14 พฤษภาคม 2569
โรคจมูกอักเสบภูมิแพ้ (Allergic Rhinitis)
โรคจมูกอักเสบ คือภาวะอักเสบของเยื่อบุโพรงจมูก มีลักษณะบวม แดง และมีเมือกภายในโพรงจมูกมากกว่าปกติ โดยสาเหตุอาจเกิดจากภูมิแพ้หรือไม่ใช่ภูมิแพ้ก็ได้ แต่สาเหตุของโรคจมูกอักเสบเรื้อรังมักเกิดจากภูมิแพ้ ซึ่งมีรายละเอียดดังต่อไปนี้
อาการและอาการแสดง
- จาม
- น้ำมูกไหล
- คันจมูก คันตา
- คัดจมูก
โดยอาการจะเป็นมากขึ้นหลังได้รับการกระตุ้นจากสารก่อภูมิแพ้หรือสารระคายเคืองทางเดินหายใจต่าง ๆ
ปัจจัยส่งเสริมที่ทำให้เกิดโรค
1. กรรมพันธุ์
ประวัติภูมิแพ้ในครอบครัวเพิ่มความเสี่ยงในการเป็นโรคมากขึ้นได้
2. สารก่อภูมิแพ้
สารบางชนิดในอากาศและสิ่งแวดล้อม หากได้รับเข้าสู่ร่างกายของผู้ที่มีปัจจัยทางพันธุกรรมเป็นเวลานาน สามารถทำให้เกิดโรคภูมิแพ้ เช่น ไรฝุ่น แมลงสาบ ขนสัตว์ หรือเกสรดอกหญ้า เป็นต้น
3. ปัจจัยอื่น ๆ
• การติดเชื้อระบบทางเดินหายใจ เช่น การติดเชื้อไวรัสบางชนิด
• การเปลี่ยนแปลงของอากาศ
• สารระคายเคือง เช่น บุหรี่ และมลภาวะทางอากาศ เช่น PM 2.5
การตรวจวินิจฉัยเพิ่มเติม
- การตรวจหาสิ่งกระตุ้น เช่น สารก่อภูมิแพ้ โดยสามารถทำได้โดยการเจาะเลือดหรือการทดสอบภูมิแพ้โดยวิธีสะกิดผิวหนัง (Skin Prick Test)
- การตรวจเซลล์ในจมูก
- การทดสอบผลหลังการกระตุ้นโดยใส่สารกระตุ้นไปในจมูก (Nasal Challenge Test)
แนวทางการรักษา
1. หลีกเลี่ยงสารก่อภูมิแพ้
2. การใช้ยาในการรักษาซึ่งประกอบด้วย 3 กลุ่มใหญ่ ๆ ได้แก่
- ยาต้านการอักเสบ กลุ่มสเตียรอยด์แบบพ่นจมูก เป็นยาที่มีประสิทธิภาพสูงสุดในการลดการอักเสบของเยื่อบุจมูก
- ยาต้านฤทธิ์ Leukotriene ช่วยลดการอักเสบของเยื่อบุจมูก
- ยาต้านฤทธิ์ histamine ช่วยลดอาการจาม น้ำมูกไหล คันจมูก และคันตา
3. การรักษาอื่น ๆ เช่น การล้างจมูก ทำให้โพรงจมูกโล่งขึ้น ส่วนในผู้ป่วยที่มีอาการของโรครุนแรงอาจพิจารณาให้การรักษาโดยการให้วัคซีนภูมิแพ้ (Immunotherapy)
โรคร่วมหรือภาวะแทรกซ้อน
- เยื่อบุตาอักเสบจากภูมิแพ้ (Atopic Conjunctivitis)
- โรคหืด (Asthma)
- ไซนัสอักเสบ (Sinusitis)
- ภาวะต่อมอะดีนอยด์โต (Adenoid Hypertrophy)
- หูชั้นกลางอักเสบ (Otitis Media)
- โรคผิวหนังอักเสบจากภูมิแพ้ (Atopic Dermatitis)
ข้อมูลจาก: อ. นพ.วรวิชญ์ เหลืองเวชการ
Q&A: รอบรู้เรื่องโรคจมูกอักเสบภูมิแพ้ (Allergic Rhinitis)
1. โรคจมูกอักเสบภูมิแพ้คืออะไร?
ตอบ: คือภาวะอักเสบของเยื่อบุโพรงจมูกที่มีลักษณะบวม แดง และมีเมือกภายในโพรงจมูกมากกว่าปกติ โดยมักมีสาเหตุหลักมาจากปฏิกิริยาภูมิแพ้
2. อาการหลักของโรคจมูกอักเสบภูมิแพ้มีอะไรบ้าง?
ตอบ: อาการที่พบบ่อย ได้แก่ การจาม, น้ำมูกไหล, คันจมูก คันตา และอาการคัดจมูก
3. สาเหตุที่ทำให้เกิดโรคจมูกอักเสบเรื้อรังมักมาจากอะไร?
ตอบ: สาเหตุของโรคจมูกอักเสบเรื้อรังมักเกิดจากภูมิแพ้ ซึ่งจะแสดงอาการมากขึ้นเมื่อได้รับสิ่งกระตุ้นจากสารก่อภูมิแพ้หรือสารระคายเคือง
4. พันธุกรรมมีผลต่อการเป็นโรคภูมิแพ้หรือไม่?
ตอบ: มีผลอย่างมาก หากมีประวัติภูมิแพ้ในครอบครัวจะเพิ่มความเสี่ยงในการเป็นโรคนี้มากขึ้น
5. สารก่อภูมิแพ้ในอากาศที่พบบ่อยมีอะไรบ้าง?
ตอบ: สิ่งแวดล้อมที่กระตุ้นให้เกิดอาการ ได้แก่ ไรฝุ่น, แมลงสาบ, ขนสัตว์ และเกสรดอกหญ้า
6. ปัจจัยภายนอกอื่น ๆ ที่ทำให้อาการแย่ลงมีอะไรบ้าง?
ตอบ: การเปลี่ยนแปลงของสภาพอากาศ, การติดเชื้อไวรัสในระบบทางเดินหายใจ และสารระคายเคืองอย่างควันบุหรี่หรือมลพิษทางอากาศ เช่น PM 2.5
7. แพทย์มีวิธีวินิจฉัยเพื่อหาสารก่อภูมิแพ้ได้อย่างไร?
ตอบ: สามารถทำได้โดยการเจาะเลือด หรือใช้วิธีทดสอบภูมิแพ้โดยวิธีสะกิดผิวหนัง (Skin Prick Test) รวมถึงการตรวจเซลล์ในจมูก
8. ยาพ่นจมูกกลุ่มสเตียรอยด์มีความสำคัญอย่างไรในการรักษา?
ตอบ: เป็นยาที่มีประสิทธิภาพสูงสุดในการลดการอักเสบของเยื่อบุจมูก
9. การล้างจมูกช่วยบรรเทาอาการได้อย่างไร?
ตอบ: การล้างจมูกเป็นวิธีเสริมที่ช่วยทำให้โพรงจมูกโล่งขึ้นและช่วยชะล้างสิ่งระคายเคือง
10. หากปล่อยไว้ไม่รักษา อาจเกิดภาวะแทรกซ้อนอะไรได้บ้าง?
ตอบ: อาจนำไปสู่โรคอื่น ๆ เช่น ไซนัสอักเสบ, โรคหืด, หูชั้นกลางอักเสบ, เยื่อบุตาอักเสบ หรือภาวะต่อมอะดีนอยด์โต
สอบถามข้อมูลเพิ่มเติมได้ที่ ศูนย์โรคภูมิแพ้ ชั้น 3 โซน D
บทความที่เกี่ยวข้อง
โรคจมูกอักเสบ คือภาวะอักเสบของเยื่อบุโพรงจมูก มีลักษณะบวม แดง และมีเมือกภายในโพรงจมูกมากกว่าปกติ โดยสาเหตุอาจเกิดจากภูมิแพ้หรือไม่ใช่ภูมิแพ้ก็ได้ แต่สาเหตุของโรคจมูกอักเสบเรื้อรังมักเกิดจากภูมิแพ้ ซึ่งมีรายละเอียดดังต่อไปนี้
อาการและอาการแสดง
- จาม
- น้ำมูกไหล
- คันจมูก คันตา
- คัดจมูก
โดยอาการจะเป็นมากขึ้นหลังได้รับการกระตุ้นจากสารก่อภูมิแพ้หรือสารระคายเคืองทางเดินหายใจต่าง ๆ
ปัจจัยส่งเสริมที่ทำให้เกิดโรค
1. กรรมพันธุ์
ประวัติภูมิแพ้ในครอบครัวเพิ่มความเสี่ยงในการเป็นโรคมากขึ้นได้
2. สารก่อภูมิแพ้
สารบางชนิดในอากาศและสิ่งแวดล้อม หากได้รับเข้าสู่ร่างกายของผู้ที่มีปัจจัยทางพันธุกรรมเป็นเวลานาน สามารถทำให้เกิดโรคภูมิแพ้ เช่น ไรฝุ่น แมลงสาบ ขนสัตว์ หรือเกสรดอกหญ้า เป็นต้น
3. ปัจจัยอื่น ๆ
• การติดเชื้อระบบทางเดินหายใจ เช่น การติดเชื้อไวรัสบางชนิด
• การเปลี่ยนแปลงของอากาศ
• สารระคายเคือง เช่น บุหรี่ และมลภาวะทางอากาศ เช่น PM 2.5
การตรวจวินิจฉัยเพิ่มเติม
- การตรวจหาสิ่งกระตุ้น เช่น สารก่อภูมิแพ้ โดยสามารถทำได้โดยการเจาะเลือดหรือการทดสอบภูมิแพ้โดยวิธีสะกิดผิวหนัง (Skin Prick Test)
- การตรวจเซลล์ในจมูก
- การทดสอบผลหลังการกระตุ้นโดยใส่สารกระตุ้นไปในจมูก (Nasal Challenge Test)
แนวทางการรักษา
1. หลีกเลี่ยงสารก่อภูมิแพ้
2. การใช้ยาในการรักษาซึ่งประกอบด้วย 3 กลุ่มใหญ่ ๆ ได้แก่
- ยาต้านการอักเสบ กลุ่มสเตียรอยด์แบบพ่นจมูก เป็นยาที่มีประสิทธิภาพสูงสุดในการลดการอักเสบของเยื่อบุจมูก
- ยาต้านฤทธิ์ Leukotriene ช่วยลดการอักเสบของเยื่อบุจมูก
- ยาต้านฤทธิ์ histamine ช่วยลดอาการจาม น้ำมูกไหล คันจมูก และคันตา
3. การรักษาอื่น ๆ เช่น การล้างจมูก ทำให้โพรงจมูกโล่งขึ้น ส่วนในผู้ป่วยที่มีอาการของโรครุนแรงอาจพิจารณาให้การรักษาโดยการให้วัคซีนภูมิแพ้ (Immunotherapy)
โรคร่วมหรือภาวะแทรกซ้อน
- เยื่อบุตาอักเสบจากภูมิแพ้ (Atopic Conjunctivitis)
- โรคหืด (Asthma)
- ไซนัสอักเสบ (Sinusitis)
- ภาวะต่อมอะดีนอยด์โต (Adenoid Hypertrophy)
- หูชั้นกลางอักเสบ (Otitis Media)
- โรคผิวหนังอักเสบจากภูมิแพ้ (Atopic Dermatitis)
ข้อมูลจาก: อ. นพ.วรวิชญ์ เหลืองเวชการ
Q&A: รอบรู้เรื่องโรคจมูกอักเสบภูมิแพ้ (Allergic Rhinitis)
1. โรคจมูกอักเสบภูมิแพ้คืออะไร?
ตอบ: คือภาวะอักเสบของเยื่อบุโพรงจมูกที่มีลักษณะบวม แดง และมีเมือกภายในโพรงจมูกมากกว่าปกติ โดยมักมีสาเหตุหลักมาจากปฏิกิริยาภูมิแพ้
2. อาการหลักของโรคจมูกอักเสบภูมิแพ้มีอะไรบ้าง?
ตอบ: อาการที่พบบ่อย ได้แก่ การจาม, น้ำมูกไหล, คันจมูก คันตา และอาการคัดจมูก
3. สาเหตุที่ทำให้เกิดโรคจมูกอักเสบเรื้อรังมักมาจากอะไร?
ตอบ: สาเหตุของโรคจมูกอักเสบเรื้อรังมักเกิดจากภูมิแพ้ ซึ่งจะแสดงอาการมากขึ้นเมื่อได้รับสิ่งกระตุ้นจากสารก่อภูมิแพ้หรือสารระคายเคือง
4. พันธุกรรมมีผลต่อการเป็นโรคภูมิแพ้หรือไม่?
ตอบ: มีผลอย่างมาก หากมีประวัติภูมิแพ้ในครอบครัวจะเพิ่มความเสี่ยงในการเป็นโรคนี้มากขึ้น
5. สารก่อภูมิแพ้ในอากาศที่พบบ่อยมีอะไรบ้าง?
ตอบ: สิ่งแวดล้อมที่กระตุ้นให้เกิดอาการ ได้แก่ ไรฝุ่น, แมลงสาบ, ขนสัตว์ และเกสรดอกหญ้า
6. ปัจจัยภายนอกอื่น ๆ ที่ทำให้อาการแย่ลงมีอะไรบ้าง?
ตอบ: การเปลี่ยนแปลงของสภาพอากาศ, การติดเชื้อไวรัสในระบบทางเดินหายใจ และสารระคายเคืองอย่างควันบุหรี่หรือมลพิษทางอากาศ เช่น PM 2.5
7. แพทย์มีวิธีวินิจฉัยเพื่อหาสารก่อภูมิแพ้ได้อย่างไร?
ตอบ: สามารถทำได้โดยการเจาะเลือด หรือใช้วิธีทดสอบภูมิแพ้โดยวิธีสะกิดผิวหนัง (Skin Prick Test) รวมถึงการตรวจเซลล์ในจมูก
8. ยาพ่นจมูกกลุ่มสเตียรอยด์มีความสำคัญอย่างไรในการรักษา?
ตอบ: เป็นยาที่มีประสิทธิภาพสูงสุดในการลดการอักเสบของเยื่อบุจมูก
9. การล้างจมูกช่วยบรรเทาอาการได้อย่างไร?
ตอบ: การล้างจมูกเป็นวิธีเสริมที่ช่วยทำให้โพรงจมูกโล่งขึ้นและช่วยชะล้างสิ่งระคายเคือง
10. หากปล่อยไว้ไม่รักษา อาจเกิดภาวะแทรกซ้อนอะไรได้บ้าง?
ตอบ: อาจนำไปสู่โรคอื่น ๆ เช่น ไซนัสอักเสบ, โรคหืด, หูชั้นกลางอักเสบ, เยื่อบุตาอักเสบ หรือภาวะต่อมอะดีนอยด์โต
สอบถามข้อมูลเพิ่มเติมได้ที่ ศูนย์โรคภูมิแพ้ ชั้น 3 โซน D
บทความที่เกี่ยวข้อง
