ไอเรื้อรัง ปอดพังไม่รู้ตัว: สาเหตุ อาการ และวิธีรักษาที่ถูกต้อง

ไอเรื้อรัง

อาการไอเรื้อรังเป็นปัญหาที่พบบ่อยและเกิดได้จากหลายสาเหตุ เช่น โรคภูมิแพ้โรคหืดไซนัสอักเสบไปจนถึงโรคมะเร็งปอดอาการไอเรื้อรังจึงเป็นสิ่งที่ผู้ป่วยควรให้ความสนใจไปพบแพทย์เพื่อตรวจหาสาเหตุและเข้ารับการรักษาตามสาเหตุนั้น ๆ

ชนิดของอาการไอ แบ่งตามระยะเวลาของอาการไอ คือ

  1. ไอเฉียบพลัน คือ มีระยะเวลาของอาการไอน้อยกว่า 3 สัปดาห์ สาเหตุส่วนใหญ่เกิดจากการติดเชื้อในระบบทางเดินหายใจส่วนบน เช่น หวัด โพรงไซนัสอักเสบเฉียบพลัน คอหรือกล่องเสียงอักเสบ หลอดลมอักเสบ อาการกำเริบของโรคถุงลมโป่งพอง ปอดอักเสบการที่มีสิ่งแปลกปลอมอยู่ในหลอดลม หรือสัมผัสกับสารระคายเคืองในสิ่งแวดล้อม เช่น ควันบุหรี่ ควันไฟ กลิ่นสเปรย์ แก๊ส มลพิษทางอากาศ
  2. ไอกึ่งเฉียบพลัน ระยะเวลาของอาการไอประมาณ 3 -8 สัปดาห์
  3. ไอเรื้อรัง คือ มีระยะเวลาของอาการไอมากกว่า 8 สัปดาห์ สาเหตุส่วนใหญ่เกิดจากโรคหลอดลมอักเสบเรื้อรัง รับประทานยารักษาความดันโลหิตสูงชนิด angiotensin-converting enzyme inhibitor (ACE-I) เป็นระยะเวลานาน โรคจมูกอักเสบจากภูมิแพ้หรือโรคไซนัสอักเสบเรื้อรังแล้วมีน้ำมูกไหลลงคอ โรคหืด โรคกรดไหลย้อนการใช้เสียงมากทำให้เกิดสายเสียงอักเสบเรื้อรัง เนื้องอกบริเวณคอ กล่องเสียง หรือหลอดลม วัณโรคปอด ผู้ป่วยที่มีอาการไอเรื้อรัง บางรายอาจมีสาเหตุมากกว่าหนึ่งชนิด ดังนั้นจึงมีความจำเป็นที่ต้องได้รับการตรวจหาสาเหตุและรักษาตามสาเหตุ

สาเหตุของอาการไอเรื้อรัง แยกตามอวัยวะ

1. โรคจมูก

  • โรคภูมิแพ้ ผู้ป่วยมักมีอาการคัดจมูก คันจมูก จามบ่อย ๆ ร่วมกับอาการไอแห้ง ๆ ระคายคอ เป็นมากเวลาโดนฝุ่นหรือควันบุหรี่ การรักษา คือ หลีกเลี่ยงสิ่งที่แพ้และกินยาแก้แพ้ หรือใช้ยาพ่นจมูกตามแพทย์สั่ง
  • ไซนัสอักเสบ ผู้ป่วยอาจมีไข้ต่ำ ๆ หรือมีน้ำมูกขุ่นขาวหรือเหลือง มีกลิ่นเหม็นในโพรงจมูก หรือมีกลิ่นปากเนื่องจากมีเสมหะลงคอ อาการไอจะเป็นการไอแบบมีเสมหะร่วมกับน้ำมูกไหลหรือคัดจมูก ไซนัสอักเสบเป็นโรคที่ต้องรับการรักษาและกินยาปฏิชีวนะตามที่แพทย์สั่ง เพื่อไม่ให้โรคลุกลามหรือเกิดเป็นโรคแทรกซ้อนในภายหลัง

2. โรคในช่องคอที่ทำให้เกิดอาการไอ 

  • คออักเสบ ต่อมทอนซิลอักเสบ ซึ่งมักพบร่วมกับอาการไข้ เจ็บคอ กลืนเจ็บ มักเป็นเฉียบพลัน เกิดในระยะสั้น ๆ รักษาโดยยาปฏิชีวนะหรือยารักษาตามอาการ

3. โรคของกล่องเสียงและหลอดลมที่ทำให้เกิดอาการไอ

  • กล่องเสียงอักเสบ เกิดจากการติดเชื้อหรือใช้เสียงมาก พบร่วมกับอาการเสียงแหบ บางครั้งพบร่วมกับภาวะที่มีกรดจากกระเพราะไหลย้อนขึ้นมาเกิดเป็นอาการไอเรื้อรังร่วมกับอาการเสียงแหบได้
  • มะเร็งกล่องเสียง พบในผู้ป่วยที่สูบบุหรี่มาก ผู้ป่วยมักมีอาการไอร่วมกับเสียงแหบ ถ้าเป็นมากอาจมีต่อมน้ำเหลืองที่คอโต มีอาการกลืนลำบาก หายใจลำบากร่วมด้วย ควรตรวจรักษาตั้งแต่เนิ่น ๆ เนื่องจากส่วนใหญ่ต้องรักษาด้วยการผ่าตัด

4. โรคของทางเดินหายใจส่วนล่าง

แนวทางการรักษาอาการไอเรื้อรังโดยแพทย์เฉพาะทาง
การรักษาที่สำคัญที่สุด คือ การหาสาเหตุของอาการไอและรักษาตามสาเหตุ การไอเรื้อรังในบางครั้งอาจหายเองได้ บางครั้งเป็นโรคร้ายแรง หรือโรคที่ต้องรับการตรวจวินิจฉัยและรีบทำการรักษา จึงควรมาพบแพทย์และไม่ปล่อยทิ้งไว้นานเกินไป


Q&A เกี่ยวกับอาการไอเรื้อรัง

1. อาการไอเรื้อรังคืออะไร และกี่สัปดาห์ถึงเรียกว่าเรื้อรัง?

ตอบ: อาการไอเรื้อรัง คือ อาการไอที่มีระยะเวลานานกว่า 8 สัปดาห์ขึ้นไป ซึ่งแบ่งจากไอเฉียบพลัน (น้อยกว่า 3 สัปดาห์) และไอกึ่งเฉียบพลัน (3-8 สัปดาห์)

2. สาเหตุหลักที่พบบ่อยที่สุดของอาการไอเรื้อรังมีอะไรบ้าง?

ตอบ: ส่วนใหญ่เกิดจากโรคจมูกอักเสบจากภูมิแพ้, ไซนัสอักเสบที่มีน้ำมูกไหลลงคอ, โรคหืด, โรคกรดไหลย้อน และผลข้างเคียงจากการรับประทานยาความดันโลหิตสูงกลุ่ม ACE-I

3. ทำไมเวลานอนตอนกลางคืนถึงมักมีอาการไอเรื้อรังมากกว่าปกติ?

ตอบ: มักเกิดจากภาวะน้ำมูกไหลลงคอจากโรคภูมิแพ้หรือไซนัสอักเสบเมื่อนอนราบ, อาการกำเริบของโรคหืด หรือน้ำย่อยจากโรคกรดไหลย้อนไหลย้อนขึ้นมาเคืองกล่องเสียง

4. การรับประทานยาแก้ไอทั่วไปจะช่วยรักษาอาการไอเรื้อรังให้หายขาดได้หรือไม่?

ตอบ: การซื้อยาแก้ไอรับประทานเองมักเป็นการบรรเทาอาการเพียงชั่วคราวเท่านั้น หากเป็นไอเรื้อรังจำเป็นต้องตรวจหาสาเหตุที่แท้จริงและรักษาตามต้นเหตุ เช่น การพ่นยาขยายหลอดลม หรือรักษาโรคกรดไหลย้อน

5. ไอเรื้อรังร่วมกับเสียงแหบ เกิดจากความผิดปกติอะไร?

ตอบ: อาจเกิดจากภาวะสายเสียงอักเสบจากการใช้เสียงมาก, ภาวะกรดไหลย้อนขึ้นมาทำลายกล่องเสียง หรือในผู้สูบบุหรี่จัดอาจเป็นสัญญาณเตือนของเนื้องอกหรือมะเร็งกล่องเสียง

6. โรคร้ายแรง เช่น มะเร็งปอด หรือวัณโรคปอด จะมีลักษณะอาการไออย่างไร?

ตอบ: มักมีอาการไอเรื้อรังนานเกิน 8 สัปดาห์ ร่วมกับอาการอื่นๆ เช่น ไอมีเสมหะปนเลือด เจ็บหน้าอก น้ำหนักลด เบื่ออาหาร หรือมีไข้ต่ำ ๆ เรื้อรัง

7. การกินยาความดันโลหิตสูงสามารถทำให้เกิดอาการไอเรื้อรังได้จริงหรือ?

ตอบ: จริง ยาลดความดันโลหิตสูงบางชนิดในกลุ่ม ACE inhibitor (ACE-I) มีผลข้างเคียงทำให้ผู้ป่วยเกิดอาการไอแห้งเรื้อรังได้ หากสงสัยควรปรึกษาแพทย์เพื่อปรับเปลี่ยนยา

8. ไอเรื้อรังแบบไหนที่ควรไปพบแพทย์ทันทีโดยไม่ควรปล่อยทิ้งไว้?

ตอบ: หากมีอาการไอร่วมกับไอเป็นเลือด หายใจลำบาก แน่นหน้าอก น้ำหนักลดฮวบโดยไม่ทราบสาเหตุ มีไข้สูง หรือเสียงแหบยาวนานเกิน 2 สัปดาห์ ควรพบแพทย์เฉพาะทางทันที

9. แพทย์จะทำการตรวจวินิจฉัยอย่างไรเมื่อผู้ป่วยมาด้วยอาการไอเรื้อรัง?

ตอบ: แพทย์จะซักประวัติอย่างละเอียด ตรวจร่างกายทางเดินหายใจ ตรวจสมรรถภาพปอด (PFT) และอาจพิจารณาถ่ายภาพรังสีปอด (Chest X-ray) หรือทำ Low Dose CT Chest ในกลุ่มเสี่ยง

สอบถามข้อมูลเพิ่มเติมได้ที่ ศูนย์ระบบทางเดินหายใจ ชั้น 3 โซน C

บทความที่เกี่ยวข้อง

ไอเรื้อรัง

อาการไอเรื้อรังเป็นปัญหาที่พบบ่อยและเกิดได้จากหลายสาเหตุ เช่น โรคภูมิแพ้โรคหืดไซนัสอักเสบไปจนถึงโรคมะเร็งปอดอาการไอเรื้อรังจึงเป็นสิ่งที่ผู้ป่วยควรให้ความสนใจไปพบแพทย์เพื่อตรวจหาสาเหตุและเข้ารับการรักษาตามสาเหตุนั้น ๆ

ชนิดของอาการไอ แบ่งตามระยะเวลาของอาการไอ คือ

  1. ไอเฉียบพลัน คือ มีระยะเวลาของอาการไอน้อยกว่า 3 สัปดาห์ สาเหตุส่วนใหญ่เกิดจากการติดเชื้อในระบบทางเดินหายใจส่วนบน เช่น หวัด โพรงไซนัสอักเสบเฉียบพลัน คอหรือกล่องเสียงอักเสบ หลอดลมอักเสบ อาการกำเริบของโรคถุงลมโป่งพอง ปอดอักเสบการที่มีสิ่งแปลกปลอมอยู่ในหลอดลม หรือสัมผัสกับสารระคายเคืองในสิ่งแวดล้อม เช่น ควันบุหรี่ ควันไฟ กลิ่นสเปรย์ แก๊ส มลพิษทางอากาศ
  2. ไอกึ่งเฉียบพลัน ระยะเวลาของอาการไอประมาณ 3 -8 สัปดาห์
  3. ไอเรื้อรัง คือ มีระยะเวลาของอาการไอมากกว่า 8 สัปดาห์ สาเหตุส่วนใหญ่เกิดจากโรคหลอดลมอักเสบเรื้อรัง รับประทานยารักษาความดันโลหิตสูงชนิด angiotensin-converting enzyme inhibitor (ACE-I) เป็นระยะเวลานาน โรคจมูกอักเสบจากภูมิแพ้หรือโรคไซนัสอักเสบเรื้อรังแล้วมีน้ำมูกไหลลงคอ โรคหืด โรคกรดไหลย้อนการใช้เสียงมากทำให้เกิดสายเสียงอักเสบเรื้อรัง เนื้องอกบริเวณคอ กล่องเสียง หรือหลอดลม วัณโรคปอด ผู้ป่วยที่มีอาการไอเรื้อรัง บางรายอาจมีสาเหตุมากกว่าหนึ่งชนิด ดังนั้นจึงมีความจำเป็นที่ต้องได้รับการตรวจหาสาเหตุและรักษาตามสาเหตุ

สาเหตุของอาการไอเรื้อรัง แยกตามอวัยวะ

1. โรคจมูก

  • โรคภูมิแพ้ ผู้ป่วยมักมีอาการคัดจมูก คันจมูก จามบ่อย ๆ ร่วมกับอาการไอแห้ง ๆ ระคายคอ เป็นมากเวลาโดนฝุ่นหรือควันบุหรี่ การรักษา คือ หลีกเลี่ยงสิ่งที่แพ้และกินยาแก้แพ้ หรือใช้ยาพ่นจมูกตามแพทย์สั่ง
  • ไซนัสอักเสบ ผู้ป่วยอาจมีไข้ต่ำ ๆ หรือมีน้ำมูกขุ่นขาวหรือเหลือง มีกลิ่นเหม็นในโพรงจมูก หรือมีกลิ่นปากเนื่องจากมีเสมหะลงคอ อาการไอจะเป็นการไอแบบมีเสมหะร่วมกับน้ำมูกไหลหรือคัดจมูก ไซนัสอักเสบเป็นโรคที่ต้องรับการรักษาและกินยาปฏิชีวนะตามที่แพทย์สั่ง เพื่อไม่ให้โรคลุกลามหรือเกิดเป็นโรคแทรกซ้อนในภายหลัง

2. โรคในช่องคอที่ทำให้เกิดอาการไอ 

  • คออักเสบ ต่อมทอนซิลอักเสบ ซึ่งมักพบร่วมกับอาการไข้ เจ็บคอ กลืนเจ็บ มักเป็นเฉียบพลัน เกิดในระยะสั้น ๆ รักษาโดยยาปฏิชีวนะหรือยารักษาตามอาการ

3. โรคของกล่องเสียงและหลอดลมที่ทำให้เกิดอาการไอ

  • กล่องเสียงอักเสบ เกิดจากการติดเชื้อหรือใช้เสียงมาก พบร่วมกับอาการเสียงแหบ บางครั้งพบร่วมกับภาวะที่มีกรดจากกระเพราะไหลย้อนขึ้นมาเกิดเป็นอาการไอเรื้อรังร่วมกับอาการเสียงแหบได้
  • มะเร็งกล่องเสียง พบในผู้ป่วยที่สูบบุหรี่มาก ผู้ป่วยมักมีอาการไอร่วมกับเสียงแหบ ถ้าเป็นมากอาจมีต่อมน้ำเหลืองที่คอโต มีอาการกลืนลำบาก หายใจลำบากร่วมด้วย ควรตรวจรักษาตั้งแต่เนิ่น ๆ เนื่องจากส่วนใหญ่ต้องรักษาด้วยการผ่าตัด

4. โรคของทางเดินหายใจส่วนล่าง

แนวทางการรักษาอาการไอเรื้อรังโดยแพทย์เฉพาะทาง
การรักษาที่สำคัญที่สุด คือ การหาสาเหตุของอาการไอและรักษาตามสาเหตุ การไอเรื้อรังในบางครั้งอาจหายเองได้ บางครั้งเป็นโรคร้ายแรง หรือโรคที่ต้องรับการตรวจวินิจฉัยและรีบทำการรักษา จึงควรมาพบแพทย์และไม่ปล่อยทิ้งไว้นานเกินไป


Q&A เกี่ยวกับอาการไอเรื้อรัง

1. อาการไอเรื้อรังคืออะไร และกี่สัปดาห์ถึงเรียกว่าเรื้อรัง?

ตอบ: อาการไอเรื้อรัง คือ อาการไอที่มีระยะเวลานานกว่า 8 สัปดาห์ขึ้นไป ซึ่งแบ่งจากไอเฉียบพลัน (น้อยกว่า 3 สัปดาห์) และไอกึ่งเฉียบพลัน (3-8 สัปดาห์)

2. สาเหตุหลักที่พบบ่อยที่สุดของอาการไอเรื้อรังมีอะไรบ้าง?

ตอบ: ส่วนใหญ่เกิดจากโรคจมูกอักเสบจากภูมิแพ้, ไซนัสอักเสบที่มีน้ำมูกไหลลงคอ, โรคหืด, โรคกรดไหลย้อน และผลข้างเคียงจากการรับประทานยาความดันโลหิตสูงกลุ่ม ACE-I

3. ทำไมเวลานอนตอนกลางคืนถึงมักมีอาการไอเรื้อรังมากกว่าปกติ?

ตอบ: มักเกิดจากภาวะน้ำมูกไหลลงคอจากโรคภูมิแพ้หรือไซนัสอักเสบเมื่อนอนราบ, อาการกำเริบของโรคหืด หรือน้ำย่อยจากโรคกรดไหลย้อนไหลย้อนขึ้นมาเคืองกล่องเสียง

4. การรับประทานยาแก้ไอทั่วไปจะช่วยรักษาอาการไอเรื้อรังให้หายขาดได้หรือไม่?

ตอบ: การซื้อยาแก้ไอรับประทานเองมักเป็นการบรรเทาอาการเพียงชั่วคราวเท่านั้น หากเป็นไอเรื้อรังจำเป็นต้องตรวจหาสาเหตุที่แท้จริงและรักษาตามต้นเหตุ เช่น การพ่นยาขยายหลอดลม หรือรักษาโรคกรดไหลย้อน

5. ไอเรื้อรังร่วมกับเสียงแหบ เกิดจากความผิดปกติอะไร?

ตอบ: อาจเกิดจากภาวะสายเสียงอักเสบจากการใช้เสียงมาก, ภาวะกรดไหลย้อนขึ้นมาทำลายกล่องเสียง หรือในผู้สูบบุหรี่จัดอาจเป็นสัญญาณเตือนของเนื้องอกหรือมะเร็งกล่องเสียง

6. โรคร้ายแรง เช่น มะเร็งปอด หรือวัณโรคปอด จะมีลักษณะอาการไออย่างไร?

ตอบ: มักมีอาการไอเรื้อรังนานเกิน 8 สัปดาห์ ร่วมกับอาการอื่นๆ เช่น ไอมีเสมหะปนเลือด เจ็บหน้าอก น้ำหนักลด เบื่ออาหาร หรือมีไข้ต่ำ ๆ เรื้อรัง

7. การกินยาความดันโลหิตสูงสามารถทำให้เกิดอาการไอเรื้อรังได้จริงหรือ?

ตอบ: จริง ยาลดความดันโลหิตสูงบางชนิดในกลุ่ม ACE inhibitor (ACE-I) มีผลข้างเคียงทำให้ผู้ป่วยเกิดอาการไอแห้งเรื้อรังได้ หากสงสัยควรปรึกษาแพทย์เพื่อปรับเปลี่ยนยา

8. ไอเรื้อรังแบบไหนที่ควรไปพบแพทย์ทันทีโดยไม่ควรปล่อยทิ้งไว้?

ตอบ: หากมีอาการไอร่วมกับไอเป็นเลือด หายใจลำบาก แน่นหน้าอก น้ำหนักลดฮวบโดยไม่ทราบสาเหตุ มีไข้สูง หรือเสียงแหบยาวนานเกิน 2 สัปดาห์ ควรพบแพทย์เฉพาะทางทันที

9. แพทย์จะทำการตรวจวินิจฉัยอย่างไรเมื่อผู้ป่วยมาด้วยอาการไอเรื้อรัง?

ตอบ: แพทย์จะซักประวัติอย่างละเอียด ตรวจร่างกายทางเดินหายใจ ตรวจสมรรถภาพปอด (PFT) และอาจพิจารณาถ่ายภาพรังสีปอด (Chest X-ray) หรือทำ Low Dose CT Chest ในกลุ่มเสี่ยง

สอบถามข้อมูลเพิ่มเติมได้ที่
ศูนย์ระบบทางเดินหายใจ ชั้น 3 โซน C

บทความที่เกี่ยวข้อง