงสัยว่าเป็น EVALI ควรทำอย่างไร?
ตอบ: ควรรีบพบแพทย์ทันทีเพื่อทำการตรวจวินิจฉัย โดยสามารถรับคำปรึกษาได้ที่ศูนย์ระบบการหายใจ
สอบถามข้อมูลเพิ่มเติมได้ที่ ศูนย์ระบบการหายใจ ชั้น 3 โซน C
บทความที่เกี่ยวข้อง
